در جامعه ایران هنوز برای « نهاد سازی » و « تشکل یابی » نه مفهوم سازی شده و نه به تبع آن به یک « مطالبه عمومی و جدی » تبدیل شده است

در نشست امروز روی چند محور می خواهیم گفت و شنود داشته باشیم :

1- نهادسازی و حوزه ی عمومی در آموزش و پرورش :

حوزه عمومی در آموزش و پرورش شامل  رسانه و تشکل می باشد .

به صورت رسمی ؛ رسانه های حوزه ی آموزش و پرورش که نشست های خبری را تشکیل می دهند می شود گفت به جز صدای معلم همه حکومتی و یا دولتی هستند .

در حالت غیر رسمی ؛ رسانه شامل شبکه های اجتماعی می شود که به نظر می رسد تاثیر چندانی در تصمیم گیری ها و تصمیم سازی حوزه آموزش و تربیت ندارند .

تشکل ها هم عموما به دو بخش دولتی و غیر دولتی تقسیم می شوند .

دولتی مانند سازمان بسیج فرهنگیان .

غیردولتی هم مانند سازمان معلمان ایران ، مجمع فرهنگیان ایران اسلامی ، انجمن اسلامی معلمان ایران و کانون های صنفی معلمان .

البته من قصد آسیب شناسی و یا نقد عملکرد این دو حوزه رسانه و تشکل را ندارم اما پرسش مهم این است که آیا دو رکن توانسته اند حوزه عمومی آموزش را تشکیل دهند ؟

 مقصود فراستخواه ( فروردین 1399 ) در پاسخ به پرسش « صدای معلم » چنین می گوید :

« مشکل عمده آموزش و پرورش این است که حوزه عمومی ندارد و برای همین است که دست شما را باید بوسید که برای معلمان رسانه ای ایجاد کرده اید .

بدبختی آموزش و پرورش این است که حوزه عمومی ندارد، صدای معلم ندارد. مطالبه ای نیست. خانواده ها متأسفانه بالاجبار می خواهند خودشان را سر پا نگه دارند. به دومینوی تست زنی می پیوندند تا بلکه بچه های شان رشد کنند . متاسفانه تعلیم و تربیت ایران حوزه عمومی چندان ندارد. درد آشنایانی مستقل و صاحب رأی که در این حوزه مطالبه بکنند. کنش داشته باشند.

همه، متأسفانه  کارکنان آموزش و پرورش شده اند و اندک است کنش گران آموزش و پرورش. رشدیه کارمند آموزش و پرورش نبود. کنش گر بود. باغچه بان، بهمن بیگی ، توران میرهادی، محمد باقر هوشیار اینها همه کنش گر بودند. اگر می خواهیم مشکلات آموزش و پرورش حل بشود باید حوزه عمومی آموزش و پرورش توسعه پیدا بکند.

ایدئولوگ ها بر آموزش و پرورش حکومت می کنند و چون ایدئولوژی ، مذهبی هم هست مقدس است و در نتیجه خط قرمزهایش را دارد و نزدیک شدن به این خط قرمزها هزینه دارد. دو فشار از بالا و پایین. یک فشار سیستماتیک از بالا و یک فشار عقاید از پایین دارد. جامعه ما قطبی است.

 ما چهارده میلیون تحصیل کرده عالی داریم نُه میلیون بیسواد مطلق. در این معلوم است که گریز از عقل و دل زدگی از عقل باشد و  طبعا آموزش و پرورش عقلانی و توسعه گرا وپیشرفت گرا نیز چندان رونقی نخواهد داشت » .

می رسیم به مساله سازمان نظام معلمی :

شاید برخی از دوستان و حاضران محترم اطلاعی از تاریخچه ی این نهاد نداشته باشند که اختصارا به آن اشاره می گردد :

« یکی از برنامه های علی احمدی وزیر سابق آموزش و پرورش هنگام ارائه به مجلس برای گرفتن رای اعتماد " تشکیل سازمان نظام معلمی " بود .

دبير وقت شوراي عالي وزارت آموزش و پرورش در بیست و هفتم فروردین ماه 1387  از طراحي پيش نويس سازمان نظام معلمي كشور خبر می دهد .

ایشان مطالبی را در مورد سازمان نظام معلمی مطرح می کند که به برخی از آن ها در این جا اشاره می شود :

" هم اكنون پيش نويس سازمان معلمي كشور به منظور برقراري تعادل حقوق معلمان ؛ دانش آموزان و خانواده آنان و همچنين روابط متقابل بين آنان طراحي و آماده شده است كه پس از تصويب مجلس اجرايي مي شود .

در صورتي كه سازمان نظام معلمي جمهوري اسلامي ايران تشكيل شود ؛ معلمان كشور مي توانند يك پايگاه رسمي و صنفي در اختيار داشته باشند.

از سويي ديگر ؛ بدنه اجتماعي نظام هم كه به نوعي مشتريان نظام تعليم و تربيت تلقي مي شوند ؛ منتظر تحول و بهبود در محصولات نظام آموزش و پرورش هستند. همه اين موارد دست به دست هم مي دهند و ضرورت تحول را حتمي و اجتناب ناپذير مي كنند .

در نظام معلمي بايد ايجاد تحول كنيم و با توجه به ظهور رقيبان در عرصه توليد و انتقال دانش و اطلاعات عمومي مانند رسانه ها و وسايل ارتباط جمعي ؛ معلمان نقش مرجعيت فرهنگي و تربيتي خود را به تدريج از دست مي دهند پس ضرورت دارد كه در بازسازي نظام معلمي مبتني بر اصول تحول ؛ به اعاده اين مرجعيت توجه كنيم و اين امكان پذير نيست؛ مگر به معلم حرفه اي التزام داشته باشيم و منزلت اجتماعي معلم را بالا ببريم و نسبت به تامين معيشت و زندگي معلم همت گماريم تا معلمان به تمام معنا بتوانند ايفاگر نقش مرجعيت علمي و فرهنگي باشند .

احياي دوباره مقام معلمان منوط به فراهم شدن نظام جذب ؛ تامين و نگهداشت نيروي انساني به ويژه در خصوص افرادي است كه آمادگي و توانايي علمي ؛ ذهني؛ جسمي اين شغل را داشته باشند و از همه مهم تر با رغبت معلمي را انتخاب كرده باشد. واقعا اراده ای سخت از سوی هسته سخت قدرت برای نهادسازی واقعی و مدنی در جهت تشکیل جامعه مدنی وجود دارد و آنان جامعه توده ای را بر جامعه مدنی مرجح می دانند .

تجارب نشان مي دهد معلمان موفق كساني هستند كه اكسير معلمي را داشته باشند. بنابراين تنها مدرک تحصيلي براي به وجود آمدن معلمي حرفه اي و كاردان كافي نيست و مي توان نسبت به حفظ شان و منزلت معلمان كه در طرح نظام معلمي از جايگاه بالاي علمي بهره مند باشند ؛ اميدوار بود.

دستگاه هاي كارگزار دولتي بايد براي تامين معيشت معلمان تصميمات عملي داشته باشند؛ به طوري كه معلمان نيز بدانند حتي اگر خودشان هم به معيشت فكر نكنند ؛ در شوراي عالي آموزش و پرورش و در كميسيون خط و مشي ها ؛ اين موارد به طور جدي دنبال خواهند شد .

از سوی دیگر ، محمدیان در مهر ماه سال 1388 از اجرای هم زمان نظام معلمی و سند تحول بنیادین طی یک یا دو سال آینده خبر داده و چنین عنوان می کند :

" ایجاد سازمان نظام معلمی قطعا موجب تحولاتی در آموزش و پرورش می شود که به همین دلیل خواستیم اجرای آن را همزمان با اجرای طرح تحول بنیادین در آموزش و پرورش دنبال کنیم.

طرح نظام معلمی مخالفان و موافقانی دارد که باعث شد این طرح بار دیگر به کمیسیون مربوطه در شورای عالی برگردد تا بررسی های بیشتری روی آن صورت گیرد.

پیش بینی ما این است که در صورت اجرای طرح، اختیاراتی که هم اکنون بخش دولتی در تایید صلاحیت معلمان دارد به نظام معلمی سپرده شود همچون نظام مهندسی یا پزشکی که هم اکنون صلاحیت حرفه ای افراد را تایید می کنند و به آنها برد تخصصی می دهند .

در طرح پیشنهادی تعداد اعضا و نحوه عضویت نیز مشخص شده که تا تدوین نهایی طرح نمی توان به آنها اشاره کرد " .

از طرف دیگر ، شورای عالی آموزش و پرورش در جلسه 764 خود با پیشنهاد وزارت آموزش و پرورش، مبنی بر طراحی نظام معلمی جمهوری اسلامی ایران موافقت اصولی کرد و مقرر شد وزارت آموزش وپرورش ظرف مدت سه ماه لایحه پیشنهادی را تهیه و به این شورا ارائه کند.

علی رغم تاکیدات وزیر وقت علی احمدی و نیز دبیر کل شورای عالی آموزش و پرورش و نیز مصوبه ای که وزارت آموزش و پرورش را ملزم به تهیه لایحه پیشنهادی در مدت سه ماه می کند ، اما سازمان نظام معلمی هیچ گاه از صحبت ها و وعده های مسئولان فراتر نرفت و حتی پیش نویس آن نیز در اختیارعموم و رسانه ها قرار نگرفت !

حاجی بابایی در گفت و گوی 5/ 5 ساعته ای که با « صدای معلم » در بهمن 1394 داشت چنین می گوید . فراستخواه : ایدئولوگ ها بر آموزش و پرورش حکومت می کنند و چون ایدئولوژی ، مذهبی هم هست مقدس است و در نتیجه خط قرمزهایش را دارد و نزدیک شدن به این خط قرمزها هزینه دارد.

صدای معلم از ایشان سوال می کند :

" پرسش ما اين است که شما اعتقاد داريد که نبايد زير پاي معلم خالي بشود . در تمام دنيا اتحاديه هاي معلمي فعال هستند و معلمان مجبور و حتی موظفند براي دفاع از حقوق خودشان در اين اتحاديه هاي معلمي عضو باشند.

تجربه بشري به معلم آموخته است براي حفظ حقوق و منافعش بايد در سنديکاها و اتحاديه ها عضو باشند .

شما مي فرماييد که من مي خواهم معلم استخدام شود ولي در اتحاديه ها عضو نباشد ! ( همان تفکر پوپوليستي ) و همواره تلاش مي کنید اين تفکر اتحاديه و تشکل را به سخره بگيريد .

صدای معلم اعتقاد دارد که شما در 4 سال مسئوليت خودتان به هيچ وجه به دنبال ايجاد تشکل پذيري ، به دنبال ايجاد اتحاديه ، سنديکا، سازمان نظام معلمي  نبوده ايد !

سوال اين است که آیا شما مي خواهيد تجربه جديدي را در دنيا پياده کنيد ؟

آيا شما مي خواهيد در کشور اتحاديه معلمي وجود نداشته باشد ؟

معلمان استخدام بشوند و حقوق بگيرند . کار کردند يا نکردند هم مهم نيست !

سازمان نظام معلمي نداشته باشند ، معيارهای تعيين صلاحيت معلمي هم نداشته باشند .

فقط شما حرف هايی بزنيد که معلمان از ما خوش شان بيايد ؟! "

در زمان وزارت دانش آشتیانی کارگروهی تخصصی برای سازمان نظام معلمی تشکیل شد که من هم عضو این کارگروه بودم .

حدود 10 جلسه چند ساعته تشکیل شد و اساسنامه سازمان نظام معلمی برای ارسال به مجلس نهایی شد .

در این بیش از 4 دهه بسیاری از مقامات و مسئولان در مورد جایگاه معلمان حرف زده اند و در واقع داستان سرایی کرده اند اما مساله این است که ما هنوز جایگاهی برای « معلم حرفه ای » و نگاه به حرفه معلمی به عنوان یک تخصص نداریم .

شکل گیری چنین مفهومی نیازمند یک تشکیلات حرفه ای و نظام مند مانند " سازمان نظام معلمی " است.

سازو کاری که هیچ یک از وزیران آموزش و پرورش حتی قادر به مفهوم سازی و فرهنگ سازی سازمانی برای آن نشدند و وزیری مانند مرتضی حاجی در برابر تشکیل « شورای عالی معلمان » سکوت کرد و وزرایی چون فرشیدی ، حاجی بابایی و علی احمدی آن را  عملا از سند تحول بنیادین حذف کردند.

این مساله واقعا به یک معما تبدیل شده است که چرا وزرای آموزش و پرورش هیچ گاه نخواستند و یا نتوانستند وارد این فاز شوند و معلمان از حالت توده ای به یک شکل " نظام مند " درآورند.

به نظر می رسد مهم ترین دلیل همانا چیرگی سیاست و نگاه امنیتی از بیرون باشد .

فرضا اگر یک سازمان نظام معلمی قدرت مند و مستقل با مشارکت مستقیم و واقعی معلمان شکل بگیرد و این سازمان بتواند معلمان را براساس شایستگی ها و صلاحیت ها گزینش و درجه بندی کند ؛ دیگر هر فردی در آموزش و پرورش مسئولیت نخواهد گرفت و معیار بر اساس شایسته سالاری خواهد بود .

این تشکیلات حتی قادر خواهد بود که وزیر به دولت معرفی کند و در آن زمان دیگر دخالت افراد بیرونی و غیر آموزشی و حتی نمایندگان مجلس برای اعمال نظر در مناصب و پست های مدیریتی به حداقل خواهد رسید.

البته در آسیب شناسی سازمان نظام معلمی ؛ مشکل اصلی و بنیادین به درون آموزش و پرورش و بدنه ی آن باز می گردد و این که در جامعه ایران هنوز برای « نهاد سازی » و « تشکل یابی » نه مفهوم سازی شده و نه به تبع آن به یک « مطالبه عمومی و جدی » تبدیل شده است .

واقعا اراده ای سخت از سوی هسته سخت قدرت برای نهادسازی واقعی و مدنی در جهت تشکیل جامعه مدنی وجود دارد و آنان جامعه توده ای را بر جامعه مدنی مرجح می دانند .

در بحث جذب و ترییت معلمان قبلا و به فرض برای داوطلبانی که از طریق ماده 28 به استخدام آموزش و پرورش در می آمدند ، دوره های بازآموزی یک ساله می گذاشتند و در آخر ؛ «  آزمون اصلح » برگزار می کردند .

به تدریج کم رنگ و بی رنگ شد . الان هم طرف آزمون می دهد و پس از مصاحبه و گزینش مستقیم سر از کلاس در می آورد !

موضوع بعد ؛ تحقیر شدگی در جامعه معلمان است .

( ادامه دارد )

ارسال مطلب برای صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

درخواست همیاری ( کمک مالی )