این کتاب نوشته‌شده در دهه‌ی هفتاد میلادی، به آسیب‌ها و مسایلی که مدارس نوین در جوامع توسعه‌ یافته و در حال توسعه ایجاد می‌کنند می‌پردازد و راهکارهایی برای برون رفت از این مشکلات را با عنوان «مدرسه‌زدایی» بیان می‌کند. با شرح شکاف طبقاتی و اقتصادی که نظام مدرسه به آن‌ها دامن‌ زده و شدت می‌دهد، به وجوه پنهان آموزش رسمی ورود می‌کند و سعی در نزدیکی زدایی مفاهیم مربوط به مدرسه دارد. از نظر نویسنده سیستم‌ آموزش رسمی، چنان تنیدگی با زندگی روزمره افراد پیدا کرده‌ است که دیدن آسیب‌ها و حتی تصور نبود آموزش‌های آن، که تنها نوع آموزش مورد تأیید جامعه شناخته می‌شود، برایشان ممکن نیست.

از این منظر چرخه‌ی اقتصادی نظام آموزشی، لوازم و کیفیات بهتر آموزشی، در اختیار ثروتمندان قرار می‌گیرد و مالیات و بودجه‌ی مربوط به آموزش مجدداً در همین چرخه وارد می‌گردد؛ که این مسأله نشان می‌دهد، عدالت آموزشی و دسترسی همگانی به امکانات آموزشی به دور از واقعیت است. اعمال محدودیات فضایی، جنسیتی، سنی و.. در مدارس در کنار محتواهایی ثابت و مشخص برای تمام افراد، سبب ناکارآمدی آموزش در مدارس می‌شود. در جایْ جای کتاب به این نکته اشاره شده که بیشتر دانسته‌ها و آن‌چه که یاد می گیریم خارج از فضای مدرس و در بستر زندگی روزمره، در برخوردهای واقعی ما با زندگی و با افراد شکل می‌گیرد. بیشترین مقایسه‌ای که کتاب انجام می‌دهد، مقایسه‌ی مدرسه با کلیسا است. آداب مربوطه، رعایت تقدس مکانی، روابط معلمان و کشیشان با مراجعانشان و جایگاه مدرسه در شکل‌دهی به افکار عمومی. فصل سوم کتاب با عنوان «آیینی شدن پیشرفت» مشخصاً به این موضوع می‌پردازد و از سه چهار اسطوره‌ی ساخته شده در ارتباط با نظام آموزشی صحبت می‌کند: «اسطوره‌ی ارزش‌های نهادینه شده»، «اسطوره‌ی اندازه‌گیری ارزش‌ها»، «اسطوره‌ی بسته‌بندی ارزش‌ها»، «اسطوره‌ی خود-تداوم‌ بخش».

«آرنولد توینبی خاطر نشان کرده‌است که انحطاط یک فرهنگ بزرگ معمولا با اعتلای یک کلیسای جهانی جدید همراه است که به پرولتاریای بومی امید می‌بخشد، در حالی‌که نیازهای طبقه‌ی نوظهور جنگ‌جویان را برآورده می‌کند.

به نظر می‌رسد که مدرسه به طور مشخص همان کلیسای جهانی فرهنگ رو به انحطاط ماست. هیچ نهادی بهتر از مدرسه نمی‌تواند اختلاف عمیق میان اصول اجتماعی و واقعیات اجتماعی جهان امروز را از اعضایش پنهان نگه دارد. مدرسه که دنیوی، علمی و نامیراست، با فضای زندگی مدرن هم‌خوانی دارد. ظاهر کلاسیک و انتقادی مدرسه آن را کثرت‌گرا، اگر نه ضد مذهبی جلوه‌گر می‌کند، خود برنامه‌ی درسی مدرسه در عین حال که علم را تعریف می‌کند، خود از سوی به اصطلاح پژوهش علمی تعریف می‌شود. با این وجود هیچ‌کس مدرسه را به پایان نمی‌رساند. مدرسه همیشه قبل از این‌که درهای خود را به روی کسی ببندد، فرصتی دیگر به او می‌دهد:

آموزش ترمیمی، آموزش بزرگسالان و آموزش مستمر.»

فصل چهارم «طیف نهادی» نهادهای جامعه را در یک طیف قرار می‌دهد که در سمت چپ آن نهادهایی را قرار می‌دهد که «سرزنده و فعال» نام‌گذاری شده‌اند و در سمت دیگر نهاد‌های «فریب‌کار» و برای هر یک ویژگی‌های برمی‌شمرد. نهادهای سرزنده، برخلاف نهادهای فریب‌کار، موجب رشد می‌شوند و اعتیاد آور نیستند، نویسنده مدرسه را در مقایسه‌ای با بزرگراه‌ها (!)، در سمت راست طیف قرار می‌دهد و از آن‌ها به‌عنوان خدمات عمومی کاذب یاد می‌کند که در نگاه اول‌، به نظر می‌رسد در سمت چپ طیف قرار دارند؛ «اما در واقع آن‌ها تنها در اختیار کسانی هستند که پیوسته اعتبار مدارک خود را تمدید می‌کنند.»

دیگر مفهومی که در کتاب مورد تأکید قرار دارد مفهوم مصرف‌گرایی و مصرف بی حد و مرز است. در این باره، دانش‌آموزان مصرف‌کنندگان و معلمان توزیع‌کننده‌های کالاهای آموزشی هستند و ارزش‌های معطوف  به مصرف بیشتر، دانش‌آموزان را به مشتری‌های دایمی این کالا تبدیل می‌کند و ناچار می‌باید به منطق حاکم بر بازاری تن دهند که محصورشان کرده‌است. در دید کلی کتاب در تلاش است آسیب‌ها و ویران‌گری‌های مدرسه را که از دید مصرف‌کنندگان آن مخفی مانده‌است، آشکار سازد و نشان‌دهد مشکلاتی که مدرسه در مقایسه با سایر نهادهای جامعه ایجاد می‌کند کم‌تر نیست.

در بخش‌های پایانی، پس از طرح و بیان مسأله، بیان راه‌کار و ایده‌ی نویسنده در باب مدرسه‌زدایی، آغاز می‌شود. نوعی تبادل اطلاعات چند جانبه از سوی افراد و گروه‌های مختلف با علایق و رویکردهای مشابه، عمومی شدن ابزارهای آموزشی برای افراد جامعه در اقشار و سنین مختلف، نوعی ورود به زندگی واقعی و کسب تجربه برای یادگیری و حتی بازی‌هایی که به این فرایند کمک می‌کند؛ البته به دور از فضای رقابتی مدارس و در اختیار گذاشتن  فضای مدارس برای مردم آن منطقه، برای گردهم‌آیی و تبادل مهارت‌ها و دانسته‌ها؛ چیزی که «رشته‌های در هم تنیده‌ی آموزشی» می‌نامد. هم‌چنین به تغییر روابط میان مربی و شاگردان اشاره می‌کند و از نوعی دوستی نام می‌برد که موجب می‌شود معلمان سرخورده‌ی مدارس هم به اهدافی که برای شغلشان تعیین می‌کنند دست یابند. مربیانی برای مشورت و راهنمایی شاگردان و نوعی «رهبری» فکری برای کنار هم آوردن سلایق مشترک و به اشتراک گذاشتن تجاربشان.

بخش آخر کتاب با پیوند زدن جهان امروز با اسطوره‌ای یونانی سعی در توضیح دام‌ها و مصایبی دارد که انسان امروز برای خود ایجاد می‌کند.

«ایده‌آل امروز عبارت است از دنیایی سراسر بهداشتی: دنیایی که در آن تمام تماس‌های میان انسان‌ها و میان انسان‌ها و جهانشان، محصول پیش‌بینی و دخل و تصرف است. مدرسه به فرایندی برنامه‌ریزی شده تبدیل شده است که انسان را برای دنیایی برنامه‌ریزی شده، شکل می‌دهد. مدرسه وسیله‌ی اصلی برای به دام کشیدن انسان در تله‌ی خویش است. قرار بر این است که مدرسه افراد را به سطحی مناسب برساند تا در این بازی جهانی نقشی ایفا کنند. ما به گونه‌ای اجتناب ناپذیر کشت، معالجه، تولید و تدریس می‌کنیم تا جهان را نابود سازیم.»

 ایلیچ، ایوان، مدرسه‌زدایی از جامعه، ۱۳۸۷، ترجمه‌ی الهه ضرغام، تهران: انتشارات رشد

انسان شناسی و فرهنگ

آلاله سر زده از چترِ خار می رقصَد
شبِ سیاه برنجد ، هَزار می رقصد
ز کار  آمدیِ  تیغِ  آفتابِ  خِرَد
ز بند رسته ، چه بی بند و بار!می رقصد
جنونِ بید به آخر رسیده سر بالاست
هم او و سرو و صَنوبر چنار می رقصد
رهاست سرو ز خلخالِ پا بیا ساقی
میانِ معرکه خود ، مِی بیار می رقصد
اُمیدواریِ این روز را به بند کشید
شبی که دید خودش روزگار می رقصد
درونِ پرده نهان ساخت در سیاهی ، دید
چو با نسیمِ سَحَر زلفِ یار می رقصد
بدین بهانه به دوشش همیشه دیده شَوَد
نمادِ وحشت از آن چند مار می رقصد
قسم به روز و به پیغام و بر نِدا بر حَلق
ز بی صدایِ صدا یش دَمار می رقصد
نپایَد عیشِ چنین ، حلق حلقه بند شَوَد
ببینی اش ز طنابی به دار می رقصد
شبِ سیاه ، گواهی دهد زمین و زمان
رسی به روز ، که لیل النهار می رقصد
رَوَد ز چهره ی زاهد سیاهی ات بینی
به ضربِ دَف بمِ آهنگِ تار می رقصد

ارسال مطلب برای صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت داریداین آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید">

گروه اخبار/

روشن روان با بیان اینکه ما مشکل زیربنایی داریم که حتی جرات نمی‌کنند اسم موسیقی را بیاورند، افزود: برخی دانش‌آموزان کلمه "تنبور" را حتی نشنیده‌اند در حالی که به گیتار و پیانو به خوبی آشنا هستند.روشن روان از نبود آموزش درست در زمینه موسیقی در نظام تعلیم و تربیت کشور انتقاد کرد و توضیح داد: آموزش موسیقی در کشور ما در مقایسه با سایر دنیا فاجعه است؛ در مدارس کانادا اکثر قریب به اتفاق بچه ها ساز می‌زنند و حتی نظام آموزشی این کشور شهریه کلاس موسیقی دانش آموزان در خارج از مدرسه را پرداخت می‌کند.

گروه گزارش/

امروز چهارشنبه 5 تیر ، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی میزبان « دکتر « جمیله علم الهدی » عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی با عنوان " نقش آموزه های فلسفه صدرایی در فرآیند تربیت و یادگیری " بود .

در ابتدای این نشست علم الهدی سلسله مباحثی را با عنوان " رشد انسان " بر مبنای " حکمت متعالیه و تاملات قرآنی "  مطرح کرد .

علم الهدی گفت که از دی ماه 95  در جلسات شورای عالی انقلاب فرهنگی به دلیل حضورش در مشهد حضور پیدا نمی کند .

این استاد دانشگاه افزود کتاب « نظریه های اسلامی رشد » در دانشگاه شهید بهشتی زیر چاپ است .

علم الهدی در ادامه گفت که  در مورد " سکولاریسم تربیتی " کار کرده است و تصریح کرد که پس از انقلاب اسلامی نه تنها سکولاریسم ادامه پیدا کرد بلکه بسیار پیچیده تر شده است و این طور نیست که انقلاب اسلامی باعث حذف سکولاریسم  و یا جمع شدن آن شود .

( مشروح سخنان علم الهدی به طور کامل در صدای معلم منتشر خواهد گردید . )

در ادامه نشست حاضران پرسش های خود را مطرح کردند .

نخستین پرسش توسط صدای معلم مطرح گردید .

 یکی از پرسش های صدای معلم این بود :

خانم علم الهدی

آیا فکر نمی کنید یکی از دلایل ناکامی تربیت دینی در نظام آموزشی ایران همین ایرادی است که شما بر " جهان بینی علمی " وارد می کنید و آن عبارت از " نگاه و یا نگرش سیستمی به این نوع جهان بینی است ؟

علم الهدی ضمن رد این این نظریه گفت که قبول ندارد تربیت دینی در نظام آموزشی ایران شکست خورده است .

آخرین پرسش صدای معلم خطاب به این پژوهشگر ایرانی در حوزه تعلیم و تربیت این بود :

" من معلم هستم و شما خود را پژوهشگر معرفی کردید .

یکی از خصوصیات مهم پژوهشگر ، نظم و در واقع دقیق بودن است .

شما حدود نیم ساعت با تاخیر در این نشست حضور پیدا کردید .

دلیل آن را توضیح دهید .

علم الهدی گفت علت این که دیر آمدم به خاطر این بود که رئیس سازمان پژوهش گفتند برویم خدمت شان و من مقصر نبودم .

صدای معلم در پاسخ گفت که شما هم مانند دیگران فرافکنی می کنید .

این استاد دانشگاه بابت تاخیراش از حاضران عذرخواهی هم نکرد .

( مشروح  این پرسش و پاسخ در صدای معلم منتشر خواهد گردید . )

در پایان این نشست ، صدای معلم از خانم علم الهدی با توجه به تاکیدی که در مورد موضوع " گفت و گو " در خلال بحث داشت درخواست کرد تا وقتی را برای گفت و گو با این رسانه اختصاص دهد اما ایشان این درخواست را رد کرد .

پایان گزارش/

 1-به شخصی که به ما محبت کرده و احترام گذاشته، لطمه می‌زنیم؛

۲- اینکه در چه جغرافیایی، چه سخنی را باید بگوییم یا نگوییم، آموزش ندیده‌ایم؛

۳-با یک ویژگی منفی، کلیتِ یک فرد را تخطئه می‌کنیم؛

۴-ظاهر و باطنِ ما در دوستی، بسیار فاصله دارد؛

۵- روزی چندین بار حرفمان را تغییر می‌دهیم؛

۶-مسئولیتِ قولی را که می‌دهیم نمی‌پذیریم؛

۷-تا بتوانیم از گفتنِ “اشتباه کردم” فرار می‌کنیم؛

۸-پشتِ سرِ فردی که از ما انتقادِ معقول کرده، بدگویی می‌کنیم؛

۹-خیلی زود محبتِ دیگران را فراموش می‌کنیم؛

۱۰-خود را ده برابرِ آنچه که هستیم نشان می‌دهیم؛

۱۱ -ناخودآگاهِ ما از فردی که موفق است، دائماً ناراحت و پریشان است؛

۱۲- در حذفِ افرادِ توانا، بسیار کوشا هستیم؛

۱۳- به هر موضوع ریزُ و درشت، واکنش نشان می‌دهیم؛

۱۴-در گرفتنِ جواب، خیلی عجله داریم؛

۱۵- بدون توجه به ظرفیت و توانایی، اکثریت می‌خواهند سلبریتی شوند؛

۱۶- آدابِ دوستی و مراقبت از دوستی را، قبل از ده سالگی نیاموخته‌ایم؛

۱۷- نسبت به دروغ و ابهام، سِر شده‌ایم ؛

۱۸-متوجه نیستیم که تعداد دروغ، Peak دارد؛

۱۹- اصولِ ساختنِ اعتماد با انسان‌های دیگر را، قبل از ده سالگی نیاموخته‌ایم؛

۲۰- دنبالِ بُردهای کوتاه مدت هستیم؛

۲۱- ظاهری متواضع ولی عمدتاً باطنی مغرور داریم؛

۲۲- تفاوت های یکدیگر را به رسمیت نمی‌شناسیم؛

۲۳- افکارِ متفاوتِ انسان‌ها را، حق آن‌ها نمی‌دانیم؛

۲۴- بسیاری مسائل کم اهمیت، به ما برمی‌خورد و زود ناراحت می‌شویم؛

۲۵- بیشتر دعوایی هستیم تا اهلِ تفاهم، کوتاه آمدن و خویشتن داری؛

۲۶-تعداد افرادِ Bipolar بیشتر از آن است که تصور می‌کنیم؛

۲۷-بسیارعطش داریم واردِ حریمِ خصوصی دیگران شویم؛

۲۸-عمدتاً تخیلی، تحلیل می‌کنیم؛

۲۹-چون سیگنال‌های متضاد می‌فرستیم، نمی‌توانیم اعتمادِ هم دیگر را جلب کنیم؛

۳۰-چون از یکدیگر در امان نیستیم، نمی‌توانیم گروه، تشکیلات، حزب، بنگاه، سیستم و نظام اجتماعی درست کنیم.

سایت شخصی

چه حادث شد نمی دانم خدایا
گرفتاری زمینی با بلایا

ابر قدرت چه خواهد از زمینی
به خاطر سود جویی در کمینی

زمین آن قدر دارد نعمتی هان
حسادت کور چشمان را چه آسان

تعلق جیفه دنیا را چه ارزش
کِشی قتل عام مردم را به کرنش

خبر داری روایت از ممالک
چه کشتاری چه خونریزی مهالک

چه خون هایی روان چون جویباری
به جایِ آب خون جاری چه خواهی

چه علت خود نمی دانند اینان
خودی را کُشت کُشتاری چه آسان

تمدّن را چه آفت شد هویدا
چنین خونریزها رؤیت خدایا

روایت هان صدا سیما خبر را
چه ویرانی چه کشتاری خدایا

چه کشتاری مسلمانی مسلمان
چه خونریزی برادر گونه انسان

تمدن را چه حادث با چه فرهنگ
میان انسان والا مکتبی جنگ

حکومت ها یکی مکتب یکی هان
برادر با برادر یک مسلمان

کنی یادی حکایت از نخستین
میان قابیل هابیلی چه شد کین

کنون را بین نگاهی کینه توزان
چو گرگانی چه کشتاری چه آسان

یمن را در نظر گیری عراقی
میان حق باطلی درگیر ناری

ابر قدرت چه خواهد از جهانی
به خاطر جرعه آبی قرص نانی

چه ارزش بهر دنیا کشت و کشتار
تمدن را خرابی ای ستمکار

چه خون هایی روان شد در زمینی
به جایِ آب خون جاری ز جویی

الا ای ظالمان خونریز دوران
زمین خواران گیتی لا پشیمان

از این دوران تمدن ها چه خواهید
که چون زالو شکم فربه ندانید

عدالت را شما از یاد بردید
بسی مالی ز ایتامی بخوردید

چه قانونی شما را حُکم فرما
به حکمی حکم خود را نقض جانا

چه قانونی شما را حکم جانا
چه آسان می کشید انسان والا

چو بینم رو زمین پهنی صغیران
در آغوش هر گلی یک غنچه پیچان

مُچاله بس چه طفلانی در آغوش
نظر مفهوم باشد پند را گوش

صغیران پا به پا پیرانِ دوران
چو گل ها لاله ای رو سرخ افتان

گناهی لا نه جُرمی بی گناهی
چو یوسف در اسارت جانیانی

چو یعقوبی چه افرادی خدایا
میان جانی چه علت مانده تنها

خدا را طالبم از او مدد هان
کدامین جُرم علت قتل انسان

به هر جا بنگرم حامی زیادی
سیاسی رهبران هر چند کاری

صدا سیما کند نقش آفرینی
سیاسی رهبران محکوم کاری

چه گویم اتّحادی لا میان شان
چه علت دور از هم یک مسلمان

مسلمانی مسلمانی کُشد هان
مگر بازیچه بازیگر کُشد جان

تمدن را چه حادث ای مسلمان
به خاطر مال اندوزی کُشد جان

ارسال مطلب برای صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

تألیف کتاب‌های درسی کار ساده‌ای نیست. شما باید در عین توجه به دبیران برای محتوای تدریس‌شان، به دانش‌آموزان نسل امروز هم توجه کنید. دانش‌آموزانی سخت‌پسند که از متن‌های تکراری و شعاری خسته شده‌اند و به‌ دنبال مضامین جدید و کاربردی هستند. این مسئله،  انتخاب متون و اشعار را سخت می‌کنند. یکی از مسائل تفاوت دیدگاه و آرمان‌های دبیران و دانش‌آموزان است که البته موضوع تازه‌ای نیست!

من به عنوان یک دانش‌آموز کتابی تألیف می‌کردم که در عین کامل بودن، دانش‌آموزان را به تفکر و تحقیق وا دارد. متن‌هایی که برای این کتاب بر می‌گزیدم، صرفاً داخلی نبودند. دانش‌آموزان را با ادبیات جهان نیز آشنا می‌کردم. در نحوهٔ چینش دروس، ابتدا موضوعاتی را قرار می‌دادم که کاربردی‌تر باشد؛ مثل خاطره‌نویسی، سفرنامه، نامه‌های اداری و از این دست موارد... برای هرکدام یک مثال داخلی و خارجی ارائه می‌دادم. در پایان هر درس، چند کتاب در همین راستا معرفی می‌کردم که ترجیحاً کتاب‌های بسیار معروف و مفیدی باشند. در پایین هر صفحه، یک یا چند نکته‌ی املایی یا نگارشی از کتاب‌های مختلف، از جمله «غلط ننویسم» می‌آوردم تا دانش‌آموزان هم با اشتباهات رایج در نوشتن آشنا شوند و هم اصول پایه ویراستاری را کم‌کم یاد بگیرند. در انتخاب حکایت و شعر که در پایان هر درس آورده می‌شود، دست دانش‌آموز را باز می‌گذاشتم؛ یعنی یک شعر سنتی، یک شعر نو و ترجیحاً یک شعر خارجی. در مورد حکایات هم همین‌طور.
در انتهای کتاب مسائل تخصصی‌تر، مثل قطعه‌ی ادبی، مقاله‌نویسی و اصول آن، انشای عینی و ذهنی و... که کاربرد کم‌تری هم دارند، قرار می‌دادم و البته فصل‌ها و درس‌ها را طبق روش بالا می‌چیدم.
نمایش‌نامه‌نویسی و زندگی‌نامه‌نویسی را هم به کتاب اضافه می‌کردم و به پیوست هر درس، شاهکارهای ادبی را قرار می‌دادم تا دانش‌آموز با اصول کلی این دو موضوع آشنا شود.

در آخر کتاب بخشی جداگانه با عنوان آشنایی با جوایز ادبی قرار می‌دادم و هر کدام را به‌طور خلاصه توضیح می‌دادم تا اشتیاق عاشقان نویسندگی را برانگیزانم. هم‌چنین بخشی از سرگذشت و زندگی‌نامه‌ی اساتید برجسته‌ی ادبیات. قبل از بخش منابع و خاستگاه نیز به معرفی کتاب‌هایی در حوزه‌ی پیشرفت شخصی می‌پرداختم و به شرح بهترین‌های جهان، هر چند مختصر می‌پرداختم و به  دانش‌آموز توصیه می‌کردم که حداقل شبی نیم‌ساعت کتاب بخواند.

امید است با "سپردن کار به کاردان "، لطفی در حق ما دانش‌آموزان شود تا مجبور نباشیم به طور آزمایشی، کتاب‌هایی را امتحان بدهیم که حتا از خط فکری منظم و متنی جذاب بی‌بهره‌اند و فقط صرفاً تألیف شده‌اند!

کانال انشا و نویسندگی

حدود 8 سالی است که در مدارس مختلف تدریس می‌کنم . یکی از مواردی که بارها شاهد آن بوده‌ام، بحث بر سر طریقه‌ی اصلاح موی سر دانش‌آموزان و اخیراً لباس فرم دانش‌آموزان بوده است .

بارها دیده‌ام که به دلیل اینکه دانش‌آموزی باب طبع مدیر مدرسه موهای سر خود را اصلاح نکرده و یا لباس فرم و یا لباسی که در شان مدرسه و دانش‌آموز نیست! را نپوشیده است، جلوی ورودش را به کلاس درس گرفته‌اند و حتی گاها دیده‌ام که موی سر دانش‌آموز را در مدرسه ناقص کرده‌اند تا دانش‌آموز را مجبور به اصلاح مجدد سر خود نمایند. این موارد بهانه‌ای برای تقریر این نوشته شد.
بدون شک عده‌ای از همکاران استدلال می‌کنند که همه‌جا باید نظم وجود داشته باشد که البته بنده با آن صد درصد موافقم اما اصلاً با این موافق نیستم که الزام دانش‌آموزان به یکرنگ پوشیدن و یکرنگ شدن از مصادیق نظم باشد که این الزام و اجبار به یکرنگی، بدآموزی نیز دارد و برخلاف هدف آموزش‌ و پرورش نیز هست.
اگرچه از نظر برخی از افراد عادی جامعه نیز، لباس فرم و شبیه کردن دانش‌آموزان به یکدیگر در مدارس نظم تلقی می‌شود، اما از نظر نگارنده، روی دیگر این شباهت‌ها، این آموزش را به دانش‌آموزان منتقل می‌کند که :

"مهم نیست که به چه علاقه‌مندی و از چه رنگی خوشت می‌آید یا چگونه فکر می‌کنی، مهم این است که شبیه بقیه باشی البته اگر می‌خواهی در مدرسه هر روز به تو بی‌احترامی نشود و از بقیه همکلاسی‌هایت جدا و تنبیه نشوی! " در واقع این الزام به یکرنگی و به رسمیت نشناختن حق متفاوت بودن؛ عزت‌نفس و روحیه‌ی خلاقیت را نیز در دانش‌آموزان می‌کشد و چه‌بسا یکی از دلایل کاهش علاقه‌ی دانش‌آموزان به مدرسه نیز همین موارد به‌ظاهر جزئی و ساده باشند.
از نظر نگارنده شکی نیست که انسان‌ها متفاوت‌اند و دانش‌آموزان نیز مستثنا نیستند و صدالبته پذیرش انسان با تفاوت‌هایش پیش‌ شرط اصلی مداراست، مدارایی که امروزه متأسفانه در جامعه خیلی کمرنگ است، تک‌صدایی و "من" "من" غوغا می‌کند، من خودم را حق مطلق و آن‌هایی که شبیه من نیستند و مانند من فکر نمی‌کنند، مانند من حرف نمی‌زنند و مانند من نمی‌پوشند و ...  را بر راه راست نمی‌بینم، می‌پندارم که همه باید مثل من باشند و ملاک حق خودم هستم و این رویه در سطوح مختلف در جامعه وجود دارد و قابل انکار هم نیست. لذا به نظر نگارنده الزام به یکرنگی دانش‌آموزان نه‌تنها مصداق نظم و مطلوب نیست بلکه مضر بوده و بدآموزی دارد.

به نظر می‌رسد ظاهر دانش‌آموزان اگر هم مثل هم نباشد نه‌تنها مشکلی برای نظم و آموزش و تربیت دانش‌آموزان ایجاد نمی‌کند بلکه زمینه‌ساز دگرپذیری و مدارا برای دانش‌آموزان و در نهایت در جامعه خواهد بود.
به نظر می‌رسد مسئولان دلسوز آموزش‌ و پرورش به‌جای اینکه انرژی خود را جهت پرداختن به ظواهر امور تلف کنند بهتر است به فکر معضلات واقعی آموزش‌ و پرورش باشند که از آن جمله می‌توان به تراکم بالای 35  نفر حتی تا 40 نفر در یک کلاس درس حتی در مقطع ابتدایی، راه‌های بهتر پرورش دادن کودکان، غنی‌تر کردن منابع درسی و در یک کلام آماده‌کردن دانش‌آموزان برای زندگی، اشاره کرد.
لازم به ذکر است پاسخگو و پذیرای انتقادات خوانندگان مطلب در همین صفحه خواهم بود، امید است خوانندگان هر آنچه به نظرشان می‌رسد را بیان فرمایند تا اشکالات بنده برطرف شده و چیزهای جدیدی از بزرگواران یاد بگیرم.
با تشکر فراوان از همه‌ی اساتیدی که وقت گذاشته و مطلب بنده را مطالعه نمودند.

ارسال مطلب برای صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

گروه اخبار/

  شاید شما هم به تکرار، با جمله هایی مواجه شده باشید که با «ملتی که کتاب نخواند....» آغاز می شوند و در ادامه هر نوع عقب ماندگی، فرومایگی و توسعه نیافتگی  به نخواندن کتاب ربط داده می شود. در این نوع جمله ها در یک طرف یک ایکس بزرگ به نام کتاب قرار دارد که در واقع معجزه می کند و در طرف دیگر هم چند ایگرگ، که در ظاهر همه آنها از عواقب کتاب نخواندن و به بیان بهتر قهر یک ملت با کتاب است.

آیا واقعا این گونه است؟

آیا به راستی اگر ملتی کتاب بخواند همه مشکلات ریز و درشتش حل خواهد شد؟ آیا مسیر ساده ای بین خواندن کتاب و حل مشکلات رفتاری در زندگی روزمره و مشکلات ساختاری بزرگ تر در جامعه وجود دارد؟

اگر من در اینجا بگویم کسانی که کتاب می خوانند در مقایسه با کسانی که کمتر کتاب می خوانند و یا اصلا کتاب نمی خوانند مشکلات رفتاری کمتری دارند شما موافق خواهید بود؟

اساسا آیا بی شعوری آدمها با کتاب نخوانی ارتباط معناداری دارد؟

بدون شک پاسخ قطعی به این سوالات نیازمند تحقیقات علمی است و جواب آماده ای برای آنها وجود ندارد ولی حداقل طبق تجارب روزمره نمی توانم در پاسخ به این پرسش ها بگویم بله قطعا! بیایید پرسش را در سطحی کلان تر طرح کنیم.

آیا به نظر شما برای مثال توسعه در کشوری مانند ژاپن با کتابخوانی آغاز شد؟ یعنی ژاپنی ها ابتدا میلیون ها جلد کتاب تولید کردند و بعد مردم ژاپن خواندن کتابها را آغاز کردند و پس از مدتی توسعه یافته شدند؟

به نظر این پرسش مهم است.

توسعه یافتگی وضعیتی نیست که صرفا با رشد آگاهی عمومی تحقق یابد. توسعه یافتگی مرهون همکاری بخش های مختلف جامعه و به عبارتی همکاری های بینِ بخشی و گسترش روابط بین المللی، تولید یا وارد کردن دانش و البته گسترش آگاهی های عمومی است.

به علاوه باید توجه داشت که مورد اخیر، یعنی رشد آگاهی های عمومی نیز صرفا با خواندن کتاب رخ نمی دهد. در واقع ابزارهای ارتباطی مختلفی می توانند به رشد آگاهی های عمومی و گسترش افق دید مردم کمک کنند که تنها یکی از آنها کتاب است.

همین پرسش را درباره کشور آلمان نیز می توان طرح کرد. آیا پیشرفت کشور آلمان پس از جنگ جهانی دوم مرهون مطالعه کتاب توسط آلمانی ها بود؟ کتاب خواندند و توسعه یافته شدند؟

بیایید پرسش مان را کمی به زمان های عقب تر سوق دهیم.

آیا یکی از دلایل رشد فاشیسم در قبل از جنگ جهانی دوم در آلمان و به قدرت رسیدن هیتلر و تحمیل آن همه ویرانی به جامعه بین المللی به آن دلیل بود که مردم آلمان کتاب نمی خواندند؟ و آیا در صورتی که آلمانی ها کتاب می خواندند فاشیسم در آلمان رشد نمی کرد؟

بدون تردید نمی توان گفت که مردم آلمان در دوران هیتلر کتاب خوان نبودند و اگر کتاب می خواندند هیتلر به قدرت نمی رسید. مهم آن است که در آن دوران آلمانی ها چه کتابی می خواندند.

پرسش اخیر بیانگر نکته ای دیگر است. علاوه بر خواندن یا نخواندن کتاب، ظاهرا پرسش مهم دیگر، چه کتاب هایی خواندن است.

گاهی اوقات علاوه بر قفسه کتاب های مورد علاقه تان، در سایر قفسه های کتابفروشی های شهر هم گشتی بزنید. کتاب هایی در مقابل چشمانتان قرار می گیرند که حتی عنوان شان شما را صدها سال به عقب پرتاب می کند و وقتی آنها را در دست می گیرید با تعجب متوجه می شوید که دهها بار در تیراژهای بالا چاپ شده اند و خواننده هم دارند. این گروه از مردم هم کتاب می خوانند ولی چه کتابی؟ این نکته را به این دلیل می گویم که نشان دهم موضوع کتابخوانی پیچیدگی های خاص خود را دارد و کتاب همچون قرص معجزه گری نیست که پس از خوردن آن تبدیل به انسان هایی متمدن شویم. نتیجه کتاب خواندن هم می تواند جهالت باشد.

امیدوارم این پرسش های مرا به منزلۀ مخالفت با کتاب خواندن یا کم شماری اهمیت کتابخوانی تلقی نکنید. هنوز هم تنها زمانی هیجان زده می شوم که سطری درخشان در کتابی می یابم. هنوز هم «یافتم یافتم هایم» تنها با خواندن کتاب و مواجهه با سطری اثرگذار رخ می دهد. ولی واقعیت آن است که من معتقد نیستم ملتی که کتاب بخواند همه مشکلاتش حل خواهد شد.

خلاصه کردن توسعه یافتگی در کتاب را کمی ساده انگارانه می دانم. از کتاب نباید بیشتر از توانش انتظار داشت. جامعه پیچیدگی های خاص خود را دارد. آگاه شدن افراد تنها به ترمیم بخشی از امور کمک می کند و نه همه آنها.

شاید خواندن یک کتاب خوب گاهی اوقات حالمان را خوب کند ولی خوب شدن حال جامعه به هزار اما و اگر بستگی دارد. 

نکته پایانی

کتاب خواندن برای لایه هایی از جامعه (نظیر استادان، پزشکان، سیاستمداران و غیره) نه تفنن، بلکه ضرورت است. پرسش آن است که این لایه ها چقدر کتاب می خوانند و چه کتابهایی می خوانند؟ اساسا کتاب می خوانند؟

کانال فردین علیخواه