گروه گزارش/

 پیرو آخرین گزارشی که چندی پیش صدای معلم در رابطه با موضوع فعالیت موسساتی مانند  یوسی مس ، چرتکه ، کانگورو و ... و موضع یکی از معاونین وزارت آموزش و پرورش منتشر کرد ( این جا ) ، تصمیم گرفتیم با یکی از مربیان این حوزه در شهر اصفهان گفت و گویی داشته باشیم .

این گفت و گو را می خوانید .

در آموزش های حضوری نقش  معلم ، مهم و تعیین کننده و یک نقش محوری است که سایر عامل مؤثر در یادگیری را تحت کنترل خود دارد ولی در آموزش های مجازی و برخط که امروزه در سراسر دنیا مورد استقبال قرار گرفته ، نقش سایر عوامل از جمله والدین و خانواده ها پر رنگ تر شده است.

آموزش های مجازی فرصت خوبی برای دانش آموزان فعال ، خود کنترل و خود خوان است که از تمامی ظرفیت ها و امکانات برای یادگیری بهتر استفاده نمایند در حالی که اکثر دانش آموزان احتیاج به راهنمایی، نظارت ، کنترل و تشویق  بیشتری برای یادگیری آموزش های مجازی دارند که خانواده ها باید توجه ویژه ای را به این امر نمایند.

فراهم آوردن ابزار و وسایل و فناوری های لازم برای آموزشهای مجازی و ایجاد محیطی امن و آرام در خانواده از وظایف والدین است که محیطی پر شور و نشاط را جهت آموزش های مجازی در منزل مهیا سازند و حس مسؤلیت پذیری را در قبال انجام وظایف شخصی دانش آموزان تقویت نمایند.

بی شک نقش نظارتی والدین در آموزش های مجازی و برخط مخصوصاً در دوره ابتدایی نقش برجسته ای است که بدون نظارت ،کنترل و حمایت والدین یادگیری معنی دار محقق نمی شود . این نظارت و کنترل باید هم در تدریس ها و آموزش ها و هم در آزمون های مجازی و برخط  صورت پذیرد. اگر چه خود والدین نیز باید آموزش های لازم را در مباحث علمی و رسانه ای برای یادگیری بهتر فرزندان فراگیرند.

در زمان قرنظیه خانگی اولیاء باید شرایطی ایجاد کنند که دانش آموزان به تقویت مهارتهای عملی و دستی ، فعالیت های ورزشی ،  فعالیت های فرهنگی- هنری  نیز بپردازند و با مطالعه کتابهای غیر درسی اوقات فراغت خود در منزل را به نحو شایسته ای سپری نمایند.  

والدین باید بتوانند در کنار نقش مهم پدر و مادری، نقش معلم و یا همیار معلم را ایفا کنند تا از اضطراب و استرس فرزندان بکاهند و برای بهروری بالا در امر یادگیری مؤثر باشند. بهترین راه برای حل مسائل و مشکلات، تغییر شرایط نیست ، بلکه تغییر خودمان است.

خانواده ها و والدین به جای مداخله در کار مربی و معلم به مشارکت در امر آموزش بپردازند و معلمان و مربیان نیز باید پذیرای این مشارکت باشند و مدرسه نیز زمینه را برای گفت و گوی بین معلم و اولیاء و آگاهی بخشی از نقش هریک در امر خطیر یادگیری ، فراهم نماید. 

در کلاس های حضوری در مدرسه همراه داشتن گوشی موبایل و تبلت ممنوع است ولی در آموزش های مجازی یک ابزار لازم و ضروری است ، این امر تعارض آشکاری است که باید پاسخی روشن از سوی مسؤلین برای آن در نظر گرفته شود.

آسیب پذیر بودن دانش آموزان در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی موضوعی است که هم آموزش و پرورش و هم خانواده ها باید به آن توجه بیشتری نمایند و تمهیدات و تدابیر لازم را بیاندیشند و آموزش های لازم در این زمینه برای دانش آموزان و اولیاء  از سوی نهاد های فرهنگی در نظر گرفته شود.

به طور خلاصه می توان مهمترین نقش والدین در آموزش های مجاری را به صورت زیر خلاصه کرد: 

• فراهم کردن ابزار و فناوری های لازم

• ایجاد محیطی آرام و امن برای یادگیری بهتر

• آشنایی با سواد علمی و سواد رسانه ای

• فراهم کردن محیطی شاداب، پر نشاط و بدون اضطراب و استرس

• نظارت بر فعالیت ها و پیگیری برنامه های آموزشی مدرسه

• کنترل و نظارت بر انجام تکالیف در منزل

• مراقبت و کنترل فرزندان در زمان برگزاری آزمون های مجازی

• ارتباط مؤثر با معلم ، مشاور و عوامل مدرسه در جهت مشارکت جویی در امر آموزش

• توجه به فعالیت های ورزشی، پرورشی و فرهنگی - هنری در منزل

• مراقبت و کنترل فرزندان در برابر آسیب های فضای مجازی و شبکه های اجتماعی

• تقویت مهارت های زندگی و ترغیب به مسؤلیت پذیری در قبال انجام وظایف شخصی

• تشویق به مطالعه کتاب های غیر درسی

والدین گرامی بدانند که  شرایط سخت یادگیری و مشکلات موجود در بحث آموزش های مجازی، تقریباً برای همه وجود دارد و کاهش انگیزه فرزندان در این شرایط امری طبیعی است و امیدواریم که در آینده فرصت مناسب برای جبران به وجود آید.

یادمان باشد که بهترین راه برای حل مسائل و مشکلات، تغییر شرایط نیست ، بلکه تغییر خودمان است.

ارسال مطلب برای صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

گروه رسانه/

پایگاه خبری تحلیلی معلمان ایران - « صدای معلم » که در سال 1395 به صورت رسمی مجوز فعالیت رسانه ای خود را از وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی دریافت کرده توانسته به پُربازدیدترین رسانه اختصاصی و غیردولتی در حوزه خبر و تحلیل آموزش و پرورش تبدیل شود .

"  مصطفی یوسفی " مدیر فنی سایت صدای معلم در این باره می گوید :

« صدای معلم نسبت به سال قبل و در ماه جولای ( تیر ) و بر اساس جداول تحلیلی - آماری (Google Analytics) توانسته است به رشد 4 برابری در زمینه آمار بازدیدکنندگان دست یابد و این امری در خور توجه و تحسین است . 

می توان گفت که صدای معلم در حال حال حاضر رسانه ی مرجع در حوزه مسائل آموزش و پرورش ایران است . »

این رسانه با فرمت " وبلاگ " در سال 1387 توسط " علی پورسلیمان " تاسیس گردید و پس از یک سال فعالیت توانست در مهر 1388 عنوان " وبلاگ برتر" در " حقوق اصناف ایران "  را از آن خود نماید .

جداول زیر وضعیت آماری این رسانه را نشان می دهند .

A)

۱- 1,260,000 نمایش و ظاهر شدن لینک های سایت صدای معلم در گوگل

۲ - 81,600 بار کلیک روی لینک‌های صدای معلمِ نمایش داده شده توسط گوگل توسط کاربران

۳- 499 صفحه هم لینک اول هستند .

B )

1-  اکثریت بازدیدکنندگان این رسانه از طریق موبایل وارد می شوند .

2- بیشترین آمار بازدیدکنندگان از کشورها به این ترتیب است :

1- ایران 2- ایالات متحده آمریکا 3- آلمان

C )

در جست و جوی گوگل بیشتر بازدیدکنندگان از طریق وب مطالب خود را از این رسانه یافته اند و تصویر و ویدئو در رتبه های بعدی قرار دارند .

پایان پیام/

واقعیت این است که ما در عصر پیچیدگی و تغییرات فزاینده و مداوم، زندگی می کنیم. معلمان و برنامه ریزان درسی و آموزشی باید در عصری که روز به روز پرتلاطم تر و غیرقابل پیش بینی می شود، به اداره کردن فعالیت های آموزشی بپردازند. به همین خاطر یک اجماع عمومی وجود دارد که ما به معلمانی نیاز داریم که بتوانند مدام، کیفت آموزش و یادگیری را رصد کرده و آن را بهبود ببخشند. معلمان از عوامل اصلی رشد فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی هر جامعه ای محسوب می شوند و هر جامعه ای برای رشد و تکامل خود نیاز به معلمانی خلاق و کارآمد دارد. یکی از راهکارهای اصلی که تاثیر به سزایی در  وضعیت کیفی و کارایی معلمان آموزش و پرورش دارد، دوره های آموزشی ضمن خدمت آنهاست. 

در دنیا توجه به آموزش کارمندان و کارگران، بعد از جنگ جهانی دوم اهمیت ویژه ای یافت. درفرانسه برای اولین بار در سال1946مدرسه جدیدی به نام مدرسه امور اداری، تاسیس گردید که مبادرت به اجرای برنامه آموزشی جامعی برای توسعه کیفیت وکارایی کارکنان دولتی نمود ( 41،1966United  Nations). نظام آموزش ضمن خدمت معلمان به جای ادامه روند معیوب فعلی و انجام کارهای بیهوده و بدون مقصد و بدون هیچ چشم انداز روشنی از آموزش ضمن خدمت و عدم پرورش معلمانی با مهارتهای مورد نیاز برای پاسخگویی به چالش های پیش رو، باید به تجدید و بازسازی خود بپردازد.

انگلستان نیز در سال1944 اداره کل کارآموزی وآموزش وابسته به خزانه داری را تاسیس کرد. در آمریکا در اولین گزارش کمسیون«هوور»به عدم توجه دولت نسبت به امر آموزش انتقاد شدیدی شد و اولین قانونی که درباره آموزش کارکنان دولت در تاریخ 1958در کنگره تصویب شد، به آموزش به عنوان یکی از جنبه های مثبت اداری توجه شد (خلود،1357،ص2).

در ایران، در زمان رضاخان، راه آهن جزء اولین سازمان هایی بود که آموزش ضمن خدمت کارکنان را آغاز کرد. سپس کلاسهایی برای آموزش کارکنان گمرک و وزارت دارایی تشکیل گردید (صباغیان،1394: 11). در تهیه قانون استخدام کشوری مصوب خرداد1345 فصل جداگانه ای به امر آموزش کارکنان اختصاص داده شد. این اولین بار بود که در ایران مسأله آموزش به مفهوم وسیع خود، در سازمان های دولتی مطرح می شد. با احساس چنین نیازی، موسسات اقدام به تنظیم و اجرای برنامه های آموزشی خاص کردند.

با وجود این سابقه نسبتا طولانی از آموزش ضمن خدمت کارکنان در ایران، نگاهی به نتایج نظرسنجی ها و تحقیقات انجام شده نشان می دهد که علیرغم گستردگی و تنوع دوره های آموزش ضمن خدمت معلمان، این دوره ها اثربخشی مناسبی ندارند. معلمان باید به نیازهای جدیدی پاسخ دهند. تقاضاهای فزاینده والدین، مدیران و مسئولین جامعه، نیازهای جدید جامعه از جمله نیاز صنایع به نیروی کار ماهر و توانمند، پیشرفت های سریع فناوری، محبوبیت فزاینده جایگزین های آموزش کلاسی و مواردی مانند اینها، فشار کاری معلمان را بیش از پیش کرده است. در این میان، دوره های آموزشی ضمن خدمت معلمان نتوانسته اند که آنها را برای پاسخگویی به این نیازها آماده کنند.

ناکارآمدی دوره های آموزشی ضمن خدمت معلمان، علل متعددی دارد. یکی از اساسی ترین عوامل، این واقعیت است که این دوره ها فاقد الگویی متناسب با خصوصیات یادگیرندگان هستند و اغلب بر اساس الگویی ذهنی و سلیقه ای سامان یافته اند. در تایید این ادعا، برخی از محققان، نارسائی ها و مشکلات مربوط به آموزش ضمن خدمت را ناشی از فقدان الگویی مناسب می دانند و معتقدند که آموزش ضمن خدمت معلمان در ایران فاقد الگوی مناسب جهت آماده سازی معلمان برای پاسخگویی به نیازهاست.

حاکمیت دیدگاه های رفتارگرا در بین برنامه ریزان آموزش های ضمن خدمت معلمان سبب شده است که الگوی این آموزش ها بسیار مکانیستی و از قبل مهندسی شده باشد که این الگو باذات یادگیری معلمان سازگاری ندارد. لذا آموزش در این دوره ها براساس علایق وانگیزه های معلمان نیست و تغییر رفتار و نگرش معلمان در این دوره ها بسیار ناچیز است.  یکی از نشانه های این الگوی رفتارگرایانه، فرم های ارزیابی ثابتی هستند که متحدالشکل در پایان  دوره ها ارائه می شوند و پیش فرضشان این است که همه چیز را می توان از قبل طراحی کرد. در مقابل  دیدگاه رفتارگرا،  در الگوی سازنده گرایی پیش فرض اینست که بزرگسالان خودشان، دانش خود را می سازند و باید در برنامه درسی دوره های ضمن خدمت معلمان، نقش آنها در فرایند یاددهی-یادگیری لحاظ شود. چنین رویکردی مستلزم این است که برنامه درسی این دوره ها، تا حد امکان، برآمدنی و متناسب با موقعیت عملی باشد. 

در دهه های اخیر، تلاشهای زیادی در کشور صورت گرفته است تا روش های کلیشه ای و سنتی آموزشی جای خود را به روش های تازه و بدیع و مبتنی بر نیازهای فردی و اجتماعی فراگیران دهد. در روش های جدید آموزشی، که گاهی به آنها روش های فعال نیز می گویند،  تمرکز بر این است که یادگیرندگان، به مثابه افرادی خلاق و تولید کننده علم ودانش، پرورش داده شوند و دریچه های نوینی را در زمینه علم وتکنولوژی بگشایند.

صاحب نظران، آموزش را فرایندی دوسویه و هدفمند می دانند که در قالبی به نام تدریس - یادگیری صورت می گیرد. یادگیری را نیز محصول نهائی فرآیند تدریس می دانند که به طور معمول به صورت تغییراتی در ساختار شناختی، گرایش ها و توانش های یادگیرندگان ظهور می یابد.(2009،sherbaf)

از قرن بیستم به بعد با کارهای متفکران بزرگی چون پیاژه و ویگوتسکی مفهوم سازنده گرایی وارد حوزه های روانشناسی وجامعه شناسی گردید و به عنوان یک دیدگاه در این حوزه ها رشد و توسعه پیدا کرد و سرانجام از سال 1970،مفهوم سازنده گرایی به حوزه تعلیم و تربیت راه یافت و به عنوان یک الگوی جدید در یادگیری وتدریس مورد توجه مربیان تعلیم و تربیت قرار گرفت.

از نظر تبارشناسی، نظریه سازنده گرایی ریشه در افکار و اندیشه های دیویی، پیاژه، ویگوتسکی و دیدگاه فراشناخت برونر دارد. تا انجا که به مفروضات اساسی و نگرش های فلسفی مربوط است، همگرایی قابل ملاحظه ای بین این متفکران وجود دارد؛ اما در خصوص محتوای آموزش، شیوه های یاددهی-یادگیری وروش های داوری، تفاوت های زیادی بین آنها یافت می شود.

دیدگاه سازنده گرایی به سه شاخه ی اصلی «سازنده گرایی عقلاتی»، «سازنده گرایی رادیکال» و «سازنده گرایی اجتماعی» تقسیم می شود (حیدرزادگان ، 1386).

سازنده گرایی قبل از اینکه یک نظریه تدریس باشد، نظریه ای برای فهمیدن و یادگیری است. ارنست فون گلاسر فیلد (1989) یکی از تبیین کنندگان اصلی اندیشۀ سازنده گرایی است. گلاسرفیلد مدعی است که نظریه سازنده گرایی بر دو پایه اساسی استوار است: 

1- دانش، منفعلانه دریافت نمی شود، بلکه فعالانه و با تفکر یادگیرنده ساخته می شود .

2- تفکر فرآیندی انطباقی است که به یادگیرنده کمک می کند تا به ساماندهی جهان تجربی خویش اقدام کند.

سازنده گرایی رویکرد نوینی در عرصه تعلیم و تربیت است که ایده زیربنایی آن، این است که دانش توسط یادگیرنده ساخته می شود و در واقع این یادگیرنده است که با عنایت به دانش و تجارب پیشین خود موقعیت جدید را تفسیرکرده و دانش خود را می سازد. در این رویکرد چنین تصور می شودکه دانش وابسته به یادگیرنده است و در شرایط یکسان افراد مختلف ممکن است به آگاهی های متفاوتی برسند. روش تدریس کلاسیک و سنتی که در برخی از جوامع برای بزرگسالان اجرا می شود، برای توسعه و آموزش افراد متناسب با عصر حاضر نیست.(شریفات ،1396)

لذا نظام آموزش ضمن خدمت معلمان به جای ادامه روند معیوب فعلی و انجام کارهای بیهوده و بدون مقصد و بدون هیچ چشم انداز روشنی از آموزش ضمن خدمت و عدم پرورش معلمانی با مهارتهای مورد نیاز برای پاسخگویی به چالش های پیش رو، باید به تجدید و بازسازی خود بپردازد. باعنایت به خصوصیات و ویژگی های بزرگسالان و همچنین بحث درگیرکردن فراگیران در یادگیری و تاثیر نقش فعال یادگیرنده در آموزش و تاکید بر استفاده از روشهای فعال، لزوم به کارگیری نظریه سازنده گرایی بیشتر احساس می شود.

بنابراین با توجه به اهمیت استراتژیک طراحی یک الگو برای دوره های ضمن خدمت معلمان و نیز فقدان یک چارچوب جامع، نظام مند و بومی به منظور ساماندهی و هدایت تلاش ها ی مربوط به آماده سازی و توانمندسازی معلمان با توجه به تاکید سند تحول بنیادین آموزش و پرورش باید با کاوش ابعاد و مولفه های مختلف برنامه درسی ضمن خدمت معلمان، به این مساله پاسخ داده شود که آیا می توان برای طراحی برنامه درسی دوره های ضمن خدمت معلمان الگویی متناسب با دیدگاه سازنده گرایی ارائه داد؟

براساس این الگو، دانش معلمان در همان لحظه یادگیری، ساخته می شود و آنها با انگیزه ورضایت درونی در کلاسها شرکت می کنند و همچنین از آنجا که اغلب دوره های ضمن خدمت معلمان به صورت الکترونیکی برگزار می شود، لذا  باید به قابلیتهای فاوا در گسترش آموزش بر اساس رویکرد سازنده گرایی نیز توجه نمود. این درحالی است که هم اکنون دوره های الکترونیکی برای معلمان بر اساس رویکرد رفتارگرا اجرا می شوند. به همین دلیل اثربخشی این دوره ها در تغییر رفتار و نگرش معلمان بسیار ناچیز بوده است. بنابراین هم در دوره های الکترونیکی و هم در دوره های حضوری نیاز به ارائه الگویی وجود دارد که در تمامی مراحل برنامه درسی ( نیازسنجی، انتخاب هدف ها، محتوا، روشهای تدریس و ارزشیابی) براساس الگوی سازنده گرایی تنظیم شده باشد. 

( برگرفته از رساله دکترا)

ارسال مطلب برای صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

در سال ۱۹۸۰ تغيير از فناوري الکترونيک آنالوگ، به سوي فناوري ديجيتال منجر به انقلابي در اين عرصه گرديد. اين انقلاب ديجيتال به نوآوري در ارتباطات و ايجاد تغيير در سياست‌ها، مفاهيم و ايده‌ها در بخش سنتي آموزش منجر شد. آموزش مبتني بر وب که معمولا به عنوان «آموزش آنلاين» شناخته مي‌شود يکي از آثار مثبت انقلاب ديجيتال بود.

در دنياي امروز، آموزش‌هاي آنلاين به خاطر مجموعه گسترده‌اي از مزايايي که به دانش‌آموزان ارائه مي‌دهند، بسيار محبوب و مورد استقبال قرار گرفته‌اند. دلايلي چون هزينه‌هاي پايين، انعطاف پذيري و فضاي يادگيري راحت‌تر باعث شده است تا بسياري از دانش‌آموزان به گذراندن تمام يا برخي از دوره‌هاي خود به صورت آنلاين تمايل پيدا کنند.

اگرچه هميشه آموزش‌هاي آنلاين نسبت به اشکال سنتي يادگيري قيمت شهريه کمتري را ارائه نمي‌دهند، اما مقايسه «هزينه‌هاي مرتبط» با آموزش نشان مي‌دهد که آموزش‌هاي آنلاين نسبت به شکل سنتي آموزش مقرون به صرفه‌ بوده و همواره هزينه کمتري دارند. به عنوان مثال، در آموزش‌هاي آنلاين هزينه رفت و آمد وجود ندارد و گاهي اوقات مطالب مورد نياز مانند جزوات و کتاب‌هاي درسي، بصورت آنلاين و بدون هيچ هزينه‌اي در دسترس هستند. 

از دلايل کاهش هزينه‌هاي دوره‌هاي آنلاين مي توان به «کاهش زمان يادگيري» اشاره کرد. در اين حالت دانش‌آموزان به جاي همراه شدن با سرعت آموزش کل کلاس، سرعت يادگيري خود را تنظيم مي کنند. دانش‌آموزان مي‌توانند بدون در نظر گرفتن کليت موضوع آموزشي، براي روي قسمت‌هاي خاصي که اهميت بيشتري دارند تمرکز کرده و بخش‌هاي کم اهميت مطالب آموزشي را حذف نمايند. بر خلاف شکل سنتي آموزش، «انعطاف‌پذيري» برنامه‌هاي آموزشي دوره‌هاي آنلاين باعث اجراي راحت‌تر آنها شده که اين خود نيز يکي ديگر از دلايل کاهش زمان يادگيري دوره‌هاي آنلاين مي‌باشد. علاوه بر اين‌ها، در آموزش آنلاين نيازي به حضور فيزيکي در محل آموزش نيست که اين خود منجر به «صرفه‌جويي در زمان» و کاهش هزينه‌ها خواهد شد.

شايد يکي از مهم‌ترين مزاياي آموزش آنلاين را بتوان «مديريت زمان» ناميد. دانش‌آموزان در برنامه‌هاي آنلاين مي‌توانند به طور مؤثر وقت خود را مديريت کنند. در يادگيري آنلاين دانش‌آموزان مي‌توانند هر زمان که بخواهند به دفعات نامحدود به مطالب آموزشي دسترسي داشته باشند.

در مقايسه با روش تدريس سنتي، آموزش آنلاين روشي براي «ارائه سريع مطالب درسي» است. آموزش آنلاين داراي چرخه تحويل نسبتا سريع‌تري نسبت به کلاس درس سنتي است. آمارها نشان مي‌دهد که در آموزش آنلاين زمان مورد نياز براي آموزش، ۲۵ الي ۶۰ درصد از آنچه در آموزش سنتي مورد نياز است کمتر مي‌باشد.

آموزش آنلاين فرصت بيشتري براي «تعامل هدف‌مند» ايجاد مي‌کند. آموزش آنلاين اين مزيت را دارد که به معلمان اجازه مي‌دهد تا بر تعامل فردي با دانش‌آموزان تمرکز کنند. آموزش آنلاين به معلمان اين امکان را مي‌دهد تا در طول دوره، زمان بيشتري را براي تعامل مستقيم به دانش‌آموزان اختصاص دهند.

آموزش آنلاين چه براي آموزش رسمي و چه براي سرگرمي، به خاطر «پوشش همگاني‌تر» باعث انتقال بهتر و واضح‌تر مطالب آموزشي مي‌شود. در اين روش تمامي دانش‌آموزان مفاهيم و ايده‌هاي ارايه شده را به يک صورت و با يک کيفيت دريافت مي‌کنند که اين خود به بهبود کيفيت آموزش کمک خواهد کرد. 

از آنجايي که آموزش آنلاين يک روش يادگيري بدون کاغذ است، تا حد زيادي از محيط زيست محافظت مي‌کند. طبق مطالعات انجام گرفته، در دوره‌هاي آموزش آنلاين حدود 90٪ انرژي کمتري در مقايسه با دوره‌هاي آموزشي سنتي مصرف مي‌شود. همچنين دوره‌هاي آموزش آنلاين به ميزان 85٪ کمتر باعث توليد دي‌اکسيد کربن (CO2) مي‌شوند. با استفاده از آموزش آنلاين، نيازي به قطع درختان براي به دست آوردن کاغذ نيست. بنابراين، آموزش آنلاين يک روش يادگيري بسيار «سازگار با محيط زيست» است.

اما علاوه بر مزايا، آيا محدوديت‌هايي در اين نوع آموزش وجود دارد؟ بگذاريد نگاهي به مضرات آموزش آنلاين بيندازيم.

يکي از اساسي‌ترين اشکالات آموزش آنلاين نبود «تجربه يادگيري چهره به چهره يا بازخورد» است. آموزش آنلاين باعث ايجاد «مونولوگ و نه گفت و گوي واقعي» در محيط يادگيري مي‌شود. در کلاس‌هاي درس سنتي، معلمان مي‌توانند فوراً بازخورد چهره به چهره را به دانش‌آموزان بدهند. دانش‌آموزاني که در برنامه درسي دچار مشکل هستند مي‌توانند به سرعت و به طور مستقيم يا در طول آموزش و يا در ساعات ديگر، آنها را برطرف کنند. بازخورد شخصي تأثير مثبتي بر دانش‌آموزان داشته و باعث افزايش سطح انگيزه دانش‌آموزان مي‌شود، زيرا فرآيندهاي يادگيري را آسانتر، غني‌تر و قابل توجه‌تر مي‌کند.

در يک محيط آنلاين، آموزش‌ها فقط به صورت «تئوري» ارائه مي‌گردند. مشکل اصلي در آموزش‌هاي آنلاين اينست که بسياري از مدرسان آنلاين بيشتر از مهارت‌هاي عملي بر روي مباحث تئوري تمرکز مي‌کنند. دليل اين امر هم آشکار است؛ اجراي سخنراني‌هاي نظري به طور قابل توجهي آسان‌تر از سخنراني‌هاي عملي در يک محيط يادگيري آنلاين است. از اين گذشته، بدون ارتباط چهره به چهره و کلاس‌هاي فيزيکي براي استفاده به عنوان کارگاه، اجراي پروژه‌هاي عملي در يک دوره آنلاين عملا ممکن نيست. اين بدان معني است که آموزش آنلاين برخلاف آموزش سنتي، بيشتر «دانش‌محور» است و عملا براي آموزش‌هاي عملي مناسب نيست. از اين رو ارزيابي‌هاي آنلاين محدود به سؤالات نظری خواهند بود.

آموزش آنلاين مي‌تواند باعث «انزواي اجتماعي» شود. روش‌هاي يادگيري آنلاين که در حال حاضر در آموزش‌ و‌ پرورش استفاده مي‌شود، مي‌تواند باعث جدايي اجتماعي و انفعال دانش‌آموزان گردد. بسياري از دانش‌آموزان و معلميني که به ناچار بخش زيادي از وقت خود را به صورت آنلاين مي‌گذرانند به دليل عدم ارتباط چهره به چهره در زندگي واقعي ممکن است دچار انزواي اجتماعي گردند. جدايي اجتماعي همراه با عدم ارتباط اغلب منجر به افزايش استرس، اضطراب و افکار منفي خواهد شد. همچنين به دليل عدم برقراري ارتباط چهره به چهره بين همسالان، دانش‌آموزان و معلمان در يک محيط آنلاين و غفلت از مهارت‌هاي ارتباطي، دانش‌آموزان ممکن است در کار گروهي دچار مشکلات جدي شوند. شايد يکي از مهم‌ترين مزاياي آموزش آنلاين را بتوان «مديريت زمان» ناميد.

در كلاس‌هاي سنتي عوامل متعددي وجود دارد كه به طور مداوم دانش‌آموزان را به سمت اهداف يادگيري سوق مي‌دهند. برقراري ارتباط چهره به چهره با معلمان، فعاليت‌هاي گروهي کلاسي و برنامه‌هاي انضباطي و آموزشي قوي مانع از افت تحصيلي دانش‌آموزان در طول تحصيل مي‌شود. با وجود اين، در يک محيط يادگيري آنلاين، عوامل بيروني کمتري وجود دارد که دانش‌آموزان را به سمت عملکرد خوب سوق مي‌دهند. در بسياري از موارد، عدم وجود هر نوع ارتباط چهره به چهره با معلمان و فقدان مهارت‌هاي خود انگيزشي باعث مي‌شود تا دانش‌آموزان در هنگام تحصيل آنلاين، فعاليت‌هاي يادگيري خود را راحت‌تر رها کنند.

يکي از بزرگترين معايب آموزش آنلاين، مشکلات مربوط به «اصالت تکاليف و ارزيابي» دانش‌آموزان است. يکي از موضوعاتي که در کلاس‌هاي آنلاين و در مقابل کلاس‌هاي سنتي به وجود مي‌آيد مباحث مربوط به برگزاري آزمون‌هاست. در شيوه سنتي برگزاري آزمون، معلمان براي اطمينان از عدم وقوع تقلب، بر فرايند برگزاري آزمون‌ نظارت کامل دارند. تشخيص تقلب و پيشگيري در هنگام ارزيابي آنلاين پيچيده‌تر از مراحل آزمون سنتي است. بررسي اصالت تکاليف دانش‌آموزان و آزمون‌هاي آنلاين عملا کار بسيار مشکلي است چراکه بدون وجود يک سيستم تأييد هويت مناسب، دانش‌آموزاني که ارزيابي‌ آنلاين مي‌شوند، مي‌توانند به شخص ثالثي اجازه دهند ارزيابي را به جاي خودشان انجام دهند.

در مجموع مي‌توان به اين نکته اشاره کرد که در شرايط کنوني «عدم اعتبار و تضمين کيفيت» در آموزش آنلاين با بسياري از معايب ديگر يادگيري آنلاين که قبلاً گفته شد باعث تضعيف «مشروعيت آموزش آنلاين» شده است.

ارسال مطلب برای صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

 شیوع کروناویروس به واقع در بسیاری از ابعاد زندگی بشر در کره خاکی تحولات شگرفی را رقم زد. یکی از تحولات پیرامونی ما رسمیت پیدا کردن آموزش مجازی و شکستن قبح داشتن گوشی موبایل برای دانش‌آموزان است.

زمانی که آموزش و پرورش با طراحی شبکه شاد رسماً آموزش مجازی را کلید زد، برخی از دبیرانی که در سیستم آموزش حضوری با گچ و تخته سنگین و تنبل بودند، در آموزش مجازی با علاقه مندی مضاعفی دیده شدند و گاهاً ذهنیت‌های کم‌کاری گذشته را به کل زدودند و البته عکس این موضوع نیز کاملاً سکه رایج بازار است.

در بحبوحه آموزش مجازی برخی از همکارانی که به هر دلیل تجربه چندانی از حضور در شبکه اجتماعی نداشتند، حتی در نصب اپلیکیشن شاد به مشکلات مسلسلی برخورد کرده و به دلیل فقدان آموزش‌های لازم، خود و مخاطبانشان را با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو کردند. سیطره بینش غیرعلمی و یا سیاسی ایدئولوژیک باعث شده است تا اغلب آزمون‌ها حول مسائل عمومی یا عقیدتی - سیاسی باشد که عمدتاً یا آزمون‌دهندگان خود با این دست مسایل آشنایی دارند و یا اینکه در خلوت خود و در زندگی فردی نیز می‌توانند آنها را پیگیری کنند و یا اصولاً دانستن آن ارتباطی با دانش و رشته تحصیلی همکاران ندارد

به هر حال سال تحصیلی گذشته با تمام نقاط قوت و ضعفش سپری شد، ولی بر اساس شواهد و قراین موجود، سال تحصیلی جدید کلاس های حضوری در اکثر نقاط کشور در محاق بوده و پرچم کلاس‌های مجازی عملاً برافراشته خواهد بود.

این بدان معناست که معلم‌های ما باید در فرصت تابستان خود را با فن آوری‌های نوین تطبیق داده و  با تولید محتوا و کسب تجربه آماده پوزیشن جدید آموزش باشند.

سؤالی که مطرح است اینست که:
«متولی آموزش معلمها و آماده کردن آنها برای کلاس‌های مجازی کیست؟»
«ضمن خدمت معلم‌ها در کجای این ماجراست؟»

بدیهی است که ساخت فیلم آموزشی، کم کردن حجم فیلم، صداگذاری روی فایل‌های درسی، تولید محتوای الکترونیک، کلاس ویدئو کنفرانسی، برگزاری آزمون‌های آنلاین و ده‌ها مهارت ریز و درشت دیگر نیازمند آموزش‌های تخصصی بوده و از عهده هر معلمی (به ویژه معلمهای پرسابقه) برنمی‌آید.

خیلی از مهارت‌های عمومی و رایج در فضاهای مجازی که اکثریت دانش‌آموزان بر آن مسلطند برای برخی از همکاران کاری شاق و پرچالش می‌باشد.

امروز که دوم مرداد است، هنوز هیچ حرکت و جنبش عملی از سوی ادارات آموزش و پرورش و مشخصاً اداره ضمن خدمت ندیده‌ایم. البته از حق نگذریم در کانال یکی از ادارات پیام دلچسبی منتشر شده بود:
«قابل توجه کلیه مدیران محترم:
با توجه به شرایط موجود آموزش معلمان برای تدریس آنلاين امری واجب و ضروری است.
لطفاً زمان را از دست ندهید.
کارشناسی متوسطه دوره دوم نظری»

  مفهوم این اطلاعیه آنست که مدیران در کنار ده‌ها کار به جا مانده و انبوه بخشنامه‌های غیرضرور و با حساب خالی مدارس، باید به آموزش همکاران نیز همت گماشته و وقت را از دست ندهند!

چند سالی است که آموزش و پرورش هزینه و بار کلاس‌های ضمن خدمت را به دوش معلم‌ها انداخته و با دریافت هزینه کلاس‌های مد نظرش را به شکل آزمونهای آنلاین به معلمها تحمیل می‌کند. جالب این که امروزه برخی از همکاران با اعلام عمومی در گروه‌ها و کانال‌ها به تبلیغات پرداخته و می‌گویند حاضرند با دریافت هزینه به جای همکاران آزمون داده و باکس دوره‌های ضمن خدمت‌شان را پر کنند! از طرفی «اکثریت قریب به اتفاق آزمون‌های ضمن خدمت فرهنگیان آزمون‌هایی علمی تخصصی با هدف توانمندسازی همکاران در تدریس در جایگاه یک نیروی موفق مؤثر در کلاس نیست، و سیطره بینش غیرعلمی و یا سیاسی ایدئولوژیک باعث شده است تا اغلب آزمون‌ها حول مسائل عمومی یا عقیدتی - سیاسی باشد که عمدتاً یا آزمون‌دهندگان خود با این دست مسایل آشنایی دارند و یا اینکه در خلوت خود و در زندگی فردی نیز می‌توانند آنها را پیگیری کنند و یا اصولاً دانستن آن ارتباطی با دانش و رشته تحصیلی همکاران ندارد."

 نکته آخر اینکه:

نگاهی به سرفصل آزمون‌های ضمن خدمت مجازی نشان از ناچیز بودن آزمون‌های تخصصی و حرفه‌ای معلم‌هاست. به عبارتی وقت معلم‌ها برای خوانش مطالبی صرف می‌شود که در افزایش مهارت‌های حرفه‌ای و شایستگی‌های شغلی‌شان اثری اپسیلونی دارد و عملاً نبودشان بر بودشان می‌چربد.

بهتر است سیاستگذاران عرصه تعلیم و تربیت و متولیان ضمن خدمت (به جای معرفی مؤسسات خصوصی برای آموزش مهارت‌های کامپیوتری در سایت ltms) برای تربیت شهروند مسئول در دهکده جهانی در به روز رسانی همکاران همت گمارند.
چرا که پرورش شهروند مسئول و پرسشگر در هزاره سوم منوط به داشتن معلمانی در اشل جهانی است.

ارسال مطلب برای صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

اگر بر این باورید که نوع خفیف کووید-19 چیز زیاد بد و خطرناکی نباید باشد در این عقیده خود تجدید نظر کنید. افرادی که از هر نظر سالم بودند و فقط به کرونا مبتلا شده و بهبود یافته بودند تصورشان این بود که دیگر از عوارض و علایم بیماری کرونا رهایی یافته‌اند گزارش‌هایی از عوارض و علایم غیرعادی و مقاوم و طولانی این بیماری در خود از جمله سکته‌های مغزی داده‌اند.

( توضیح عکس: ضروری است این نکته را به یاد داشته باشیم که ما واقعا بسیار کم درباره این بیماری فوق‌العاده پیچیده می‌دانیم و اینکه اطلاعات ما درباره آن چقدر ناچیز است. )

روش های ستنی و معمول طب به ما توصیه می کند که وقتی یک بیماری خفیف است زیاد جای نگرانی نیست. اما اگر شما کسی هستید که از گزارش‌های سازمان بهداشت جهانی (WHO) مبنی بر اینکه بیش از 80 درصد موارد کووید-19 در جهان خفیف یا بدون علایم هستند احساس آرامش به شما دست می‌دهد و به آن اعتماد دارید باید متذکر شویم که باید در دیدگاه خود تجدیدنطر کنید. همزمان که ویروس‌شناسان به تحقیقات و فعالیت‌های خود برای فهم و شناخت خواص بیومکانیک سارس-کوو-2 (Sars-CoV-2) تسریع می‌بخشند یک چیز به طرز فزآینده‌ای عیان می‌شود: موارد خفیف بیماری می‌تواند بیش از آن چه قبلا برای رهایی از این بیمار تصور می‌شد پیچیده‌تر، خطرناک‌تر و سخت‌تر باشد.

در دوران همه‌گیری جهانی باور و برداشت عمومی این بوده‌ است که افرادی که به نوع خفیف کووید-19 مبتلا می‌شوند و نیازی به بستری شدن در آی‌سی‌یو یا استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی (ونتیلاتور) پیدا نمی‌کنند از عوارض و عواقب جدی بیماری در امان هستند. هفته گذشته مایک پنس معاون رییس جمهور ایالات متحده اظهار داشت که این چیز خوبی است که تقریبا نصف موارد مبتلایان به کووید-19 که در 16 ایالات امریکا به صورت انفجاری افزایش پیدا کرده است از قشر جوانان امریکا هستند، چرا که این گروه از مردم نسبت به افراد مسن‌تر کمتر در معرض عوارض شدید و مرگبار بیماری هستند. این طرز بیان به این باور در مردم دامن می‌زند که مبتلایان خفیف بیماری از مشکلات و عوارض شدید و اذیت‌کننده بیماری در عرض دو هفته از هنگام شروع بیماری رهایی می‌یابند و همه چیز به حالت عادی برمی‌گردد.

در حالی که احتمالا وضعیت بیماری برای بعضی بیماران کرونایی همین طور است اما تحقیقیات و پژوهش‌های پزشکی منتشر شده و همچنین توصیفات و روایت‌های بیماران در گروه‌هایی که از کرونا بهبودی یافته‌اند نشان می‌دهد که بسیاری از بهبودیافتگان از نوع خفیف کووید-19 زیاد خوش‌شانس نبوده‌اند. آنها از عوارض جانبی بلندمدت و مزمن بیماری رنج می برند و پزشکان هنوز تلاش می‌کنند که درباره عواض و تبعات بیماری اطلاعات بیشتری کسب کنند.

بعضی از این عوارض جانبی می‌تواند مرگبار و کشنده باشد. دکتر کریستوفر کلنر (Christopher Kellner)، استاد جراحی اعصاب در بیمارستان ماونت سینای نیویورک بستری نشدن بیماران در بیمارستان در موارد خفیف کووید-19 را با لخته شدن خون و سکته‌های شدید مغزی در افرادی به سن 30 سال مرتبط می‌داند. کلنر به وب‌سایت خط سلامتی (Healthline) گفت که در ماه اردیبهشت بیمارستان ماونت سینا طرحی را به اجرا گذاشت که در آن به بیماران کرونایی داروی ضدانعقاد خون داده می‌شد تا جلوی سکته‌های مغزی را که او و همکارانش در بیماران جوانتر با عوارض خفیف یا بدون عوارض مشاهده می‌کردند بگیرند.   

حالا پزشکان می‌دانند که کووید-19 نه تنها شش‌ها و خون را درگیر و تحت تاثیر خود قرار می‌دهد بلکه روی کلیه‌ها، کبد و مغز هم تاثیر می‌گذارد، و در میان عوارض دیگر بیماری احتمالا در آخر سر منجر به خستگی و بی‌حالی و افسردگی مزمن می‌شود. علیرغم اینکه هنوز از سن ویروس و زمان ظهور آن زمان زیادی نگذشته است تا تاثیرات بلندمدت آن روی اندام‌های بدن به خوبی بررسی و فهیمده شود اما این علایم با صرف نظر از اینکه بیمار نیاز به بستری شدن دارد یا نه خود را نشان می دهند که این خود در فرآیند بهبودی آنها اختلال ایجاد می‌کند.

پدیده نگران کننده دیگر که اکنون در مرکز توجه قرار گرفته است طولانی بودن عوارض و درد و رنج ناشی از بیماری در قربانیان کووید-19 است، افرادی که عوارض بیماری ماه‌هاست گریبانگیر آنهاست. برای تهیه یک گزارش در هلند که اوایل ماه جاری انتشار یافت پژوهشگران 1622 بیمار مبتلا به کووید-19 را با میانگین سنی 53 سال مورد مطالعه قرار دادند. گزارش این پژوهشگران حاکی از وجود عوارض طولانی مدت شامل خستگی مفرط (88 درصد)، تنگی نفس مداوم ( 75 درصد) و فشار قفسه سینه (45 درصد) در این بیماران است. نودویک درصد از بیماران بستری نشدند، این نشان داد که این بیماران بر خلاف موارد آنها که کووید-19 از نوع خفیف تشخیص داده شده بود از عوارض جانبی رنج می‌بردند. در حالیکه 85 درصد از بیماران مورد مطالعه قرارگرفته خود را قبل از ابتلا به کووید-19 از نظر سلامتی عمومی سالم می‌دانستند با این وجود تنها 6 درصد هنوز خود را یک ماه یا بیشتر بعد از ابتلا به ویروس سالم تلقی می کنند.

بعد از تشخیص کووید-19 در خانم فیونا لوونستاین (Fiona Lowenstein) 26 ساله، او یک دوره بهبودی طولانی، سخت و نامنظم را برای اولین بار تجربه کرد. لوونستاین در 27 فروردین 1399 مریض و برای مدت کوتاهی به خاطر تب، سرفه و تنگی نفس بستری شد. پزشکان به او توصیه کردند که اگر این عوارض بدتر شد و حالش رو به وخامت نهاد دوباره به بیمارستان مراجعه کند. اما به جای این عوارض اتفاقات دیگری بروز کرد. او به من گفت: «من یک سری عوارض کاملا جدیدی را تجربه کردم: درد سینوس‌ها، گلودرد، مشکلات گوارشی و روده‌ای حاد. هر بار که چیزی می خوردم اسهال داشتم. وزن زیادی از دست دادم که این باعث ضعف بدنم شد، خستگی زیاد و مفرط، سردرد، از بین رفتن حس بویایی ... دیگر عوارضی بود که داشتم.»

تا اواخر اردیبهشت حال او بیشتر مواقع بهتر بود و احساس خوبی داشت با همه اینها او می‌گوید که هنوز بعضی علایم به صورت روزمره دوباره ظاهر می‌شوند.

خانم لوونستاین می‌گوید: «تقریبا این بیماری چیزی شبیه یک ضربه یا مشت به شخصیت و غرور شماست وقتی در دهه 20 زندگی خود هستی و سالم و سرزنده هستی و با این بیماری زمین می‌خوری و تصور می کنی که دوباره بلند و بهتر خواهی شد و مشکلی پیش نخواهد آمد. و بعد اوضاع واقعا آن طوری که می‌خواهی پیش نمی‌رود.»

لوونستاین در حالی که قادر به پیدا کردن اطلاعاتی درباره آن چه تجربه کرده نیست و  نمی‌داند که آیا افراد زیادی روند بهبودی  طولانی مشابه آن چه را که او تجربه کرده را طی کرده‌اند، یک گروه حامی به نام  کانال ملت در اسلک (Slack) راه اندازی کرده است. این فوروم در حال حاضر بیش از 5600 عضو دارد که بیشتر آنها به خاطر بیماریشان بستری نشده‌اند اما ماه‌ها بعد از اینکه علایم اولیه تنفسی شبیه آنفولانرا در آنها بتدریج کم شده وضعیت خوبی ندارند و مریض شده‌اند. بر طبق یک نظرسنجی داخلی در داخل گروه، اکثریت قریب به اتفاق آنهایی که زیر 50 سال سن دارند عوارضی شامل فلج شدن و کرختی صورت، تشنج، از دست دادن بینایی و شنوایی، سردرد، از دست دادن حافظه، اسهال، کم شدن شدید وزن و عوارض بیشتر دیگری را تجربه کرده‌اند.

هانا دیویس (Hannah Davis) نویسنده یک نظرسنجی بیمار-مدار از اعضای گروه ملت به من گفت: «فکر می‌کنم تعریف «خفیف» برای من و بیشتر مردم از مقامات رسمی و سازمان بهداشت جهانی رسید. یعنی هر موردی که اصلا نیاز به بستری شدن نداشت، اینکه هر کس که بستری نشد تنها یک سرماخوردگی جزئی خواهد داشت و می تواند در خانه مواظب سرماخوردگی خود باشد و از خود مراقبت کند. از نقطه نظر من این نقل قول و روایت مخرب و مضر است و به طور مطلق به عموم اطلاعات غلط می‌دهد. این رویه هم مردم را از توجه و دسترسی به اطلاعات مربوطه و درست به هنگام تصمیم‌گیری در خصوص سطح ریسک شخصی محروم می‌کند و هم مانع ارائه کمک موردنیاز برای آنهایی می‌شود که از تبعات بلندمدت بیماری رنج می‌برند.»

در این مرحله که متخصصان و کارشناسان پزشکی و مردم در حال یادگیری چیزهایی درباره کووید-19 هستند و همزمان که اطلاعاتی درباره این بیماری همه‌گیر آشکار می شود آن چه اهمیت دارد این است که یادمان نرود که واقعا ما چه قدر کم درباره این بیماری بسیار پیچیده می‌دانیم و اطلاعات ما چقدر در این حیطه ناچیز است و نکته مهم دیگر گوش کردن به تجارب بازماندگان و نجات‌یافتگان است، مخصوصا آنهایی که بهبودیشان نه سریع بوده و نه سرراست.

 اینکه بیشتر موارد کووید-19 را از نوع «خفیف» توصیف کنیم ممکن است دلگرم کننده و امیدوار کننده باشد اما شاید این واژه آن قدر که به آن امید بسته‌ایم دقیق و درست نباشد.

منبع

https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/jul/06/coronavirus-covid-19-mild-symptoms-who

ارسال مطلب برای صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

گروه گزارش/

آزمون رتبه بندی معلمان برای دومین بار در 25 تیر ماه سال جاری در "  سامانه ضمن خدمت فرهنگیان " بارگذاری و اجرا گردید .

پیش تر و هنگام اجرای نخستین آزمون رتبه بندی معلمان ، " صدای معلم " در گزارشی نوشت : ( این جا )

پس از برگزاری آزمون جهت ارتقا و اعطای جدید رتبه به معلمان در طرح " رتبه بندی معلمان " که در 27 بهمن در سامانه ال تی ام اس وزارت آموزش و پرورش اجرا گردید ؛ تعداد قابل توجهی از معلمان انتقادات فراوانی را نسبت به اجرای این آزمون ابراز داشته اند .

این نظرات در بخش نامه های دریافتی صدای معلم بارگذاری گردیده است . " رتبه بندی " فرآیندی است کیفی و جامع که نخست باید تعریف جامع و کازشناسی از آن توسط نهادهای ذی صلاح صورت گرفته و گام بعدی احراز آن توسط یک نهاد حرفه ای و استاندارد است که تنها از عهده " سازمان نظام معلمی " با رویکرد مستقل و مشارکتی و برآمده از بدنه معلمان حاصل می شود .

انتقادات معلمان را می توان در موضوعات زیر طبقه بندی کرد :

* سخت بودن آزمون

* زمان ناکافی برای آزمون

* آماده نبودن و نداشتن فرصت و زمان لازم برای مطالعه منابع آزمون

* سرعت پایین اینترنت در بسیاری از مناطق و نواحی که با انتخابات مجلس و تبلیغات آن هم زمان شده است .

* حد نصاب قبولی که برای قبولی در آزمون تعریف شده است استاندارد نبوده و کسب آن بسیار دشوار است به عنوان مثال معلمان می گویند کسب 80 درصد  نمره قبولی برای دریافت رتبه 5 ( عالی ) واقعی و منصفانه نیست .

*مشکلات فنی سامانه ضمن خدمت که موضوع جدیدی نیست و مسئولان هم تدبیری برای آن نکرده اند .

و...

نخستین بار « صدای معلم » در 6 دی 1398 در گزارشی با عنوان "  هشدار صدای معلم به وزارت آموزش و پرورش در مورد اجرای رتبه بندی معلمان ؛ با صلاحیت های حرفه ای معلمان و آینده نظام آموزش حرفه ای آنان بازی نکنید ! نسبت به " اجرای رتبه بندی معلمان " با ساز وکارهای تعریف شده هشدار داد . ( این جا )

در این گزارش آمده بود :

" قرار است کدام شاخص ها و معیارها توسط کدام مرجع علمی صلاحیت دار مورد ارزیابی و سنجش و در نهایت " رتبه بندی " قرار گیرند ؟

کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در کنار این دلسوزی های در پایان عمر خویش ؛ تکلیف " سازمان نظام معلمی " را که سال ها از طرح آن می گذرد مشخص کند . پرسش « صدای معلم » آن است که اگر وزارت آموزش و پرورش با معلمان صادق است ؛ چرا متن کامل و پیش نویس طرح " رتبه بندی معلمان " که توسط شورای عالی آموزش و پرورش تهیه شده است برای مطالعه و داوری کارشناسی در اختیار افکار عمومی قرار نمی گیرد ؟

معاون برنامه ریزی و توسعه منابع وزارت آموزش و پرورش به این پرسش اساسی پاسخ دهد که چه تفاوتی است میان آن طرح " مسیر ارتقای شغلی معلمان " و " رتبه بندی معلمان " ؟

مگر نه این است که معلمان در طرح رتبه بندی معلمان قرار است بر اساس یک سری شاخص و معیارهای تعریف شده ارتقاء پیدا کنند ؟

آقای اللهیار بد نیست در این زمینه یک پژوهش میدانی داشته و تحقیق کنند که این هیات های ممیزه در آن زمان چه عملکردی داشته و الان به چه صورتی درآمده اند ؟

واقعا این پرسش جدی مطرح است که چرا مسئولان این جامعه در سطوح مختلف به جای اصلاح روندها ، فرآیندها و نهادها دائما می خواهند که نهاد جدیدی تاسیس کنند ؟ !

( درست مانند مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی که  با وجود تعریف و استقرار نهادهای  قانونی و تقنینی افزایش بنزین را رقم زد و این همه هزینه را بر کشور تحمیل کرد . اگر یک نهاد درست کار نمی کند و یا ناکارآمد است باید آن را اصلاح کرد و یا گردش کار و مدیریت های آن را بازتعریف کرد نه آن که دائما نهادهای مختلف تاسیس کنیم و این همه هزینه و اتلاف منابع و بودجه بر سیستم تحمیل کنیم ! )

برای عملکرد معلمان در طول یک سال تحصیلی ، " فرم ارزیابی عملکرد " تعریف شده است .

اگر نتایج این گونه ارزیابی ها دقیق و شفاف نیست آن را اصلاح کنیم .

مدیران را آموزش دهیم و درجه تعهد سازمانی کارکنان را ارتقا دهیم .

گروه های آموزشی که در حال حاضر به یک رکن و عضو زاید و بوروکراتیک تبدیل شده اند را فعال و در کنار ارزیابی درونی در حوزه مدرسه و توسط ارکان مدرسه سعی کنیم تا ارزیابی تلفیقی از کار معلم حاصل شود .

سازمان نظام معلمی که به نظر می رسد برخی و شاید بسیاری از مسئولان و مدیران ناکارآمد را به وحشت انداخته ضمن شفاف سازی در رویکردها و عملکردها ؛ آن را در سیستم تعریف کرده و " معلم حرفه ای " را پایه گذاری کنیم .

بدون تردید حضور و استقرار " معلمان حرفه ای " در نظام آموزشی ایران برای نخستین بار ، صفحه تازه ای را در مناسبات " صف " و "ستاد " خواهد گشود و البته این با آموزش و پرورش ایدئولوژیک سازگار نخواهند بود . "

به نظر می رسد گوش شنوایی برای شنیدن انحرافات در این سیستم ناکارآمد با مدیرانی ضعیف و غیرعلمی که نگاه شان به مسائل تعلیم و تربیت صرفا " اداری " است وجود ندارد .

این مدیران غیرپاسخ گو با تصمیمات نسنجیده و غیرکارشناسی ، هزینه هایی را بر سیستم آموزشی تحمیل می کنند که به نظر می رسد جبران آن بسیار دشوار و حتی ناممکن خواهند بود .

« صدای معلم » در پایان گزارش تفصیلی خود چنین نتیجه گیری کرده بود :

" اما بخش قابل توجه و در عین حال تاسف برانگیز این شیوه نامه در مورد " صلاحیت های حرفه ای " است .

این رسانه بارها بر این نکته اصرار ورزیده است که رتبه بندی معلمان با احراز " صلاحیت های حرفه ای " ارتباط دارد و چیزی نیست که با یک " آزمون " به دست آید .

متاسفانه عملکرد ناقص ، مبهم و غیرکارشناسی وزارت آموزش و پرورش که برای بارها اتفاق افتاده ضمن ایجاد فضای ابتذال ، یاس و بدبینی بین معلمان ، موضوع مهم و راهبردی تربیت و نگهداشت " معلم حرفه ای " را در این دستگاه دچار چالش های جدی و راهبردی کرده است .

قبلا گفته ایم و باز می گوییم :

" رتبه بندی " فرآیندی است کیفی و جامع که نخست باید تعریف جامع و کازشناسی از آن توسط نهادهای ذی صلاح صورت گرفته و گام بعدی احراز آن توسط یک نهاد حرفه ای و استاندارد است که تنها از عهده " سازمان نظام معلمی " با رویکرد مستقل و مشارکتی و برآمده از بدنه معلمان حاصل می شود .

پرسش « صدای معلم » آن است که اگر وزارت آموزش و پرورش با معلمان صادق است ؛ چرا متن کامل و پیش نویس طرح " رتبه بندی معلمان " که توسط شورای عالی آموزش و پرورش تهیه شده است برای مطالعه و داوری کارشناسی در اختیار افکار عمومی قرار نمی گیرد ؟

پایان گزارش/

کودکی نامه‌ای به خدا نوشت:

به نام خدای یکتا

«سلام ای خدای یکتا! سلام خدایی که آفریننده ی هر چیزی است! سلام خدایی که آفریننده ی خالق هستی هستی! من بیشتر از هر کسی شما را دوست دارم شما مرا با سلیقه ی خودتان آفریدید شما مرا با سلیقه ای خاص آفریدید این دست های سالم را به من هدیه کردی که با آن می توانم برایت نامه بنویسم پاهایی سالم به من دادی که می توانم راه بروم از همه مهم تر عقلی سالم در بدن من آفریدی شما بی نظیرید شما بخشنده ترینید مهربان ترینید پاک ترینید شما پدر و مادری بی نقص بر من هدیه کردید و همچنین خواهری بی نقص از شما متشکرم که جهان را  آفریدی از شما متشکرم که مرا آفریدی بابت همه ی چیز هایی را که بر من هدیه کردی متشکرم از ته دلم آرزو می کنم کاش شما را می دیدم پیش بینی می کنم شما خیلی زیبا هستید فقط این سوال در ذهن من جاری است همه ی جهان را شما آفریدید چه کسی شما را آفریده همیشه یا شاید بعضی وقت هایی را که به آن فکر می کنم ذهنم را مشغول کرده.

من آرزویی دارم طولانی است اما همیشه آرزو می کنم آرزویم برآورده شود من می خواهم خانواده ام همیشه در کنار من باشند و شاد باشند در کل دنیا غمگینی وجود نداشته باشد و هیچ کس نمیرد تا دل هیچ کسی ناراحت نباشد و مرده ها هم زنده شوند دنیا پر جمعیت تر شود همه با هم فامیل باشند و یکدیگر را بشناسند در دنیا دشمنی وجود نداشته باشد و این ویروس مرگبار امروزه یا هیچ ویروس دیگری در دنیا نباشد خدایا لطفا آرزوی مرا برآورده کن.

من همیشه به شما ایمان دارم و می دانم واقعی هستی چون اگر واقعی نبودی دنیا وجود نداشت من وجود نداشتم و هیچ کس دیگری وجود نداشت قرآن واقعیت دارد شما واقعیت دارید پیامبران واقعیت دارند و همه ی یاران شما واقعیت دارند من شما را دوست دارم و می دانم که خدای مهربان همه ی بنده هایش را دوست دارد و من هم یک بنده ی خدا هستم خدایا اگر من کار بدی کرده ام مرا ببخش و دروغ و گناه هایم را ببخش من همیشه سعی می کنم کار بد نکنم اما مطمئن نیستم که کار درستی است یا نه خدایا خواهش می کنم راز من را کاری کن که مخفی بماند خدایا من از نشانه هایت به شما ایمان دارم و می دانم  دویست درصد و بیشمار درصد شما واقعی هستید من می دانم حتی وقتی که الان می نویسم می دانی من دوست دارم.  خدایا حتی اگر من نتوانم این نامه را به دستت برسانم می دانم که خودت پیشبینی می کنی ولی سعیم را می کنم به دستت برسانم. خدایا روز پدر را بر شما تبریک می گوی از ته قلبم دوست دارم شما بزرگ ترین پدر و بهترین پدر ما و من هستید من همیشه می دانم که پدر دنیا شمایید بیشمار دوستان دارم.

 تا وقتی که پروانه ها پرواز می کنند و رود ها جاری اند و همه در صلح و سلامت اند! از طرف بنده ی خدا: -------------- تقدیم به خدای بزرگوار

باسپاس فراوان

آدرس فرستنده : کوی ------ کوچه‌ی ----- پلاک -----      
آدرس گیرنده: همه جا چون خدا همه جا هست ولی آدرسی که می دانم درست باشد آسمان هاست آسمان وسیع که آن هم خالق شماست.

پایان نامه ای که از ته دلم می نویسم

کودک نامه را که تایپ کرده بود در گروهی که معلمشان در دوران کرونا در یک شبکه پیام رسان برایشان باز کرده بود کپی پیست کرد و نوشت: «سلام، خانم معلم من هر روز داستان کوتاه می نویسم. این نامه را تازه نوشته‌ام.»

کودک هر روز صبح از خواب بلند می‌شد و اولین کارش این بود که به گروهشان سر می‌زد تا ببیند آیا معلم نظری درباره «نامه او به خدا» داده است یا نه. در طول روز چندین بار «آیلان» می‌شد و به گروه سر می‌زد تا ببیند معلم درباره نامه او چیزی پست کرده یا بازخوردی داده است یا نه. نامه هر روز به بالای پست‌ها کوچ می‌کرد و از نظرها دور می‌شد ... اما معلم یا نامه را ندید یا دید و بازخورد و عکس العملی نشان نداد. کودک ناامید شد. از نامه‌اش پرینت گرفت و آن را با مدادرنگی‌هایش تزیین کرد و با دو دست کوچک خود با نخی به درخت توت حیاطشان بست تا پرنده‌ها نامه را به خدا برسانند. شب باد شدیدی شروع به وزیدن کرد. باد نخ را پاره کرد و نامه را با خود تا اوج فلک برد. صبح فردا کودک با دیدن جای خالی نامه از خوشحالی در پوست خود نمی‌گنجید. او از اینکه پرنده ها نامه را با خود برده بودند سراز پا نمی شناخت ...

کودک به نوشتن ادامه داد اما دیگر هیچ وقت مطلبی به گروه پست نکرد. حتی به اصرار والدین خود هم پستی نفرستاد.

همان طور که حدس زده اید سخن درباره بازخورد و فیدبک است. فیدبک جزئی جدایی ناپذیر و حیاتی از زندگی ما و آموزش شده است. بازخورد در جای جای زندگی ما مخصوصا در حیطه آموزش ساری و جاری است و با گذشت زمان اهمیت مضاعفی مخصوصا در فضای مجازی و کورس‌ها و کلاس‌های «آیلان» پیدا کرده و نقش پررنگی بازی می کند. فالو کردن و نشانه‌های اخم L و لبخند J و لایک ساده‌ترین شکل از بازخورد و واکنش نشان دادن است. ممکن است یک اسمایلی ریز در یک گروه مجازی بازخوردی بزرگ محسوب شود. خبرهای روز را که در پایگاه‌های خبری در اینترنت می‌خوانی در آخرش باکس و فیلدی برای دادن کامنت و نظر وجود دارد. ما عادت کرده‌ایم که مانند قبل در برابر اخبار منفعل نباشیم و بازخورد و عکس العمل نشان دهیم. وقتی ربات بوریس در سال 2018 در روسیه جعلی از آب درآمد و مردم متوجه شدند که یک آدم زنده در داخل ربات رفته بازخوردها و واکنش‌های آنها دیدنی بود. اهمیت بازخورد و واکنش در برابر خبر یا حادثه‌ای تا آنجا اهمیت پیدا کرده است که خبرگزاری‌ها و پایگاه‌های خبری پاره‌ای از این واکنش‌ها و بازخوردهای مردم را که به اشتراک گذاشته می‌شوند به عنوان خبر منتشر می‌کنند.

همین جا لازم می دانم به یک تفاوت ظریف در انتشار کامنت‌ها در وبگاه‌ها که شاید ربطی به بحث ما نداشته باشد اما دانستنش خالی از لطف نیست اشاره کنم: معمولا در انتهای هر خبر، مطلب یا مقاله ای که در وب‌سایت‌های داخلی یا خارجی به صورت آیلان منتشر می‌شود فضایی برای بازخورد و اظهار نظر و کامنت وجود دارد. برای مثال در وب سایت یاهونیوز (Yahoo! News) که از عنوان جالب واکنش‌ها (Reactions) برای باکس کامنت خود استفاده می کند یا وب سایت روزنامه هایی مانند گاردین، رویترز یا صدای معلم و پایگاههای خبری داخلی مخصوصا وبگاه‌های متعدد آموزش و پرورش. این روالی معمول است اما تفاوت در این است که شما به محض اینکه کامنت و بازخوردی را در یاهونیوز یا گاردین پست می کنید همان لحظه به صورت زنده ظاهر می‌شود یعنی به محض اینکه روی «ارسال» کلیک می‌کنید کامنت شما آنجاست و ممکن است با دیگر بازدیدکنندگان از مطلب هم درباره آن به بحث بنشینید. البته ممکن است یک میانجی (Moderator) وجود داشته باشد که وظیفه‌اش چک کردن این کامنت ها بعد از ظاهر شدن از نظر محتوا باشد یعنی به تشخیص خود ممکن است از بین صدها کامنت یکی را حذف کند اما عملا به ندرت این اتفاق می افتد. اما در وب سایت ها و وبلاگ های داخلی مثلا وب‌سایت صدای معلم یا آموزش پرورش و پایگاه‌های خبری داخلی معمولا کامنت‌ها و نظرات با وقفه‌ای که ممکن است از یک ساعت تا چند روز طول بکشد و با عبور از اتاق سایه-روشن و چک پوینت منتشر می‌شود یا اصلا ممکن است غیرقابل انتشار تشخیص داده شوند.

یک انفولئنسر اجتماعی در انستاگرام بدون فالور و بازخورد محکوم به مرگ مجازی است. آن چه به او انرژی و نیرو می‌دهد واکنش و بازخورد بازدیدکنندگان است. معمولا فروشگاه های آنلاین بعد از تحویل جنس به مشتری با ارسال لینکی، از او فیدبک می خواهند یا از مشتری می خواهند با کلیک روی آیکانی که به صورت مثبت/منفی چشمک می زند فیدبک بدهد.

 از طرفی یکی از معیارهای قضاوت‌ درباره اهمیت و استقبال از خبر یا مطلبی معمولا میزان بازخوردها و واکنش‌هایی است که مخاطبان نشان می‌دهند. تولیدکننده مطلب که تصاویر و مواد و مطالب خود را به اشتراک می گذارد انرژی و نیرو و شارژ خود را از بازخورد می گیرد. توییتر و فیس بوک و مخصوصا اینستاگرام بر مدار بازخورد، فیدبک و واکنش می چرخند و شما عملا در فضای مجازی با دادن بازخورد درگیر می شوید و نقش ایفا می کنید. آن سلبریتی برای دیده شدن و دریافت واکنش چه رنج هایی که نمی‌کشد! به محض اینکه که بازخوردها و فالورهای شما شروع به ریزش می کند پا پس می کشید و انگیزه شما برای ادامه ضعیف می شود یا ممکن است دست به تغییرات بزنید و پلن خود را عوض کنید. بازخوردها شما را تشویق و انگیزه‌مند می‌کند که ادامه دهید.

هم اینک که در حال خواندن این مطلب هستید ممکن است وسوسه شوید و بازخورد و واکنشی برای این نوشته نشان دهید یعنی این مطلب تاثیری بر شما می گذارد و شما را وادار به بازخورد می کند به طوری که ممکن است آن را به طور کل یا بر تمرکز روی قسمت خاضی مورد قضاوت قرار ‎دهید و متقابلا نویسنده ممکن است بارها و بارها قسمت کامنت‌ها را چک کند تا از واکنش و بازخورد خوانندگان آگاه شود و معمولا به صورت پیش فرض این طور تلقی می‌شود که هر چقدر کامنت ها بیشتر باشد نشان از استقبال از مطلب است. گرچه در این مرحله فعلا از محتوای بازخورد و واکنش بحثی نمی کنیم اما فراموش نکنیم که فلسفه کلی دادن بازخورد، بهبودی و یادگیری و تعمیق و رشد است. به همین ترتیب نویسندگان مقالات و مطالب در صدای معلم مدام بر می‌گردند و کامنت ها و بازخورد های پست شده در مطلب خود را بازدید می کنند تا به گسترش اطلاعات و دانش خود کمک کنند و از ضعف ها و قوت‌های خود آگاه شوند. فیدبک مستلزم مشاهده (Observation) در معنی علمی آن و بررسی (Exploration) است و شاید پیش نیاز آن باشد.

وقتی در یکی از مطالب خود به جای «گیومه» هنگام نقل یک سخن یا هایلایت کردن کلمه ای در همه جای مطلب از "علامت نقل قول" استفاده کرده بودم خواننده ای با هوشمندی در کامنتی این نکته را یادآور شد و نوشت که در فارسی برای نقل قول از گیومه استفاده می کنند نه علامت نقل قول. تا آن موقع از این نکته اطلاع نداشتم و تمایزی بین گیومه و نقل قول در نوشتار فارسی قائل نمی شدم.

به سخن دیگر تا حدود زیادی می‌توان از کامنت ها و بازخوردها یاد گرفت که نقاط ضعف (–) و قوت (+) نوشته یا آن چه ارائه می دهیم کجاست. همیشه محتاج بازخورد هستیم! بعد از سخنرانی با حین سخنرانی در یک جلسه در قیافه حضار دقیق می شویم تا بتوانیم بازخورد حرف های خود را بسنجیم. یا ممکن است به آنها فرم نظرسنجی بدهیم یا با آنها درباره اجرای خود صحبت کنیم و نظرشان را جویا شویم. بعد از گذراندن کورس و دوره ای فرم نطرسنجی و بازخورد یا پرسشنامه در اختیار شما قرار می گیرد تا نظر خود را با نام یا ناشناس درباره نحوه اجرا، کیفیت، مدرس و لجستیک دوره مکتوب کنید. یا ممکن است فرم بازخورد را از طریق ایمیل به آدرس شما ارسال کنند تا پر کنید. چگونگی واکنش شما به اجرای یک مداح یا مرثیه‌سر او را سر ذوق می‌آورد. پس بازخورد بیشتر برای بهتر کردن است نه تخریب. اما زمانی را تجسم کنید که در گروهی که عضو هستید فیدبکی برای مطالبی که پست می کنید دریافت نمی‌کنید. به تدریج انگیزه شما برای ادامه و پست مطالب کم می‌شود و ممکن است گروه را ترک کنی. اما وقتی یک لایک یا حتی یک انگشت شست به پایین می گیری خیلی تشویق می‌شوی که ادامه بدی و انگیزه‌ بیشتری پیدا می‌کنی. ذکر این نکته ضروری است که فیدبک دادن یا حتی فیدبک گرفتن اصول و شرایطی دارد.

اما از فضای مجازی که وارد دنیای واقعی شویم باز هم بازخورد تمام رخ خود را به ما نشان می‌دهد: ممکن است خانم خانه لباس جدیدش را از خیاط گرفته و تنش کرده و منتظر است تا شریک زندگی اش درباه لباس جدیدش نظر دهد. یا شوهر کت و شلوار جدیدش را پوشیده و منتظر است تا نظر همسر خود را بشنود. تجسم کنید اگر در تمام این موارد بی تفاوت باشیم و عکس العلمی نشان ندهیم! دانش‌آموزی که بعد از تعطیلات نوروزی کفش های نوش را پوشیده و مدرسه رفته منتظر بازخورد دوستانش است. با جست و جوی بسیار مانتویی جدید گرفته‌ای و انتظار داری آشنایان، همکاران و فامیل بازخورد و نظر بدهند. شام هر چه باشد خانم خانه منتظر بازخورد است. بعد از مهمانی مفصل منتظر بازخورد مهمانان هستیم. کالایی که مصرف می کنی تولیدکننده از تو بازخورد می خواهد. کفش های برادرت یا خواهرت را که برق انداخته ای منتظر بازخورد یا شاید پاداش هستی. وقتی خانه را جارو می‌کشی یا در تعطیلات عید خانه تکانی می کنی و شیشه ها را برق می اندازی منتظر بازخورد از اطرافیان هستی. وفتی در مجلسی با دوستان به شام دعوتید و اوقات خوشی را دارید بعد از صرف شام درباره غذای رستوران به اظهارنظر می پردازید. به طور خلاصه همه چیز را می توان از زاویه و چارچوب فیدبک دید و تحلیل کرد.

حتی رانندگان هم به حیطه بازخورد وارد شده اند. این روزها پشت شیشه بعضی خودروها، کامیون‌ها یا بارکش‌ها جملاتی مانند «آیا از رانندگی من راضی هستید؟» یا «رانندگی من چگونه است؟» با شماره موبایلی برای ارسال اس ام اس بازخورد خودنمایی می کند. این شماره تلفن ممکن است مال صاحب کامیون یا شرکتی که راننده برای آن کار می کند باشد. آخر بیشتر امتحانات درباره سوالات و نحوه اجرا و موارد دیگر از شما بازخورد و نظر می‌خواهند. در هتلی که مانده‌ای هنگام چک آوت منشی از تو درباره سرویس و کارکنان فیدبک می‌طلبد. چند روز بعد از اینکه که خودروی خود را در نمایندگی تعمیر کردی تلفنت به صدا در می آید و سوالاتی درباره نحوه ارائه خدمات، مدت زمان، رفتار تعمیرکاران و قیمت خدمات ارائه شده از شما می‌پرسند. بازخوردهای استفاده‌کنندگان از خدمات موسسات آموزشی و فرهنگی و  بییندگان و خوانندگان نویسندگان و پدیدآورندگان آثار فرهنگی و سینمایی و نمایشی هم اهمیت دوچندانی دارد.

اما در دنیای تولید و مصرف بحث بازخورد تخصصی تر و بااهمیت‌تر می شود به طوری که شرکت ها و کارخانه‌های معروف افرادی را با عنوان محقق تجربیات مصرف کننده یا کاربر (UX Researcher) به استخدام خود در می آورند تا روی تجربیات، گرایشات و بازخورد مشتری ها کار کنند و سلایق و انتخاب‌های آنها را به تولیدکننده گزارش و منعکس کنند. متعاقبا تولیدکننده بر اساس آن تجربیات و بازخوردها تغییرات لازم را در محصولات خود اعمال می‌کند تا محصولات خود را به دلخواه مشتری تولید و همزمان به سود بیشتری دست یابد.

با این مقدمه طولانی قدم به حیطه فیدبک در آموزش، از نوع مجازی یا حضوری (کلاسی/فیس تو فیس) و واقعی (Actual & Virtual) می گذاریم.

قابل ذکر است که این نوشته در پی آن نیست که تاریخچه، تعریف و انواع روش‌های دادن یا گرفتن فیدبک را به معلمان و مربیان یاد بدهد بلکه هدفش نشان دادن و یادآوری اهمیت و دادن نوعی هوشیاری و آگاهی در اهمیت فیدبک و تلنگری برای تفکر (Reflection) روی فیدبک های گرفته شده و استفاده از آن است، چرا که معلمان و مربیان و مدیران خود با توجه به منایع مفید و عظیم که در فضای سایبری در دسترس است می‌توانند به منابع مورد نیاز دسترسی پیدا کرده و دنبال روش های علمی فیدبک دادن بروند. مضافا به این نکته هم توجه شود که با شروع جدی تدریس آنلاین و کلاس های برخط و مخصوصا در وضعیت خاضر فیدبک دادن در فضای مجازی از اهمیت زیادی برخوردار شده است. برای شروع این بحث داستان‌ها و سناریوها شاید برای ما آشنا باشد:

معلم از گلنار خواسته است که رنگ های زنگین کمان را روی تخم مرغ ها رنگ کند تا او به دانش آموزان کلاس نشان دهد. گلنار خیلی هیجان‌زده است و عاشق این جور کارهاست. دو روز را با عشق و علاقه ای وافر و با کمک گرفتن از ایده‌های مادرش و برادرش صرف درست کردن تخم مرغ های رنگی می کند. گلنار از کارش راضی است. فیدبک مادر مثبت است. وقت تعیین شده توسط معلم روز چهارشنبه است. روز چهارشنبه سپری شده است گلنار در خانه است. مادر از دخترش سوال می کند که معلم از تخم مرغ ها خوشش آمد. گلنار بی‌حوصله می‌گوید وقت نشد معلم گفت هفته بعد بیاور. کودک فیدبک مناسب را دریافت نکرده است. مادر کار معلم را به نوعی توجیه می کند. اما معلم هفته بعد سراغی از تخم مرغ ها نمی گیرد...

دانش آموزی که با حوصله‌ای زیاد مدل منظومه شمسی را با دقت و وسواس زیاد با صرف وقت زیادی درست کرده است ممکن است فیدبک مناسب را از معلم را دریافت نکند و کم انگیزه شود و معلم ارزش زیادی برای کارش قائل نشود.  فرزند شما یک هفته است که پروژه خود را تحویل داده است والدین سوال می کنند معلم چه گفت اما معلم هنوز بازخوردی نداده است.

هر معلمی که وارد پیشه تدریس می شود احتمالا کورسی یا واحدهایی را در موضوع فیدبک و چگونگی دادن فیدبک و آشنایی با نظریه های فیدبک می‌گذراند که معمولا تئوریک است. به بیان دیگر دادن بازخورد خود نیاز به آموزش و گذراندن دوره عملی و تئوریک و کسب مهارت (یاد گرفتن چیزی با تمرین) و تمرین و ممارست دارد. از طرفی فیدبک گرفتن معلم از نحوه تدریسش را هم باید به این بحث اضافه کنیم. جلو رفتن بر اساس شم خود (Intuition) ممکن است جواب ندهد. در ساده‌ترین شکل وقتی دانش‌آموزی سوالی از ما در کلاس می کند بازخورد ما با توجه به اینکه درباره فیدبک یا عکس العمل در برابر سوال هنوز چیزی نمی‌دانیم ممکن است به این شکل باشد: «دیگه از این سوال های ساده نکنید!»، «اینو که همه می دونند!»، «بزارین درس را تمام کنم بعد به سوال شما می رسیم!»، «ببینید حتی رضا هم سوال کرد!»، «اینو که قبلا توضیح دادم حتما خواب بودی.»، «این هم شد سوال، سوال حسابی بکنید.»، «اینو که خاله من هم می دونه.» یا ارجاع سوال به دانش آموز دیگر.

اما در مقابل به این عکس العمل توجه کنید: «اتفاقا سوال خوبی کردی .....»، «رضا سوال خوبی را مطرح کرد. با هم سعی کنیم یه جواب براش پیدا کنیم.»، «سوال بسیار خوبی است.... ببین رضا ...». «دمت گرم رضا سوال هوسمندانه ای مطرح کردی ....»

ما می‌توانیم روز رضا را خراب کنیم و حس پرسشگری را در او به قتل برسانیم و حتی فوبیای سوال کردن را در او تقویت کنیم یا برعکس روز او را بسازیم و با بازخورد و عکس العمل حرفه ای او را پرسشگر و انگیزه‌مندتر بار بیاوریم و سهمی اندک و نقشی کوچک در زیباتر کردن جهان ایفا کنیم. فراموش نکنیم که علم با پرسش کردن یاد گرفته می‌شود و مدرسه محلی برای سوال و اشتباه کردن و همکاری و رقابت دوستانه است. درجه و عقربه انگیزه و علاقه رضا با عکس العمل و بازخورد ما در برابر سوال بین 0 تا 180 در نوسان خواهد بود.

یا اصلا ممکن است به روش سوال و جواب (روش سقراطی) پاسخ سوال را از زبان خود دانش آموز بیرون بکشیم (Elicitation). وقتی دانش آموز خود به جواب می رسد احساس غرور می کند.

در کلاس وقتی دانش آموزی لباسی نو پوشیده ممکن است از رنگش تعریف کنی. یا مخصوصا بچه دبستانی‌ها بعد از تعطیلات نوروزی یا بازگشایی مدارس در مهر با لباس فرم و کفش و لوازم التحریر نو به مدرسه می روند. وقتی معلم فقط با یک فیدبک و جمله کوتاه «چه خوش رنگ است» روز او را ساخته است و به تقویت ارتباط با دانش آموز کمک کرده است. البته بعضی دانش آموزان تعریف و تمجید بی مورد و اغراق شده را تشخیص می دهند. لذا باید به صورت حرفه ای و واقعی (genuine) و حساب شده فیدبک داد. از حالت چهره و حرکات چشم ابرو و دست و بدن هم برای دادن فیدبک نباید غافل شد!

شاید ارزیابی‌ها مخصوصا ارزیابی مستمر (Formative Assessment) را هم در سطحی بتوان در زمره فیدبک و بازخوردی که معلم به دانش آموز در جهت پیشرفت او می‌دهد به حساب آورد.

نکته قابل توجه دیگر در بحث فیدبک  این است که فیدبک مستلزم مشاهده (Observation) در معنی علمی آن و بررسی (Exploration) است و شاید پیش نیاز آن باشد. پس معلم با مشاهده به فیدبک دست می‌زند و به دنبالش در مرحله بعد شاید روی فیدبک خود تفکر و تامل (Reflection) کند. ممکن است فیدبک بر اساس اطلاعاتی ناقص بنا نهاده شده باشد، به مانند داستان فیل در تاریکی در دفتر سوم مثنوی معنوی که به علت مشاهده و تنها با یک حس و لمس فیل در فضای تاریک بازخوردی که مردم می‌دادند اگرچه اشتباه نبود اما کامل نبودند و به این خاطر نظرگاهشان مختلف شد. چرا که مشاهده تنها با یک حس یعنی لامسه به دست آمده بود. به طوری که یکی فیل را دال نام می‌داد و آن دیگری الف. برای همین در بحث فیدبک قبلش باید به مشاهده در معنی علمی آن یعنی استفاده از حواس پنجگانه و تفکر و نتیجه گیری سود برد. برای اینکه از کسی درباره تدریس خود فیدبک بگیرید باید فیدبک دهنده (مثلا سرگروه آموزشی درس) در کلاس درس شما بنشنید و مشاهده (دیدن + گوش دادن) و مخصوصا یادداشت‌برداری کند. دانش آموزان هم به نوبه خود باید با روش دادن فیدبک درباره معلم خود آشنا باشند. برای مثال باید بدانند که در فیدبک شما به عنوان معلم نباید توسط دانش آموز موردقضاوت قرار بگیرید و نیز نباید از جملات کلی مانند «معلم به تمرین‌های درس اهمیت نمی دهد!» استفاده کنند بلکه باید تمرکزشان روی فعالیت‌ها، متدها و مواد درسی باشد.

من چگونه تدریس می کنم؟

اما یک سوال مهم همیشه جلوی چشم معلمان خودنمایی می کند: «من چگونه تدریس می کنم؟» معلم سال 30 خدمتش است اما می‌گوید کسی تا به حال «در» کلاسش را باز نکرده است تا چند دقیقه در کلاسش بنشیند یا از کسی بازخوردی درباره روش تدریسش در طول این 30 سال دریافت نکرده است. اگر رانندگان به راحتی بازخورد رانندگی خود را با اس‎ام‌اسی دریافت می کنند اما دادن بازخورد برای تدریس معلم به این سادگی نیست. چرا که دروازه کلاس درس کیپ بسته می شود و حتی مدیر هم به سختی می تواند در کلاس درس معلم ایرانی بنشیند و معمولا به علت فضای حاکم و احتیاط و مصلحت‌اندیشی  کسی به ندرت رغبت و حق ورود به کلاس درس را پیدا می‌کند. حضور سرگروه‌های آموزشی (حتی با فرض اینکه آموزش های لازم دراین زمینه را کسب کرده اند) هم مشکلات و چالش های خود را دارد. البته پنجره وسط در کلاس تنها برای چک کردن حضور معلم است! پس عملا فیدبک تنها از طرف دانش‌آموزان که در جای خود اهمیت دارد درباره معلم داده می‌شود که ممکن است اعتبار آن هم با شک و تردید تلقی می‌شود. از طرفی شواهد نشان می دهد که در آموزش و پرورش بازخورد و مشاهده اهمیت و جایگاه واقعی خود را پیدا نکرده است.

نگارنده بر این عقیده است که برای باز کردن یا نیمه باز کردن در کلاس درس معلم ایرانی بهتر است با تدریس گروهی (دو نفری) شروع کرد یعنی رفتن به کلاس همدیگر به طوری که هر کس در کلاس خود معلم لید باشد و آن دیگری کمکی. همچنین دعوت از والدین دانش آموزان (هر جلسه یک والد) و صحبت و فیدبک گرفتن بعد از کلاس و برقراری ارتباط حسنه برای حضور در کلاس و حتی کمک گرفتن از آنها ممکن است راه باز شدن در کلاس معلم ایرانی را تسهیل و هموار کند.

فیدبک در فضای مجازی

بحث کلاس‌های آنلاین اهمیت فیدبک را دو چندان کرده‌است. معلمی که تازه شروع به برگزاری کلاس‌های آنلاین کرده است شاید ایده‌ای از اینکه چگونه فیدبک بدهد و بحث آنلاین را چگونه هدایت کند نداشته باشد، مخصوصا وقتی موضوعی به دانش آموز می دهد وخود به عنوان میانجی (Moderator) یا تسهیل کننده (Facilitator) نقش خود را بازی می کند. ممکن است تجاربی از بحث‌های داغ و نه چندان دوستانه در پیام رسان‌هایی مانند تلگرام یا واتس‌اپ داشته باشد.

طرز رفتار و اصول سخن گفتن در کلاس‌ها و کورس‌های آنلاین و فضای مجازی یا رفتار شایسته در زندگی دوم (Second Life) نتیکت را به ذهن متبادر می کند. لذا قبل از ادامه بحث فیدبک در فضای سایبری ضروری است که اشاره مختصری داشته باشیم به رفتار اینترنتی مخصوصا رفتار و نزاکت دانش‌آموزان در فضای مجازی و چت روم‌ها و گروه‌ها. اصطلاح نتیکت (اینترتت + اتیکت) یا نتزاکت (اینترنت + نزاکت)  به چگونگی رفتار آنلاین در اینترنت می پردازد. برای مثال چگونه دانش آموزان مخصوصا آنهایی که برای اولین بار در فضای مجازی شروع به پست مطلب می کنند و صورت معلم را نمی‌بینند مودبانه در فضای آنلاین یا محیط LMS (سیستم مدیریت یادگیری) با رعایت اصول ادب و نزاکت تعامل کنند یا در گروه و کلاسی آنلاین درباره مطلبی نظری را پست کنند. قانون طلایی نتزاکت می گوید که چیزی که در عالم واقعی و رو در رو به کسی نمی توانی بگویی پست نکن و همچنین قبل از پست کردن مطلبی فکر کن. استفاده به جا از ایموجی‌ها و اسمایلی ها به عنوان ابزارهایی برای دادن فیدبک مرسوم است.

وقتی در گروه و کلاس خود یا در چت روم شبکه شاد به آنهایی که نظری را درباره سوال مطرح شده پست می‌کنند یک شست ببالا (Thumbs-up) یا کف (Clapping Hands) یا اوکی (OK Hand) می‌دهی و تقی از قلم می افتد و یا فراموش می کنی به او هم فیدبک بدهی آن وقت فاجعه رخ می دهد. نکته مهم دیگر در نتزاکت احترام به خلوت و حریم خصوصی (Privacy) دیگران است. طرفه آن که برای رفتار درست در فضای مجازی آموزش های لازم و تمرین و ممارست کافی در این بار داده شود. کم نیستند کسانی که با اصول نتزاکت آشنا هستند و در قسمت «نظر شما» در وبگاه صدای معلم با رعایت اصول نتزاکت نظر و بازخورد خود را پست می‌کنند یا به پست دیگران واکنش نشان می‌دهند. گذشته از چت ها که در زمان حال و به صورت زنده انجام می گیرد در محیط آنلاین مدت زمان دادن فیدبک یا پاسخ به پروژه ها و تکالیف باید کم و معقول باشد و در اسرع وقت انجام گیرد. منتطر گذاشتن طولانی دانش آموز برای بازحورد درباره پروژه ای که پست کرده انگیزه او را ضعیف میکند. همه ما بارها تجربه کرده‌ایم که هنگام ارسال پیام یا مقاله به ایمیل ژورنالی وقتی بلافاصله ایمیل اعلام وصول را دریافت می کنیم چه انگیزه و شعفی به شما دست می دهد. بر عکس وقتی بعد از هفته ها جواب ایمیلی را می‌گیری ... نکته دیگر رعایت انصاف و عدالت و بدون تبعیض به همه فدیبک دادن است. وقتی قرار بر دادن فیدبک است به همه باید فیدبک داده شود و نمی توان گزینشی رفتار کرد. چرا که همه رفتار آنلاین ما در گروه زیر ذره‌بین دانش آموزان قرار دارد. حتی تعداد کلمات اختصاص داده شده برای هر عضو هم باید مدنظر قرار گیرد.

سخن آخر

 گروهی نحوه دادن بازخورد مخصوصا در فضای مجازی را نوعی هنر محسوب می‌کنند، اما هر چه باشد نحوه دادن فیدبک و حتی گرفتن آن نیاز به آموزش و مطالعه دارد. فیدبک درست و حرفه‌ای جزئی جدایی ناپذیر از آموزش است. در جوامع توسعه یافته مخصوصا در کشورهایی که از آموزش و پرورش بروز و معلمان حرفه‌ای برخوردارند فیدبک عنصری حیاتی به شمار می آید و به صورت مستمر دوره هایی تخصصی برای معلمان در این زمینه برگزار می شود.

در بحثی که از نظرتان گذشت به طور خلاصه درباره اهمیت فیدبک سخن رفت و نیز مثال‌هایی در این زمینه بحث شد. همانطور که اشاره شد هدف این نوشته پرداختن به تاریخچه، اصول و تئوری‌های فیدبک و انواع فیدبک (مانند مثبت، منفی، سازنده، مخرب، ساندویچی...) و اصول نتراکت نبود چرا که خواننده خود به خوبی می‌تواند از منابع گسترده در این زمینه که در فضای مجازی در دسترس است سود ببرد. هدف تاکید بر اهمیت فیدبک و اندکی مکث روی آن مخصوصا در فضای مجازی در این دوران سخت و چالش برانگیز در آموزش و واداشتن خواننده به تلاش برای آشنایی علمی با روش‌های فیدبک و دادن نوعی هشدار و آگاهی در این زمینه است.

منتظر بازخورد شما هستیم از هر نوعش.

پی‌نوشت:

* اعتبار (credit) کلمه «نتزاکت» را باید به همکار فرهیخته‌ام جواد فروغی بدهم که با هنرمندی آن را معادلی برای نتیکت خلق‌الساعه آفرید.

*  نام نویسنده «نامه‌ای به خدا» پیش نگارنده محفوظ است و نامه بدون هیچ دخل و تصرف و تصحیحی و تنها با حذف نام و آدرس  نویسنده در ابتدای این مقاله آورده شده است.

* در این نوشته برای ادای احترام به آن معلمی که گفت «آیلان» به جای آنلاین در مواردی به عمد از کلمه «آیلان» به جای آنلان استفاده کرده‌ام، باشد که این اصطلاح جا بیافتد.

ارسال مطلب برای صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید