چندسالی به عنوان کارشناس روابط عمومی در اداره کل آموزش و پرورش فعالیت کردهام و با جزییاتِ فرآیندهای مدیریتِ پیام و تصویر در این نهاد آشنا هستم. امروز، در حالی که سالهاست به عنوان یک فعال رسانهای مستقل در این حوزه فعالیت میکنم، میانِ تجربهی کارکردِ اداری در روابط عمومی و الزاماتِ فعالیت رسانهای در حوزه آموزش و پرورش، تمایزِ عمیقی را مشاهده میکنم؛ تمایزی که ریشه در تفاوتِ میانِ «مدیریتِ پیام» و «تولیدِ حقیقت» دارد.
در نشست اخیر که با ابتکارِ روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش برگزار شد، تلاش شد تا از طریقِ بازتعریفِ مفهومِ «معلمِ فعال در فضای مجازی»، مسیرِ جدیدی ترسیم شود. اما با نگاهی تحلیلی، مشخص است که این بازتعریف، بیش از آن که به دنبالِ ارتقای سطح فعالیتِ معلمان باشد، به دنبالِ مدیریتِ این فعالیت در قالبهایی «بیخطر» و کنترل شده است.

۱. استراتژیِ تغییرِ هویت؛ از کنشگر به محتواساز
اولین پیامدِ این رویکرد، تغییرِ ماهیتِ معلم است. در این استراتژی، تلاش میشود تا مفهومِ «معلمِ فعال در فضای مجازی» از یک «کنش گرِ اجتماعی و رسانهای» به یک «تولیدکنندهی صرفِ محتوا» تقلیل یابد.
در این نگاه، معیارِ فعالیت تنها در «خلاقیت در تدریس» خلاصه میشود. اما با این کار، بخشِ حیاتیِ هویتِ برخی از معلمانِ صاحبنظر از بین میرود؛ یعنی نقشِ آنها در فضای مجازی به عنوان یک «ناظر»،
«تحلیلگر» و «کنشگرِ مستقل».

در واقع، با این تعریف، معلم از یک «عاملِ تغییر و اصلاح» به یک «ابزارِ اطلاعرسانیِ هم سو» تبدیل میشود که وظیفهاش تنها بازتولیدِ پیامهای رسمی است.
۲. ابهام در معیار؛ سلیقهمداری به جای شایسته گزینی
دومین چالش، فقدانِ شاخصهای شفاف در شناساییِ این معلمان است.
اگر روابط عمومی وزارتخانه بخواهد برای کاهشِ بار انتقاداتی که بعد از برگزاری نشست اخیر با آن مواجه شده است با فعالان رسانه و معلمانِ منتقد گفت و گو کند، باید با دو پرسش بنیادین مواجه شود:
۱.ملاکِ شناساییِ معلمِ کنش گر چیست؟ اگر قرار باشد معلم تنها در نقشِ یک «تولیدکنندهی محتوای آموزشی» تعریف شود، بخشِ حیاتیِ وظیفهی او یعنی «کنش گریِ رسانهای و نظارتی» از بین خواهد رفت.
آیا برای اعتباربخشی به یک «معلمِ صاحبنظر»، شاخصهای مشخصی وجود دارند؟ برای مثال، آیا معلمی که حداقل ده مقاله انتقادی-تحلیلی در رسانههای تخصصیِ آموزش و پرورش منتشر نکرده باشد، میتواند در زمرهی معلمانِ فعالِ رسانهای قرار گیرد؟ بدونِ وجودِ معیارهای دقیق و مبتنی بر تولیدِ محتوای تخصصی، این نشستها ناگزیر به «سلیقهمداری» سقوط خواهند کرد.
تجربیات گذشته این نهاد نشان داده است که در دورههایی نظیر دوره ریاستِ مرتضی نظری بر روابط عمومی وزارتخانه، دعوتهایی جهت گفت و گو از سوی روابط عمومی انجام شده است اما انتخاب افراد جهت گفت و شنود بیش از آن که بر اساسِ صلاحیتِ رسانهای باشد، بر اساسِ سلیقه مداری و «هم سوییِ دیدگاهها» و یا بر اساس دایره شناخت محدود از کنش گران و فعالان رسانه انجام شد. برای جلوگیری از تکرارِ این آسیب، نیاز به معیارهای مشخصی است که بتواند هر معلمِ اهلِ نقد و نظری را، فارغ از جایگاه یا دیدگاهش، به عنوان یک منبعِ قابلاعتمادِ رسانهای شناسایی کند.
در سال های گذشته ؛ «رسانه مستقل صدای معلم » این فرصت سازی جهت شناساندن معلمان صاحب نظر و فعالان رسانه ای دارای استعداد نقد و نظر را فراهم کرده است و می تواند مرجع و منبع موثقی جهت شناسایی معلمان کنش گر و فعالان رسانه ای معتبر باشد.

۲. خروجیِ نشستها؛ مصلحتگرایی یا حلِ مسئله؟
پرسش نهایی و بسیار حیاتی این است:
خروجیِ واقعیِ این نشستها چه خواهد بود؟
باید مراقب بود که این جلسات به نسخهای تکراری از رویکردهای گذشته تبدیل نشوند؛ نشستهایی که تنها با شعارِ «گفت و شنود» برگزار میشوند. اگر هدف از این نشستها، صرفاً عادیسازیِ رویکردهای محدودکننده و مهارِ انتقاد باشد، این جلسات تنها ابزاری برای «مدیریتِ اعتراض» خواهند بود، نه راهکاری برای «حلِ چالشها» و خروجی آنها نشستند و گفتند و برخاستند پی مصلحت مجلس آراستند خواهد بود!

تعریفِ محدودِ معلمِ فعال در فضای مجازی، در واقع تلاشی برای مهارِ کنش گریِ معلمان است. اگر قرار باشد معلم تنها در نقشِ یک «تولیدکنندهی محتوای آموزشی» تعریف شود، بخشِ حیاتیِ وظیفهی او یعنی «کنش گریِ رسانهای و نظارتی» از بین خواهد رفت.
معلم فعال در فضای مجازی هم به معلمانی اطلاق می شود که در تدریس «خلاق» باشد و هم معلمانی که در فضای رسانهای «فعال و مستقل»به نقد و تحلیل موضوعات آموزش و پرورش می پردازند؛ چرا که بدونِ نگاهِ تحلیلگر و کنش گرِ معلمان، فضای مجازی تنها به ابزاری برای بازتولیدِ وضعیتِ موجود و پوششِ تصویریِ مدیریت تبدیل خواهد شد.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید








صدای معلم، صدای شما
با ارائه نظرات، فرهنگ گفتوگو و تفکر نقادی را نهادینه کنیم.