گروه اخبار/

پرتال اداره کل آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران نوشت :

" همایش تجلیل از پژوهشگران برتر آموزش و پرورش اسلامشهر با حضور سرپرست معاونت پژوهش ،برنامه ریزی و نیروی انسانی اداره کل آموزش و پرورش شهرستانهای استان تهران ، معاون فنی و اداری فرماندار ، مدیر آموزش و پرورش اسلامشهر و سایر مسئولین در تالار باغ زندگی منطقه برگزار شد.

گروه گزارش/

15 لغايت 22 دي ماه به نام هفته گزينش نام گذاري شده است و هر ساله به همين مناسبت ويژه برنامه هايي برگزار شده و حرف هایی زده می شوند .

در این مدت می توان گفت که تمامی مدیران و مسئولان وزارت آموزش و پرورش در سطوح مختلف به تعریف و تمجید از این نهاد می پردازند .

کم تر " مقام " و یا حتی " رسانه ای " را می توان یافت که به نقد عملکرد نهاد گزینش بپردازد .

« صدای معلم » در گزارش ها و یادداشت های انتقادی سعی کرده است تا به نقد این " نهاد " بپردازد و پرسش های کارشناسی و تخصصی را در این مورد مطرح کند هر چند تاکنون مسئولان گزینش در آموزش و پرورش پاسخی به این گزارش ها نداده اند .

اعتقاد این رسانه بر آن است که بدون نقد عملکرد و رویکرد هر نهاد و نیز فردی سیستم به اثربخشی و کارایی لازم و مطلوب نخواهد رسید .

حسین کمالی پاشاکلایی مدیر هسته گزینش آموزش و پرورش مازندران در اظهاراتی به عملکرد هسته های گزینش پرداخته است . ( این جا )

ایشان  وجود گزینش را منحصر به جمهوری اسلامی ایران ندانسته و می گوید: بر اساس مطالعات تطبیقی صورت گرفته، غالب کشورها جهت به‌کارگیری نیروی انسانی شایسته و کارآمد از ابزارهایی نظیر تحقیقات در محل، مصاحبه، تست روانشناسی، تست شخصیت و استعلام از مراکز و برخی نهادهای صالحه استفاده می‌کنند .

در این راستا ، « صدای معلم » به گفت و گو با " احد نویدی " عضو هیات علمی پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش و پژوهشگر برتر در حوزه آموزش و پرورش پرداخته است .

گروه اخبار/

به گزارش مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش‌ و پرورش، محسن حاجی میرزایی در جشنواره ملی تجلیل از پژوهشگران و فناوران برتر دانش‌آموزی که در دبیرستان فرهنگ منطقه ٢ شهر تهران برگزار شد، با تبریک هفته پژوهش به تمام پژوهشگران در تمام سطوح از دانش آموزان، معلمان، دانشجویان و اساتید اظهار کرد: این هفته فرصتی است تا بتوانیم بر مسئولیت‌های پژوهشی خود مروری کنیم.

مهم‌ترین کارکرد آموزش‌وپرورش تربیت انسان‌ها برای زندگی شرافتمندانه است

وی افزود: مهم‌ترین کارکرد آموزش‌ و پرورش تربیت انسان‌ها برای زندگی شرافتمندانه است تا آنان بتوانند از هویت، ارزش، شخصیت و باورهایشان دفاع کنند.

وزیر آموزش‌ و پرورش بابیان اینکه اگر این هدف را مأموریت جدیدی بدانیم، گفت: پژوهش جز تفکیک‌ناپذیر این مأموریت است، چراکه برای مجموعه آموزش‌ و پرورش پژوهش ضرورتی مهم و جدی است و تحقق مأموریت‌های نظام تعلیم و تربیت بدون پژوهش امکان‌پذیر نیست.

حاجی میرزایی خاطرنشان کرد: جامعه در مواجه با تغییر و تحولات زیادی است که روابط، آرمان‌ها و اهداف را متأثر می‌کند بنابراین با پژوهش می‌توانیم در مواجه با شرایط جدید به‌خوبی عمل کنیم.

 وزیرآموزش‌ و پرورش بابیان اینکه پژوهش مانند اکسیژن برای آموزش‌ و پرورش است، گفت: رسالت آموزش‌ و پرورش تربیت دانش‌آموز پرسشگر و پژوهشگر است و تصور می‌شود که تمام این راه از مسیر دانش منتقل می‌شود اما برای تحقق اهداف و دست‌یابی به حد معینی از تربیت، پژوهشگری نیز مهم است.

وی با اشاره به اینکه پژوهندگی بخش جدایی‌ناپذیر دانش‌آموزی است، اظهار کرد: بیشترین حجم دانش در مدرسه به دانش آموزان منتقل می‌شود اما در برابر پرسشگری دانش آموزان به‌محض ورود به مدرسه توقفی گذاشته می‌شود بنابراین آموزش‌ و پرورش باید مسیر پرسشگری را برای آن‌ها استمرار دهد.

وزیرآموزش‌وپرورش تأکید کرد: پیگیر پژوهندگی به‌عنوان یک هدف هستیم و در سند تحول بنیادین این مأموریت بر عهده آموزش‌ و پرورش گذاشته است که دانش آموزان و معلمان پژوهنده باشند.

وی با بیان اینکه آموزش‌ و پرورش میدان گسترده‌ای  برای همه نوع سؤال و اندیشیدن است، گفت: باید این موقعیت بی‌نظیر را پاس بداریم و به بزرگ‌ترین سرمایه کشور تبدیل کنیم.

حاجی میرزایی تأکید کرد: باید بتوانیم در همه بخش‌های آموزش‌ و پرورش روح پرسشگری و پژوهشگری را جریان دهیم.

وزیر آموزش‌وپرورش بابیان اینکه از مدرسه، خانه و جامعه آباد می‌شود، گفت: روح پرسشگری در مدرسه شکل می‌گیرد، پژوهشگری از جنس فرهنگ است بنابراین برای پژوهشگر بودن باید پژوهنده بودن را یاد گرفت.

وی با اشاره به اینکه در اختیار داشتن دانش آموزان و پیوند آنان با مقوله تربیت و استمرار خلاقیت در مسیر زندگی آنان، میدان بزرگی برای پژوهندگی است، گفت: هر کلاس درسی محل پژوهش است و هر موضوعی در مدرسه می‌تواند پژوهش باشد.

حاجی میرزایی در پایان خطاب به دانش آموزان پژوهشگر اظهار کرد: بیشتر از آنکه جامعه از توانمندی شما بهره‌مند شود، شما دانش آموزان هستید که از این توان خود بهره خواهید برد و انشالله آینده درخشانی خواهید داشت.

شایان‌ذکر است در این مراسم از ٢٠ دانش‌آموز پژوهشگر و فناور برتر تجلیل و قدردانی به عمل آمد.

پایان پیام/

یادش به خیر . سال 65 تا 69 ، به عنوان دانشجوی رشته پژوهشگری علوم اجتماعی دانشگاه تبریز مشغول تحصیل بودم . رشته ای روان ، جذاب و پر تحرک . بعدِ ترم اول ، گویی هر یک از ما نو دانش جویان ، متخصص تحقیقات شده بودیم ، لذا شروع کردیم به انتخاب موضوعات گوناگون برای بیشتر درس ها . اولین موضوع دانشجویی من ، " کارمندان کوچولو" بود ( کودکان مهد رو ) . اساتید همیشه تأکید داشتند موضوعی را انتخاب کنید که به عنوان مشکل احساس می کنید و برای تان ملموس باشد و مبهم نباشد ، اولین نوه خانواده ما مهد کودک می رفت و من کمابیش شاهد شرایط رنج آمیز دوری کودکان زیر سه سال از مادران شاغل بودم . پرسشنامه ای با چند سئوال در تک صفحه و به صورت دست نوشته ، تنظیم کردم و اولین فعالیت پژوهشی خود را آغاز کردم . و سپس برای دروس دیگر و اساتید دیگر و مجموع تحقیقات دیگر.

بدترین خاطره دوران 4 ساله تحصیل ام ، سفر من و دوست صمیمی ام به شهرستان اهر برای گرفتن اطلاعات از آموزش و پرورش بود. در سال 1366 ، جاده بین دو شهر اهر - تبریز ، زیاد مساعد سفر نبود ( اما الان 80 درصد این مسیر به صورت ایمن و اتوبان است) . با ذوق و شادمانی وصف ناپذیر به عنوان اولین تجربه سفر تنهایی مان رسیدیم به این شهر و اداره آموزش و پرورش را پرسان پرسان ، یافتیم . دقیقا نمی دانم کدام واحد ، اما با ارائه معرفی نامه جویای اطلاعاتی خاص شدیم و در پاسخ شنیدیم : خانم این اطلاعات محرمانه است و نمی توانیم در اختیار شما قرار دهیم . دست از پا درازتر و با تفتیش چرایی امر در ذهن خود و مابین خود ، به تبریز برگشتیم.

نکته جالب آن بود که ضرورتی برای وجود رشته پژوهشگری علوم اجتماعی و جذب دانشجو در این رشته در آن سال ها احساس شده بود اما پیش شرایط آن هنوز فراهم نشده بود. ما در دانشگاه تبریز فقط با یک دستگاه کامپیوتر به صورت گروهی و با همراهی استاد ، کار می کردیم و با این اعجوبه تازه تکنولوژی ، آشنا می شدیم و روش تحقیق پیمایشی Survey research method را از ایشان یاد می گرفتیم. در آن سال ها این رشته ی نوپا آنچنان کم ارزش بود که همان یک دستگاه در اتاقکی شبیه آبدارخانه ، قرار داشت. محلی کوچک و تنگ و بدون پنجره.

تا رسیدیم به سال 69- 70 که واحد تحقیقات در آموزش و پرورش استانها ، به وجود آمد و فارغ التحصیلان دیروز رشته های گوناگون از جمله علوم اجتماعی و روانشناسی و علوم تربیتی ،که در فقر و عدم دسترسی شایسته به تکنولوژی و آمار و اطلاعات ، تحصیل کرده بودند ، شادمانه به همکاری با این واحد تازه بنیان شده برخاستند و چون برای تحقیقات انجام شده ، مبلغی بودجه تعیین می شد بسیاری دیگر نیز برای انجام آن با جسارتی احمقانه ای پیش آمدند. حتی دیگران در رشته های گوناگون ، به تحصیل کردگان رشته پژوهش مجال میدان داری نمی دادند.

با توجه به تاریخ تأسیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش (RIE) وابسته به وزارت آموزش و پرورش یعنی 12/09/ 83 ، مشخص می شود که همان روالD زمان ما تا این تاریخ ادامه فعالیت داشته است.
و در نهایت ، رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی وزارت آموزش و پرورش ، حجت الاسلام علی ذوعلم ، در سال 97 طی اقدامی غافلگیرانه برای کارشناسان و متخصصان امر پژوهش و تحقیق ، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش را در سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی ادغام کردند.
سازمان پژوهش و برنامه ‌ریزی آموزشی ، سازمانی زیر مجموعه وزارت آموزش و پرورش است که به منظور تحقیق و بررسی در مسائل کیفی آموزش و پرورش ، ارزشیابی مستمر و تنظیم برنامه‌های تحصیلی ، تألیف و تدوین کتب درسی و آماده سازی مدارس و مؤسسات آموزشی تابع وزارت آموزش و پرورش برای کاربرد وسائل و روش های نو در جهت اعتلای کیفیت آموزش و پرورش ، است.

برای آشنایی بیشتر ، نیم نگاهی به وظایف سازمان پژوهش و برنامه ریزی بعد ادغام پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش را در سازمان برنامه ریزی آموزشی می اندازیم :

وظایف سازمان پژوهش و برنامه ‌ریزی آموزشی :
1 - پژوهش در محتوای برنامه های آموزش و پرورش در دوره های مختلف تحصیلی با توجه به نیازمندی های کشور، توانایی و خصوصیات روانی دانش آموزان ، تشخیص و تعیین هدف های هر دوره تحصیلی ، تهیه و تنظیم برنامه های درسی و تعیین نسبت های مطلوب برای تحصیلات در سطوح و رشته های مختلف .
2 - مطالعه و تنظیم روش های ساده در زمینه امتحانات و ارزشیابی تحصیلی .
3 - تألیف ، تدوین ، انتشار کتب و نشریات آموزشی و کمک آموزشی برای معلمان و مربیان.
4 - تعیین و تهیه مواد و وسایل آموزشی و فهرست استاندارد تجهیزات و وسایل آموزشی با همکاری سازمان نوسازی و توسعه و تجهیز مدارس کشور و تهیه و تنظیم طرح های لازم برای نوآوری در روش ها و وسایل آموزشی و اجرای طرح های آزمایشی به منظور ارزشیابی روش ها و وسایل آموزشی .
5 - انجام دادن تحقیقات بنیادی در زمینه بهبود کیفی و کمی آموزش و پرورش .
6 - تربیت کارشناسان مورد نیاز وزارت آموزش و پرورش ، اجرای برنامه های کارآموزی برای معلمان و مسئولان مدارس و مجریان مربوط ، برقرار ساختن ارتباط دائم با معلمان و متخصصان امر آموزش و پرورش و نظر خواهی از آنان و فراهم ساختن موجبات مشارکت آنان در برنامه ریزی و برنامه نویسی و ارزشیابی آموزشی .
7 - همکاری با سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران و دیگر واحدها و شوراهایی که به نحوی با وظایف سازمان ارتباط دارند.
8 - سایر مسائلی که شورای سازمان در جهت هدف های سازمان تعیین خواهد نمود. (1)

وقتی به طور دقیق و عمیق به این مجموعه وظایف ، نگریسته می شود فقط بند پنجم مربوط به حیطه مستقیم وظیفه پژوهشگاه است و هفت بند دیگر ، مواردی هستند که به طور جانبی ، پژوهشگاه قادر است ضعف ها ، تنگناها و مشکلات و معضلات موجود در هر یک را مطالعه ، بررسی و تحقیق نماید تا سیمای حقیقی هر یک معرفی و فرضیه ها بررسی و راستی آزمایی شده و در نهایت راهکار و پیشنهادات لازم و اساسی، ارائه گردند.

ظاهرا جناب ذوعلم و یا هر کس دیگری که نظر ادغام دو سازمان را تأیید نموده اند از جمله جناب بطحایی وزیر وقت آموزش و پرورش ، پژوهش را جز و تمامی وظایف دیگر آموزش و پرورش را کل فرض گرفته اند. اما پژوهش هرگز و در هیچ سازمانی و در هیچ کشوری ، جزئی از یک واحد سازمانی و یا اداری و یا حتی یک وزارتخانه محسوب نمی شود و آنانی که پژوهش را در رأس هرم خود با اقتدار مسئولیتی و بودجه ای ، مدیریت و حمایت همه جانبه می کنند دارای آموزش و پرورش برتر جهانی اند و ما اگر همچنان اندر خم کوچه های بن بست ندانم کاری با ارائه طرح های ناقص و متناقض ، گیر افتاده ایم به دلیل همان عدم شناخت اهمیت و اصالت امر پژوهش و تحقیق است. ما برای توانمندی در اجرای هر نوع تحقیقات کاربردی ، می بایست ابتدا تفکری همسوی واقعیت های موجود داشته باشیم و به دنبال ایجاد مدینه فاضله اسلامی برای این حیطه نباشیم که دانش آن را متأسفانه نداریم .

ما در واقع با این ادغام به محدود سازی و ناتوان سازی پژوهشگران واقعی که علم و تخصص و مهارت آن را تحصیل کرده اند و سال ها تجربه کاری دارند ، پرداخته ایم.
امروز نمی توان به طور منحصر به فرد گفت : این واحد زیربنای اندیشه در این سازمان است چون استقلال عمل خود را از دست داده است. پژوهش به فضایی بِکر و مساعد برای اجرا نیاز دارد و با این ولوله ساختاری و تداخل مسئولیت و وظیفه ، امری محال است. به جای بدنام کردن دنیای پاک و منزه " پژوهش " با ندانم کاری های بسیار دیروزی ها و امروزی ها، بهتر است حداقل توسط دولت و وزیر بعدی ، این ترکیب نامیمون گسسته شود و اجازه داده شود تا هر واحد در ساختاری مستقل به طور حرفه ای و با انتصابات شایسته و بایسته نیروهای متخصص قادر باشد به تجزیه و تحلیل عملکردها و کارکردها و نقاط ضعف و قوت واحدها و بخش های گوناگون در آموزش و پرورش ، انجام بپردازد.

در واقع پیکر پژوهش در آموزش و پرورش امروز با این ادغام ، دچار سردرگمی و بی هویتی و بلاتکلیفی آشکار است. حتی نیروهای اداری نیز در این ساختار جدید مبهوت و ناتوانند. اگر این ادغام برای کوچک سازی ساختار اداری انجام شده ، باید گفت که حرکت و تصمیم درستی اتخاذ نشده است. این واحد تنها دغدغه اش می بایست کنگاش و واکاوی شرایط موجود برای ارائه بهترین و ساده ترین و مطلوب ترین راهکار در هر زمینه و بخش از پیکر آموزش و پرورش باشد. در شرایط فعلی ، آنچه که بسیار ضعیف و سست بنیان احساس می شود همان نفسِ پژوهش است.

جناب ذوعلم در بخشی از گفته های خود به مناسبت روز پژوهش چنین گفته اند :
" یکی از مهمترین چالش های نظری ما در امر پژوهش در آموزش و پرورش این است که هنوز مبانی نظری تحولی ما به عنوان مفروضات و پیش فرض ها و یک پارادایم اندیشه ای در پژوهش های آموزش و پرورش ما آن چنان که باید ورود پیدا نکرده است. در حقیقت هنوز بسیاری از پژوهش ها متأسفانه بر اساس همان نگاه ها و مبانی غربی و سکولاریستی انجام می شود که یک چالش جدی ایجاد می کند ......
یک نقص فرهنگ پژوهشی داریم که غالبا پژوهش های ما در موضوعات آکادمیک و بعضا متأسفانه پژوهش های کلیشه ای و ویترینی خلاصه می شود و گاهی پژوهش ها فقط ابزاری است برای پژوهشگر که فقط ارتقا پیدا کند در حالی که پژوهش های ما باید " مدرسه محور " شود . ما پژوهش مدرسه ای نیاز داریم که بتواند کاستی ها ، چالش ها و مسائل مدرسه ما را عرصه واقعی تعلیم و تربیت است شناسایی کند و راهکارهای واقع بینانه و قابل تحقق ارائه کند ." (2)

نقد گفته های جناب ذوعلم :
* منظور حضرتعالی از مبانی نظری تحولی ما لابد سند تحول بنیادین است، پس بهتر است به چرایی این عدم ورود مبانی نظری به پژوهش های آموزش و پرورش بیندیشید. غیر از این این است که این سند پویا نیست ، قادر نیست به ایجاد تغییرات مثبت و سازنده منجر شود ، تاریخ مصرف آن گذشته است و با شرایط موجود آموزش و پرورش همخوانی ندارد ؟!

* اگر پژوهش ها بر اساس نگاه غربی انجام می شود و دیدگاه سکولاریسم را بر آنها را حاکم می بینید ، فراموش نکنید که علم پژوهش نیز همانند بسیاری از علوم دیگر متولد غرب است و زایش اندیشمندان غربی . مگر در اسلام ، عصبیتی برای دریافت علم وجود دارد ؟ پس چرا تا چین که در صدر اسلام دورترین جغرافیای شناخته شده بود برای کسب علم ، تحمل رنج سفر توصیه شده است آن هم با کمترین امکانات موجود یعنی خر و الاغ و شتر !! یا چرا اکثر شرق شناسان از اهالی همان جوامع غربی اند :
اولین اقدامات اروپاییان برای مطالعه درباره سرزمین های شرقی به خصوص شرق اسلامی به قرن های سیزدهم و چهاردهم میلادی همزمان با نهضت ترجمه متون اسلامی به زبان های اروپایی باز می گردد و افرادی چون : پروفسور مایكل باری تاریخ شناس و شرق شناس آمریكایی ، پروفسور هانرى کربن شرق شناس مشهور فرانسوى ، ریچارد بورتون شرق شناس مشهور انگلیسی و بسیاری دیگر.

* اگر پژوهش ها را کلیشه ای و ویترینی یافته اید ، دلیل آن دقیقا مشخص است ، چون ما کمتر از توان و مهارت و تخصص اهل فن استفاده می کنیم و یا به جای میدان دادن به اهالی پژوهش ، کار را به هر فردی که تحصیلات لیسانس و یا بیشتر دارد اما اهل فن نیست می سپاریم و یا بودجه این بخش همیشه در نازل ترین حد ، با عنوان باری به هر جهت تعیین شده است و یا به قدرت خلاقیت و اوج گیری تفکر محققان میدان داده نمی شود و با مشخص ساختن قالب تفکری همانندِ سند تحول ، انتظار همسویی و هم جهتی محققان با آن را دارید و یا برخورد اداری آنچنان است که گویی بودجه تعلق گرفته به یک تحقیق ، اهمیت اول را دارد و یا قبل انجام تحقیق به جای شخص محقق ، دیگران فرضیه ها را دیکته می کنند و...... پژوهش پرنده ای آزاد و رهاست نه در بند قفس با پرهای نوک بریده از ترس فرار و پرواز . پژوهش اوج پرواز برای احاطه به همه جوانب یک موضوع است. اما با محدود کردن سیطره پرواز ، طبیعی است دلتنگی و افسردگی پرنده و دوری او از هدف.

* یک پژوهشگر واقعی ، عشق و هیجان جست و جوی واقعیات و زوایای پنهان یک موضوع را دارد ، چیزهایی که به دلیل مهارت و تخصص او می تواند ببیند اما شمای رئیس و یا حتی وزیر قادر به دیدن و لمس کردن آنها نیستید.پس اگر عده ای قصد ارتقا در سایه انجام پژوهش دارند ، بدانید که آنان به درستی انتخاب نشده اند و در این خصوص بیشتر و عمیق تر بیندیشید. نقص کار در نوع سنجش و مصلحت شماست نه فرد پژوهشگر.

* چه خوب است تلفظ واژگانی که عامه پسند است و از واقعیت بسیار فاصله دارد : مدرسه محور!! مگر آموزش و سیستم ما مدرسه محور است که پژوهش ما مدرسه محور باشد ؟ تحقیق ، امری برخاسته از واقعیات موجود است جهت رسیدن به شرایط مطلوب و ایده آل. اگر این دو همسو و هم جهت و موازی نیستند ، به دلیل نبود چنان واقعیتی در جامعه ماست. اگر به سابقه تحقیقات انجام شده از سال 70 تاکنون نیم نگاهی بیندازید همه آنها موضوعاتی در حیطه مدرسه و مربوط بدان هستند و موضوعاتی واحد بیش از صدها بار در تمامی شهرها و استانها و بی خبر از یکدیگر ، به کرّات انجام شده است ، اما کو نتیجه ؟

* پژوهش عاری از تلقین یا القای پند و اندرز و آموزش اخلاقیات و آداب به افراد است . پژوهش هرگز موعظه نمی کند . پژوهش آئینه تمام نمای واقعیات است.

اگر دیروز قادر به نتیجه گیری کاربردی در امر تحقیق نبوده ایم به دلیل ضعف مهارتی و عدم استفاده از نیروهای تحصیل کرده علم پژوهش بوده است ، به دلیل انتخاب معاونان آموزشی استانها بدون تجارب عملی در این حیطه بوده است ، به دلیل بی اعتنایی به آن و آخرین اولویت قلمداد شدن از نظر وزرا و دولت و مجلس بوده است ، به دلیل پایین بودن درصد بودجه ای آن در گذشته زیر 1% و در سال 97 قبل ادغام دو سازمان حدود 3/37 % بوده است :

" در لایحه بودجه سال ۹۷ اعتباری معادل ۳۵ هزار ۹۸۴ میلیارد و ۷۰۴ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان اختصاص یافته است. و در دو بخش زیر ، میزان بودجه اختصاص یافته عبارت است از :
سازمان پژوهش و برنامه‌ ریزی آموزشی : ۱۱۵ میلیارد و ۶۹۴ میلیون و۴۰۰ هزار تومان( 4/16%)
پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش : ۹ میلیارد و ۳۷۶ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان(3/37 %) "

مشاهده می کنید بخش پژوهش ، درصد کمتری از بودجه را به خود اختصاص داده است و حتی برخی از استانها از جمله استان گلستان (4) بودجه این بخش را در سایر امور هزینه می کنند ! و شاید اکنون نیز بعد ادغام این دو سازمان ، همانند استان گلستان ، شما جناب ذوعلم ، دلیلی برای هزینه کرد در بخش پژوهش ندارید و دغدغه های دیگر این شانس را از پژوهش دریغ می نماید.

یعنی همه این موارد و بسیاری از نکات دیگر به دلیل دور ماندن از ساختار فعلی این واحد ، از دلایل عدم اجرای طرح های کاربردی تحول زاست.
به جای بدنام کردن دنیای پاک و منزه " پژوهش " با ندانم کاری های بسیار دیروزی ها و امروزی ها، بهتر است حداقل توسط دولت و وزیر بعدی ، این ترکیب نامیمون گسسته شود و اجازه داده شود تا هر واحد در ساختاری مستقل به طور حرفه ای و با انتصابات شایسته و بایسته نیروهای متخصص قادر باشد به تجزیه و تحلیل عملکردها و کارکردها و نقاط ضعف و قوت واحدها و بخش های گوناگون در آموزش و پرورش ، انجام بپردازد. پژوهش از داده های موجود تغذیه می کند تا به خلق داده های جدید و کارآمد دست یازد. پژوهش به منزله مغز موجود زنده است و از نظر فلسفی آنچه که مغز را متمایز از بقیه اندام‌ها می‌کند، ایجاد ارتباط فیزیکی بین بدن و ذهن است.

هنگام ادغام دو ماده در علم شیمی ، نیاز به دانش و مهارت هست تا خسران و ضرری عاید فرد محقق و یا فضای آزمایشگاه نشود ، حال چگونه است که شما جناب ذوعلم ، با دانش و تخصص فقه و اصول ، کلام ، الهیات و معارف اسلامی ، قصد دارید تا امر پژوهش را اسلامی و یا عملی سازید در حالی که ابزار و محتوای دانش آن غربی است ؟

با مهارت های حوزوی چون خطابه و فنون مطالعه نمی توان دنیای شگفت انگیز ، دینامیک ، رازگشا ، واقع بین ، صداقت پیشه و بی طرف محقق را پاسخ داد.

امید است آن چنان خردمندی در دولت بعدی وزیر آموزش و پرورش گردد که قدرت تشخیص سره از ناسره حیطه پژوهش را داشته باشد و گرنه امکان رهایی ما از شرایط محدود و مسدود فعلی جهت ارتقای دانش و مهارت ها ، هرگز عملی نخواهد شد.

فراموش نکنیم که دو وزارت آموزش و پرورش و آموزش عالی ، مهمترین کانال برای تربیت محققان توانمند و فراهم ساز امکانات اجرای تحقیقات کاربردی و راهگشاست. امید که به غفلت خود پایان دهیم و حتی شرایطی مطلوبت تراز قبل برای آن فراهم سازیم . آموزش بدون پژوهش در بطن آموزش رسمی کشور ، به اندازه کافی ما را به فقر در این حیطه محکوم می سازد. اجازه نداشتن دانش آموز برای پرسش و گفت و گو و اندیشه و..... از او موجودی دست و پا بسته می سازد که اگر اراده ای برای ادامه تحصیل نداشته باشد و یا علاقه ای برای پژوهش نداشته باشد ، ما هرگز محققانی در این کشور نخواهیم داشت و می بایست به واردات آن نیروها اهتمام ورزیم.

جناب ذوعلم !
شما ارتباط بین نظام آموزشی با تمامی مراتب و درجات و دغدغه های پژوهشی را با اذهان فعال و پویای محققان ، قطع نموده اید ، لذا انتظار معجزه نداشته باشید. نتایج بی اثر شدن پژوهش در آموزش و پرورش ، هر چند امروز حداقل برای همگان ، مشهود نیست اما عمق و میزان این بی توجهی ، سال های دور ، لطمات جبران ناپذیری بر جا خواهد گذاشت.
امروز برای بی هویتی و مظلومیت پژوهش در وزارت آموزش و پرورش ، باید بسیار نگران بود و مبادا در روز پژوهش با دلخوشی به معرفی چند تن از فرهنگیان و دادن جایزه ای که اصولا سنخیت و تناسبی با کار آنان ندارد ، به فریبکاری آشکار بپردازیم ، چون پژوهش حقیقتی عاری از هر نوع ظاهراندیشی است. دنیای بِکر و شفاف و وسیع پژوهش را محدود و فلج نسازیم.

1) همشهری آنلاین . آشنایی با وظایف سازمان پژوهش و برنامه ‌ریزی آموزشی .
2) گزارش صدای معلم . بخشی از گفته های حجت الاسلام والمسلمین علی ذوعلم ، رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی وزارت آموزش و پرورش به مناسبت هفته پژوهش در 18 آذر 1398.
3) سایت مشرق . اعتبارات آموزش و پرورش در بودجه 97. کد خبر807562 . ۱۹ آذر ۱۳۹۶ .
4) منبع: گلستان ما.126866. ۲۵ آذر ۱۳۹۶ .

ارسال مطلب برای صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

گروه گزارش/

همان گونه که پیش تر نیز آمد ( این جا ) ؛ دوشنبه 27 آبان پژوهشکده تعلیم و تربیت « گروه  پژوهشی اقتصاد و برنامه ریزی نیروی انسانی » پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش نشست تخصصی با عنوان : " بررسی زمان آموزش در آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران " برگزار کرد .

سخنرانان این نشست « منیره رضایی ، محمد جواد محسنی نیا ، مسعود کبیری و علیرضا محمدی » بودند .

مدیریت این نشست را « عبدالله انصاری » بر عهده داشت .

همچنین رسانه های تسنیم ، ایسنا ، فارس ، ایرنا و صدای معلم در این نشست حضور داشتند .

« صدای معلم » در این بخش ؛ سخنان مشروح « محمد جواد محسنی نیا » کارشناس پژوهش را منتشر می کند .

به خاطر دارم وقتی دانشجوی رشته پژوهش بودم همیشه اساتید به ما یک جمله کلیدی را یادآور می شدند و آن عبارت بود از این که :
موضوع تحقیق و پژوهش ارزشمند است که از نگاه تیز و تفکر خلاق فرد مجری برخیزد. یک محقق باید به مسایل پیرامون خود و جامعه ، آن چنان حساس باشد که بتواند موضوع و عنوان تحقیق خود را از بطن جامعه و مشکلات و معضلات و مسایل پیرامون زندگی اجتماعی انتخاب نماید. انتخاب موضوع یک تحقیق به همان اندازه مراحل انجام آن از آغاز با نوشتن طرح تحقیق تا پایان یعنی جمع بندی و نتیجه گیری و احتمالا ارائه پیشنهادات ، از اهمیت جدّی برخوردار است.

لذا انجام پژوهش های سفارشی در پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش ، گویای این واقعیت است که مجریان تحقیقات در آموزش و پرورش ، همگی پژوهشگر نیستند و انگیزه های آنان عبارت است از : کسب شهرت ، اعتبار ، درآمد و ترفیع شغلی . فرد محقق باید خالص و مخلص و عاشق جویای واقعیت باشد و واقعیات را آن چنان که هست نه آنچنان که مورد پسند دیگران است ، ترسیم سازد . او باید عاری از هر نوع آلودگی رفتار اجتماعی و سفارش پذیری مستقیم و غیرمستقیم برای نتیجه گیری مشخص ، باشد.
در واقع تحقیقات سفارشی ، انجام نشده ، نتایج مشخصی دارند . چنین تحقیقاتی ، برای حل و فصل امور هیچ کاربردی ندارند ، اما برای تثبیت مَسند و نظرات مدیران فعلی ، مشکل گشایی بی نظیر محسوب می شوند.

تحقیقات سفارشی ، گویای واقعیت تلخ دیگری نیز هست و آن توجه به آمار و کمیت است. انجام پژوهش در هر واحد و سازمانی به عنوان یکی از شاخص های توسعه یافتگی محسوب می شود. لذا پژوهشگاه آموزش و پرورش ، وقتی به حریم تعهدات واقعی یک محقق در انجام آزاد و رها هر نوع پژوهشی ، وقعی نمی نهد ، یعنی این حریم مخدوش می گردد. این موضوع دلیلی واضح بر چرایی عدم حل مشکلات در نظام آموزشی است و حتی ما شاهد حدّت و شدّت این مشکلات تا حد تبدیل به معضلات نیز هستیم.

مورد دیگر نوع پژوهشی است که در پژوهشگاه ، با فراونی بیشتری انجام می شود که ما را از دریافت نتایج کاربردی و مفید بازمی دارد ، چون بیشتر به صورت روش تحقيق پيمايشی survey research method و آن هم با استفاده از ابزار پرسشنامه انجام می گیرد. با توجه به این که آموزش و پرورش بر پایه روابط انسانی - اجتماعی و آموزشی مستقیمی ، شکل می گیرد و کودکان و نوجوانان در مرحله رشد جسمانی و عقلی و شخصیتی سریعی قرار دارند ، لذا بهترین روش تحقیق برای آموزش و پرورش ، اقدام پژوهی Action Research است که ما را قادر به کشف و شناسایی و ارائه راه حل مناسب و سریع در رفع مشکلات می سازد که چهار ویژگی مهم آن عبارت است :

* قرار گرفتن در شرایط غیر قابل انتظار و مبهم (درگیر شدن با مسأله)
* اقدام در جهت شناسایی مسأله (جمع آوری اطلاعات پیرامون مسأله و علل احتمالی آن)
* تشخیص راه حل های احتمالی و برنامه ریزی برای اجرا
* اجرای هر یک از راه حل های احتمالی (اقدام برای رفع مشکل)

فراموش نکنیم عمده دلیل ناکارآمدی و غیرکاربردی بودن طرح های پژوهشی در آموزش و پرورش ، سفارشی بودن آنها و روند اَزبر شده روش تحقیق است!

در زیر مستندات پژوهش های انجام شده به سفارش سازمانها و واحدهای مختلف آموزش و پرورش تقدیم می گردد . چنین پژوهش های سفارشی ، اصولا دارای نتایج سفارشی نیز خواهند بود و از هر نوع آزادی در تدوین و پردازش ، به دور خواهند ماند. یعنی پژوهش های
سفارشی ، اصولا هدایت و جهت داده شده هستند و با واقعیت های موجود جامعه در تناقض هستند.

طرح‌های پژوهشی پایان یافته پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش اعلام شد : عمده دلیل ناکارآمدی و غیرکاربردی بودن طرح های پژوهشی در آموزش و پرورش ، سفارشی بودن آنها و روند اَزبر شده روش تحقیق است!

" به گزارش گروه آموزش و پرورش خبرگزاری فارس ، فهرست طرح های پژوهشی پایان یافته در پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش در طول
7 سال اخیر (1390 الی 1397) منتشر شد. در 7 سال مورد بررسی ،111 طرح پژوهشی به سفارش و درخواست سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی در همین بازه زمانی انجام شده است :

4 طرح پژوهشی به سفارش سازمان مدارس غیر دولتی و مشارکت های مردمی
27 طرح پژوهشی به سفارش سازمان آموزش و پرورش استثنایی
9 طرح پژوهشی به سفارش انجمن اولیا و مربیان
2 طرح پژوهشی به سفارش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
7 طرح پژوهشی به سفارش دفتر روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش
6 طرح پژوهشی به سفارش سازمان مدارس پرورش استعدادهای درخشان
2 طرح پژوهشی به سفارش دفتر امور زنان
2 طرح پژوهشی به سفارش سازمان دانش آموزی
7 طرح پژوهشی به سفارش مرکز آموزش نیروی انسانی وزارت آموزش و پرورش
14 طرح پژوهشی به سفارش و درخواست پژوهشگاه مطالعات انجام شده است. "

خود این آمار ، گویای موارد زیر است :
* پر مشکل و یا علاقه مند و راغب بودن سازمان آموزش و پرورش استثنایی ، برای حل مشکلات است.
* انجمن اولیا و مربیان در این سازمان ، حق و یا فرصت درخواست پژوهش را دارد اما عمده طرف اصل آموزش یعنی معلمان ، اصلا و ابدا چنین حقی ندارند.
* مدارس غیردولتی یا عین انتفاعی حق و یا فرصت درخواست پژوهش را از این سازمان دارند اما مدارس دولتی با فراوانی مشکلات بیشمار ، چنین حقی ندارند.
* سازمان دانش آموزی حق و یا فرصت درخواست پژوهش را از این واحد دارد اما معلمان بدون هر نوع تشکل و سازمانی خیر .

درخواست آخر
امید است واحد پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش ، نتایج تحقیقات سفارشی ! انجام شده را در اختیار رسانه ها قرار دهد تا مورد پردازش و نقد و بررسی علاقمندان واقعی این نظام قرار بگیرد. و امید است از هدر رفت سرمایه های اقتصادی و اجتماعی در این سازمان پرهیز شود و با انتخاب محققین واقعی در شرایط مطلوب برای انجام پژوهش و با آزادی عمل اما توأم با مشورت کارشناسی ، در انتخاب موضوع عمل نمائیم تا بتوانیم به نتایج ایده آل و ارزنده ای دست یابیم.
اگر فضای انجام تحقیق سالم و شفاف باشد افراد با نیت خالص و عاشق ، وارد عرصه انجام آن خواهند شد.

انتظار می رود این سازمان ، عمده عنصر وزارتخانه را نیز ببیند و از آنان مطالبه ای برای انجام " عنوان تحقیق " داشته باشند. هر چند که برای عملی شدن این امر ، معلمان نیز همپای سازمان باید حس و علاقه و تعهد برای مطالبه انجام پژوهش جهت حل و فصل مشکلات و معضلان ملموس و غیر ملموس کلاس و مدرسه را داشته باشند. در ضمن مدارس دولتی را برای مطالعه و پژوهش فراموش نکنیم.

ما برای رسیدن به توسعه یافتگی در هر حیطه ای خصوصا امر آموزش ، ناگزیر به انجام تحقیق و مطالعات پژوهشی هستیم. عمده دلیل فاصله گرفتن ما با آموزش برتر در برخی از کشورها و
یا رسوب مشکلات لاینحل در لایه های نظام آموزشی ، بیگانگی ما با چرا و چگونگی انجام پژوهش است.


http://fna.ir/dckofd . خبرگزاری فارس . ۱۳۹۸/۷/۱۸

ارسال مطلب برای صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

گروه گزارش/

حجت الاسلام والمسلمین علی ذوعلم رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی تاکنون تعدادی نشست رسانه ای برگزار کرده است .

در آخرین نشست رسانه ای مورخ 3 شهریور 1398 صدای معلم در گزارشی نوشت : ( این جا )

"در نشست رسانه ای یکم تیرماه سال جاری بنده از شما پرسش کردم :

جنابعالی ریاست بخش مهم پژوهش در وزارت آموزش و پرورش را برعهده دارید .

کسی که در این حوزه فعالیت می کند باید با ادبیات پژوهش مدار با مخاطبان سخن بگوید .

شما پس از استعفای آقای بطحایی در دومین نشست  کارشناسی سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی  با موضوع"  تبیین منطق و فرآیند باز آرایی تشکیلات " با اشاره به شرایط فعلی وزارت آموزش‌ و پرورش و تاکید بر اینکه  تغییرات مدیریتی نباید خللی در کار ایجاد کند، فرمودید :

" متاسفانه آقای بطحایی کناره‌گیری کرد، ایشان فردی سخت‌کوش، انقلابی و معتقد به تحول بود. او بسیار صریح و با قدرت در مقابله با سند 2030 موضع‌گیری و از ارزش‌های اسلامی و انقلابی دفاع کرد که برخی از این اقدام خوششان نیامد البته مجموعه آموزش و پرورش از کناره‌گیری ایشان راضی نبودند ... "

صدای معلم از شما پرسش کرد : این حکم شما بر اساس کدامین قرائن و یافته های پژوهشی استوار است ؟

 شما پاسخ دادید :

" از این به بعد حواسم را جمع کنم که دقیق تر حرف بزنم. "

جنابعالی در هفدهمین گردهمایی دبیران کانون تربیت اسلامی استان‌های کشور گفته اید :

" جمهوری اسلامی همان طور که حضرت آقا فرمودند در عدم استفاده از ظرفیت‌ها رتبه اول را دارد. حضرت امام یک سرمایه اجتماعی مهم برای ما هستند، هیچ کسی نیست که بگوید من با امام موافق نیستم، این سرمایه‌های عظیم معنوی و مادی در کشور ما جود دارد. "

در ادامه هم می گویید :

" کدام یک از مدیران ما هستند که براساس پژوهش‌های انجام گرفته کار کند؟ "

من وارد بحث محتوایی نمی شوم .

فقط می خواهم مستندات پژوهشی این گزاره ی شما را بدانم .

برای بنده مهم است که رئیس مهم ترین بخش آموزشی کشور که پژوهش نام دارد با ادبیات پژوهش مدار سخن بگوید .

البته مهمان هایی که بنده تاکنون و ظرف این چندماه  موفق به زیارت شان در بزم اندیشه شده ام علی رغم ادعای سمت های مهم  و راهبردی پژوهشی هنوز با الفبای پژوهش بیگانه اند !

پاسخ رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی به صدای معلم چنین بود :

" شما که صدای معلم هستید در این نشست باید مهم ترین مسائل آموزش و پرورش را از ما سوال کنید .

درست است ؟

بر اساس چه پژوهشی به این رسیدید این سوالاتی که مطرح کردید اصلا سوال آموزش و پرورش است ؟

آیا پژوهشی کردید ؟

مدیر صدای معلم پاسخ داد که این پرسش ها بر اساس سخنان ، عملکرد شما و وظایف سازمانی شما بوده است .

ذوعلم گفت که هم ما باید پژوهش مدار سخن بگوییم و هم پورسلیمان .

پورسلیمان نمی تواند بگوید که من هر چه دلم می خواهد می گویم و شما باید بر اساس مر پژوهش حرف بزنید .

این مطلب را من قبول نمی کنم .

این واقعا تبعیض است !

برداشتم این است سوالاتی که دوستان مطرح کردند کم و بیش سوالاتی است که در صحنه آموزش و پرورش و میان دانش آموزان و بین معلمان مطرح است .

شما که نمی توانید مرا مواخذه کنید !

مدیر صدای معلم پاسخ داد که کار خبرنگار همین است .... "

نعمت الله فاضلی در نشست تخصصی نقد کتاب " مرگ مدرسه " در خانه اندیشمندان علوم انسانی که گزارش آن در صدای معلم منتشر شد گفت : ( این جا )

" هیچ کس را ندیدم که این کتاب را خوانده باشد. حتی همان آقای ذوعلم کتاب را نخوانده بود. گفته بود تندروی شده. یعنی چه تندروی شده.

آقای محترم !

بروید کتاب را بخوانید !

 بخوانید و بگویید دقیقا کجای این متن تندروی شده است ؟ فقط عنوان را دیدید  !

 بدون این که متوجه باشید عنوان ایده مفهومی تئوریک است. "

ذوعلم در مورد جایگاه پژوهش در آموزش و پرورش سخنانی ایراد کرده است که می خوانیم .

گروه اخبار/

تهران

ما پژوهشگران و اساتید حوزه علوم انسانی کما و بیش به موضوع دزدی و فساد در حوزه های مختلف جامعه اشاره می کنیم؛ اما متاسفانه به این موضوع در حوزه کاری خودمان یعنی "پژوهش" کمتر میپردازیم.
در این یادداشت به معرفی سه راه کلاه برداری و فساد در حوزه پژوهش اشاره می کنم:

۱. اولین روش انجام انواع تحقیقات پیماشی و نظرسنجی هاست که با طراحی یک پرسشنامه و تکمیل آن در تیراژ دهها هزار نسخه می توان به راحتی بالا کشیدن چند صد میلیون تومان را توجیه کرد. نظرسنجی هایی که نه نیازی به اندیشه ورزی یا کار میدانی دارند نه یافته های آن کسی را ناراحت می کند چون موضوعات و پرسشهای حساس از ابتدا طرح نمی شوند.

۲. دومین روش؛ تعریف پروژه هایی با عناوین دهن پُرکن مانند؛ تدوین سند؛ تهیه نقشه راه؛ ترسیم چشم انداز؛ ارایه الگو و مدل و  به طور کلی تحقیقاتی است که تمرکز آنها بر بایدها در آینده است. اساسا پرداختن به آینده و آینده پژوهی در جوامع درحال توسعه که گرفتار صدها مشکل و بدبختی حاضر و آماده هستند روی دیگر سکه محافظه کاری است که پژوهشگران را به نبش قبر در گذشته های دور می کشاند. البته آینده پژوهی به عرصه پژوهش محدود نشده و در دانشگاه و سازمان مدیریت و... گروههای آینده پژوهی تشکیل شدند تا چشم روی تخریب مشهود و سریع محیط زیست و خروج سالانه میلیاردها دلار سرمایه از کشور ببندد و مثلا بگویند در آینده چه و چه می شود. هرچند از این نوع تحقیقات آبی برای مردم گرم نمی شود اما ظاهرا نان خوبی برای مدیران و محققان پخته می شود که به راحتی از آن دست نمیکشند.

۳. سومین روش کلاه برداری در حوزه پژوهش این است که تحقیق کماوبیش مشابه ای را با انجام تغییرات جزیی به چند کارفرما بفروشند. برای مثال در مورد اوقات فراغت تحقیقی برای مرکز آمار انجام می شود بعد با کمی تغییرات و تمرکز بر جوانان آن را به وزارت ورزش و جوانان ارایه میدهند بعد به شهرداری رفته و از ضرورت تحقیق در مورد اوقات فراغت شهروندان می گویند در نهایت اگر قسمت شد آن را به صدا و سیما و سازمان تبلیغات و وزارت ارشاد و وزارت کشور و... هم قالب می کنند.

شبکه جامعه شناسی علامه