آموزش و پروش ما ... در مدار " راستی " یا « ناراستی " ؟!

  سخن اول

مردم ، اخبار گوناگون یا نقل و قول های وزرا را فقط نمی شنوند ؛ آنان به تجزیه و تحلیل خبر نیز می پردازند تا موفق به راستی آزمایی گردند. یک خبر باید با عقل و منطق منطبق باشد تا مورد تأیید مشمولین آن گردد. وزیر آموزش و پرورش در ششم بهمن، چندین خبر خوش داده اند که در این متن تلاش کردم تا به کالبدشکافی آن ها بپردازم. شاید شما نیز تحلیلی برای این اخبار داشته باشید. قدری دقت و مطالبه گری یعنی هموارسازی شفافیت در گفتار و کردار.

قدرمسلم؛ خبر درست باید موثق و مستند باشد و هر رسانه ای موظف است چگونگی و چرایی خبر را پیگیر باشد و یا دروغ را از دل راست بیرون کشد تا درستی به حاکمیت خود ادامه دهد.

خبر اول

متن را صبح چهارشنبه نوشته بودم که بعد از شنیدن خبر خوش مبنی بر پرداخت پاداش 30000 بازنشسته آموزش و پرورش تا آخر سال 1404 برای بازنشستگان همین سال توسط سخنگوی وزارت آموزش و پرورش در اخبار بیست و سی شبکه دو در همان روز مجبور به درج خبر و تغییر نحوه نگارش شدم.

در سال 1391 نیز پاداش همکاران بازنشسته در همان سال پرداخت شده بود. امید بر هر یک از عزیزان خیر و برکت داشته باشد و بعد از این نیز به عنوان یک حق قانونی در لیست اهداف حتمی وزراتخانه تثبیت شود.

اما چون دردمندی را هنر ما فرهنگیان ساخته اید باز از ناترازی پرداخت به موقع پاداش می نویسم. چون این افراد از اول سال در حال بازنشسته شدن بوده اند و ماه ها در مورد آنان ظلم شده است. ما به دردهای بی درمان عادت کرده ایم.

یقین جا دارد از ریاست محترم جمهوری قدردانی شود که نسبت به رؤسای جمهور سابق، نگاهی درمانگر به بیشتر مسائل جامعه دارند تا دردافزا. امید بعد از این تمامی رؤسای جمهور ما مدرک فوق تخصص در رشته پزشکی خصوصا قلب داشته باشند تا دردمندی قلب های رنج دیده را با پوست و استخوان خویش بفهمند و وظیفه انسانی درمان را پیشه خود سازند.

فرهنگیان بازنشسته ای که از موعد دریافت پاداش آنان بیش از یک سال می گذرد، در زیر تخریب امیدها و آرزوهای خود تنها می مانند. آنان ناامید از دادرسی مراجع قانونی، از خدمت صادقانه خود به فرزندان این مرزو بوم، نادم و با به دست گرفتن چرتکه حسابگری شاهد ریزش ثانیه ای ارزش پول ملی و ناکارآمدی پاداش خود می شوند. آنان در طول خدمت خود خصوصا در دهه آخر، برای نحوه هزینه کرد پاداش خود برنامه ریزی می کنند اما همه آن تلاش با بی مبالاتی وزرای آموزش و پرورش بر باد می رود.

گشتن و جستن منابع لازم برای پرداخت پاداش بازنشستگان آموزش و پرورش، حکایتی خنده دار است که موجودیت خبر را زیر سوال می برد. همه آنان هنگام انجام خدمت از حقوق ماهانه خود مبلغی کسر بازنشستگی داشته اند و موعد مقرر این مبلغ با کسب سود سی ساله می باید آماده پرداخت باشد. هزینه کرد این مبالغ برای امور دیگر از اساس غلط و غیرموجه است.

مستندات قانونی مبنای کسور بازنشستگی برای استخدام کشوری عبارتند از:

ماده 71- وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی مکلفند هر ماه هشت و نیم درصد از جمع حقوق و تفاوت تطبیق حقوق و مزایای مستمر و فوق‌العاده‌های مستخدمین رسمی و مستخدمین آزمایشی را به استثنای فوق‌العاده تضمین و اضافه‌کار و کسر صندوق و روزانه، کم کرده و بابت سهم مستخدمین به صندوق بازنشستگی کشوری بپردازند.

ماده 72- وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی مشمول این قانون مکلفند حقوق و فوق‌العاده شغل اولین ماه کسانی را که دوره آزمایشی را طی کرده و به استخدام رسمی پذیرفته می‌شوند برداشت کنند و به صندوق بازنشستگی کشوری بپردازند. ما فرهنگیان دهه هاست در حسرت یک وزیر شجاع، فهیم و با درایت بی نصیب مانده ایم. وزیری که قدرت تفکر انتقادی داشته باشد و معایب ساختار نظام آموزشی و مجموع قوانین نادرست را بزداید و طرحی شفاف و مولّد بسازد.

ماده 73- وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی مشمول این قانون مکلفند علاوه بر کسور موضوع ماده 71 هر ماه مبلغی برابر هشت و نیم درصد حقوق مستخدمین رسمی و مستخدمین آزمایشی خود را به صندوق بازنشستگی کشوری بپردازند.

ماده 100- درآمد صندوق بازنشستگی از وجوهی که از حقوق و تفاوت تطبیق حقوق و فوق‌العاده شغل مستخدمین رسمی و آزمایشی کسر می‌شود منحصر است به وجوه مذکور در مواد 71 و 72 و تبصره پنج ماده 137 این قانون و مبلغ ماه اول هرگونه حقوق و تفاوت تطبیق حقوق و فوق‌العاده شغل مستخدم. در صورت عدم کفایت وجوه صندوق بازنشستگی دولت مکلف است کمبود آن را در بودجه کل کشور از محل درآمد عمومی تأمین و پرداخت کند.

سوال: چرا فقط برای پرداخت پاداش بازنشستگان آموزش و پرورش، منابع لازم وجود ندارد؟ چون زیاد یا زیادی هستند؟! اگر همانند برخی سازمان ها از جمله مخابرات، ادارات برق و آب و گاز و نفت و....از لحاظ درآمدزایی خودکفا نیستند باید سیر نقصان را ابدالدهر تحمل کنند؟ دوراندیشی و وظیفه مدیریتی وزیر ایجاب می کند که یک بار برای همیشه منابع لازم برای پرداخت پاداش را شناسایی و موظف به پرداخت پاداش حداقل طی دو ماه بعد از بازنشستگی گردد.

اگر آسایش ایام بازنشستگی فرهنگیان اهمیتی برای وزارتخانه دارد، یقین باید احساس مسئولیت کند. اجازه ندهید غم نامه این بازنشستگان، الگوی نامناسبی برای نو معلمان گردد. تعادل و توازن ترازوی وجدان و انجام وظیفه را برای آنان برهم نزنید که آماج چنین خط و نشانی، یقین دانش آموزان و تعهدات آموزشی بوده و ضرر اصلی و اساسی نیز متوجه آینده کشور خواهد بود.

کانال درستی برای پرداخت پاداش فرهنگیان طی یک دو ماه بعد از بازنشستگی، ایجاد کنید تا دولت و وزیر بعدی نیز قادر به نقض آن نباشد. شما وزیر هستید ؛ باید از دولت و مجلس مطالبه کنید، پیگیر باشید تا قانونی موجه به تصویب برسانند و سپس هر وزیری متعهد به اجرای درست آن باشد.

امید بعد از این پاداش آموزش و پرورش نیز همانند سایر وزارتخانه ها در همان سال و یک دو ماه بعد از بازنشستگی پرداخت گردد و دیگر شاهد بی عدالتی در این زمینه نباشیم. فقط کافی است حق قانونی شمرده شود و منابع لازم از قبل مشخص باشد.

خبر دوم

خبرگزاری میزان: 237 مدرسه آسیب دیده در اغتشاشات اخیر بازسازی و به چرخه آموزش بازگشتند. (6 بهمن 1404)

در صورت صحت خبر، ابتدا باید به توان خارق العاده آموزش و پرورش تبریک گفت. در عرض کمتر از 16 روز انجام چنین طرح ضربتی موجب شگفتی است. اصولا آموزش و پرورش بدون مدد و یار خیّرین مدرسه ساز قدمی برنمی دارد و برای اثبات ناتوانی خود تا می تواند صبر می کند تا خیّرین آستین بالا زنند . تصور می کنم باز این افراد مساعدت نموده اند. به هر حال انجام طرح ضربتی بازسازی شگفت انگیز است. لابد باز اراده و همت ریاست جمهوری دخیل بوده است!

در برخی دیگر از سایت ها و خبرگزاری ها نوشته اند مدارس آسیب دیده به سرعت ترمیم می‌شوند. بالاخره کدام خبر درست است ؟ معلوم نیست چون فیلمی از جریان بازسازی در رسانه ملی نمایش داده نشده و خود رسانه، خبر اول را موکدا تکرار کرده است.

خبر سوم

(منبع پیشین): کاظمی درباره میزان افزایش حقوق ناشی از ارتقای رتبه‌بندی معلمان تصریح کرد: میانگین افزایش حقوق در هر ارتقای رتبه حدود یک میلیون تومان است؛ البته این رقم ممکن است برای برخی 600 هزار تومان و برای برخی دیگر تا یک و نیم یا حتی دو میلیون تومان باشد که به پایه حقوق و رتبه کسب‌شده بستگی دارد.

ما فرهنگیان دهه هاست در حسرت یک وزیر شجاع، فهیم و با درایت بی نصیب مانده ایم. وزیری که قدرت تفکر انتقادی داشته باشد و معایب ساختار نظام آموزشی و مجموع قوانین نادرست را بزداید و طرحی شفاف و مولّد بسازد.

چرا اعتراف نمی کنید که طرح رتبه بندی معلمان از ابتدا عقیم و نازا بوده است و هیچ اثر بالنده ای بر کیفیت نظام آموزشی یا زندگی فرهنگیان نداشته است؟

وزارت آموزش و پرورش با دادن عناوین کاذبی چون استاد، استادیار یا هیئت علمی قصد داشت تا به معلمان چنین القا نماید که آنان با اساتید دانشگاه هیچ تفاوتی ندارند. اما این دروغی بزرگ بود. چون مراتب تحصیلی اساتید را معلمان طی نمی کنند و آنان فقط ضمن تدریس سه دهه ای، کسب تجربه می کنند. اساتید دانشگاه نیز کسب تجربه می کنند اما همگام با سطوح عالی تر تحصیلی. در ضمن سطح حقوق دریافتی این دو به تبعیت از مدرک تحصیلی و مکان تدریس، متفاوت است.

مگر هدف ارتقای جایگاه معلم در نظام آموزشی کشور با اجرای طرح عملی شده است؟ یا افزایش انگیزه معلمان برای یادگیری و رشد؟ یا بهبود کیفیت تدریس و یاددهی؟ و یا ایجاد رقابت سالم بین فرهنگیان؟ و یا تطابق حقوق و مزایا با سطح توانمندی واقعی معلم؟ کدام یک از این اهداف محقق شده است؟

یقین داشته باشید اگر نیّت طراحان عملی می شد ؛ بازتاب نتایج مفید و ارزنده آن را در کمیت و کیفیت نظام آموزشی و جامعه لمس می کردیم. هنوز میانگین امتحانات نهایی از ده یازده بالاتر نرفته است. هنوز رتبه دانش آموزان ما در آزمون های بین المللی در پائین تری رده قرار دارد و باعث شرمگینی مجموعه عوامل دست اندکار است.

طرح رتبه بندی، فقط بهانه و فریبی برای افزایش تدریجی حقوق معلمان بوده است تا با تزریق گاه به گاه مبلغی، شوک انگیزه خدمت معلمان را شعله ور نگه دارید. اما این نیز محقق نشد. حکم تأیید برای ره گم کردن این طرح، اجرای آن برای نومعلمان و سریداران است.

نومعلمان هنوز تجربه ای کسب نکرده اند که به دریافت رتبه نائل آیند و سریداران هم نیاز به درجه بندی ندارند. درجه بندی یا رتبه بندی برای مشاغلی است که امکان تحرک عمودی در آن وجود داشته باشد. معلمان فقط کسب تجربه می کنند و از آموزش ضمن خدمت تخصصی بی بهره اند. سریداران نیز همان کار ثابت را انجام می دهند و به آموزش خاصی نیاز ندارند. هر چند در کمال ناباوری امسال از آنان آزمون نیز گرفتید!

وقتی در گزارشات گوناگون، خط فقر زیر 35 تا 55 میلیون تومان اعلام می شود ؛ افزایش 600 هزار تا یک دو میلیون تومان، کدام انگیزه را برای معلمان فعال یا شارژ خواهد ساخت؟

خبر چهارم

خبر دیگر در بیشتر خبرگزاری ها راجع به افتتاح 1100 مدرسه در دهه فجر بود. اهمیت سیاسی - اجتماعی دهه فجر بر کسی پوشیده نیست، اما مدرسه که بیمارستان، درمانگاه، واحد تولیدی، ورزشگاه یا استادیوم ورزشی و یا دادن امکانات اولیه چون آب، برق و گاز و آسفالت جاده روستایی نیست که برای پاسداشت اهمیت و ارزش دهه فجر، در چنین روزهایی افتتاح نماییم. زمان مناسب برای هدف گذاری جهت ساخت مدرسه و تجهیز و آماده سازی کامل آن تا آخر شهریور ماه و بازگشایی آن در اول مهر ماه است.

مدارس اول مهر آغاز می شوند نه دهه فجر هر سال.

نگاه کلی به مسائل، باعث می شود که تفاوت ها و نیازها نادیده گرفته شود. جا به جایی همه تجهیزات موجود در یک مدرسه، نظم و عادت نیروهای شاغل در مدرسه و تعیین موقعیت مناسب مدرسه برای حضور دانش آموزان، چگونه عملیاتی خواهد شد؟

بیشتر مردم در همین دهه فجر بود که تفکر انتقادی و روشنگری را یاد گرفتند و آنان دیگر در شوک خبر خوش، منطق و عقل خود را از دست نمی دهند و از چرایی و چگونگی خبر جویا می شوند. افتتاح 1100 مدرسه در دهه فجر واقعا و به طور کامل انجام خواهد شد یا فقط روبان بُری است برای تزاید اخبار خوش در چنین روزی که دست وزیر آموزش و پرورش در جلسات هیئت دولت خالی نباشد!

امید که زمان مناسب بازگشایی مدارس را فراموش نکنیم. هر فردایی به جز اول مهر ماه، برای نیاز امروز به مدرسه خیلی دیر است.

سخن آخر

شاید تنها وزارتخانه ای که در کشور بدون ساختار سیستماتیک اداره می شود آموزش و پرورش است. یعنی داده و ستاده ای مشخص ندارد. قَدَرگراست. در کمین فرصت های مساعد و مناسب طلایی برای انجام امور داخل سازمانی است. خارج از خود همه را متعهد به انجام امور واجب و لازم در نظام آموزشی می داند و می بیند. پیرو وزرای سابق است و از روی مشق آنان مکرّرا می نویسد. از پویایی و تزریق تفکر جدید خبری نیست. در همان مداری که هست می چرخد. از واژه تفکر نو یا انتقادی بیمناک است. 95 درصد بودجه تعیین شده توسط دولت را به کارکنان و معلمان خود حقوق ماهانه می پردازد و فقط با هزینه کرد 5 درصد کل بودجه برای امور و نیازهای آموزشی از حرکت رو به جلو ناتوان است. 6 میلیون خیّر مدرسه ساز بار گران مدرسه سازی و تجهیز مدارس را بر دوش می کشند. شاید اگر این تعداد خیّر، حداقل برای چند سال دست از حمایت و پشتیبانی خود بردارند، این وزارتخانه به خود آید و درد خود درمان کند. اما با وجود آنان، اطمینان برای قصور از انجام وظیفه رقم می خورد.

آنچه در آموزش و پرورش می گذرد لایق یک کشور در حال پیشرفت و توسعه یافتگی نیست. بدون توسعه پایدار و پویایی نظام آموزشی، هرگز موفق نخواهید شد تا به سر منزل مقصود رسید. تغییر ساختار نظام اداری و تصمیم گیری وزارت آموزش و پرورش به همان اندازه ساخت مدارس جدید، حائز اهمیت است. موقعیت فعلی را در هم بکوبید و از نو بسازید. و در این ساخت جدید از تجربه غیرقابل توصیف میلیون ها معلم شاغل و بازنشسته یاری طلبید. پرسیدن عیب نیست، اما ندانستن عیبی بسیار بزرگ است. جامعه آموزشی کشور را در دهه فجر امسال یک بار برای همیشه از بی عدالتی و توهم بیسوادی سفید در هر رده ای رهایی بخشید.

دهه فجر؛ یادگار انقلاب اسلامی و مروج عدالت و آزادی گرامی باد.