در حافظه جمعی ما ایرانیان بازگشایی مدارس همواره رویدادی پرتکرار و شورانگیز بوده است. اما امسال جامعه ایرانی در حالی مهیای آغاز سال تحصیلی می شود که جنگ و پیامدهای آن سایه سنگینی بر آن انداخته است. ظاهرا از شدت حملات نظامی کاسته شده، اما جامعه همچنان از یک سو با فشار سنگین اقتصادی ناشی از تحریمها و محاصره اقتصادی و از سوی دیگر با تبعات اجتماعی و روانی جنگ دست به گریبان است.
در چنین شرایطی بازگشایی مدارس را صرفاً آغاز یک سال تحصیلی جدید دانستن بیش از ان که قرین واقعیت باشد ساده انگاری است.
نگاه راهبردی به مهر ۱۴۰۵ ما را با سازوکاری مالوف و صدها بار آزموده شده رو در رو قرار می دهد که چاره ای جز تعریف کارکردی نو و متناسب با الزامات ایران امروز برای مان باقی نمی گذارد.
بر این اساس ، بازگشایی مدارس در مهر ۱۴۰۵ باید فرصتی برای بازگرداندن نظم، امنیت روانی، تعلق اجتماعی و امید به زندگی کودکان و نوجوانان ایران باشد.
به طور کلی در رویکردهای آموزشی ناظر به شرایط خاص و بحران ها، مدرسه فقط محل انتقال دانش نیست. استمرار حضور در مدرسه، نظم روزمره، ارتباط با معلمان و همسالان و تداوم یادگیری، به تقویت احساس امنیت، تعلق و تابآوری اجتماعی دانش آموزان و حتی به تسری آن به خانواده ها و جامعه نیز کمک میکند. به عبارت دیگر برای نسلی از دانش آموزان - و خانواده های شان - که جنگ، اضطراب و نااطمینانی اقتصادی را تجربه کرده است، بازگشت به مدرسه نشانهای امید آفرین از تداوم زندگی و ثبات اجتماعی محسوب می شود.
این در حالی است که در سالهای گذشته، نهاد مدرسه بارها و بارها هزینه بحرانهایی که منشا آن خارج از نظام آموزشی بوده ( آلودگی هوا ، ناترازی انرژی و حتی بحرانهای امنیتی و جنگی) را در قالب تعطیلی های مکرر و طولانی پرداخته است.
تعطیلیهای مکرر ؛ زمان یادگیری، پیوستگی آموزش و احساس تعلق دانشآموز به مدرسه را تضعیف میکند و بیشترین آسیب را به دانشآموزان مناطق کم برخوردار و خانوادههای کمدرآمد می زند.
پیامدهای منفی این نوع از مدیریت بحران پشتوانه قوی ای برای این گزاره فراهم می کند که بعد از این مدرسه نباید نخستین نهادی باشد که هزینه بحران ها و شرایط خاص را میپردازد و تعطیلی باید آخرین گزینه و فقط محدود به شرایطی باشد که حضور در مدرسه خطری جدی برای جان و سلامت دانشآموزان و معلمان ایجاد میکند.
برای تحقق این اصل لازم است تداوم یادگیری به یکی از اصول مدیریت بحران در کشور تبدیل شود. در روزگار بحران، استمرار آموزش و پرورش خود بخشی از حفاظت از جامعه و آینده ایران است.
در کنار تاکید بر عدم تعطیلی مدارس مسئله مهم دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، کیفیت تجربهای است که دانشآموز در مدرسه دارد.
امسال به دلیل پشت سر گذاشتن شرایط جنگی ؛ دانشآموزان با سطوح متفاوتی از اضطراب، کاهش تمرکز، افت انگیزه و عقبماندگی آموزشی وارد کلاس خواهند شد.
نگاه استراتژیکی که بر تداوم یادگیری به عنوان یکی از اصول مدیریت بحران صحه می گذارد، پاسخ حرفهای نظام آموزشی به این وضعیت را فراتر از فشردهتر کردن برنامه درسی و سخت گیری های آموزشی و انضباطی می داند.
به عبارت دیگر در سال تحصیلی جدید ، نهاد آموزش و پرورش باید بازیابی یادگیری را سر لوحه کار خود قرار دهد و از طریق شناخت سطح واقعی یادگیری، ارزشیابی تشخیصی و آموزش جبرانی هدف مند ، فرصت بازگشت تدریجی دانشآموزان به مسیر یادگیری را فراهم کند.
از سوی دیگر چون احساس تعلق و امنیت زمینه ساز یادگیری است، در شرایط تعلیقی که جامعه به واسطه جنگ در آن به سر می برد ، مدارس به شدت به بازیابی روانی و اجتماعی نیاز دارند ؛ لذا فعالیتهای هنری، ورزشی و گروهی، گفتوگو، مشاوره و تقویت مهارتهای اجتماعی ـ هیجانی باید بخشی از برنامه مدرسه باشد.
پر واضح است که نقش معلم در عملیاتی کردن این رویکردها بسیار موثر است.
معلم در مرکز ثقل مدرسه و فرایندهای آموزشی و پرورشی قرار دارد.
معلم صرفاً مجری کتاب درسی نیست؛ او کنش گر اصلی فرآیند یاددهی ـ یادگیری است. کیفیت آموزش و اثرگذاری پرورش با منزلت حرفهای، معیشت، امنیت روانی و عاملیت حرفهای معلم پیوند دارد. نمیتوان از معلم خواست امید و آرامش را به کلاس بازگرداند، در حالی که خود با فشار معیشتی و احساس انفعال در تصمیمهای آموزشی روبهروست.
تجربه زیسته من به عنوان یک دانش آموز دهه شصتی که قسمت اعظم دوره آموزش عمومی ام را در دوره جنگ با عراق گذرانده است و بعدها تجربه طولانی معلمی داشته حکم می کند که مدرسه :
- در ناامنی ثبات میآفریند، در نابرابری فرصت میسازد،
- در هنگام اضطراب احساس امنیت و تعلق ایجاد میکند ،
و در روزگار کاهش امید امکان های آینده را به کودکان و نوجوانان نشان میدهد.
از این جهت امیدوارم مسئولین امر و مدیران آموزش و پرورش مهر امسال را مهرِ بازگشت به مدرسه، بازیابی یادگیری و ترمیم پیوند دانش آموزان ایرانی با آینده تعریف کنند زیرا در روزگار بحران، استمرار آموزش و پرورش خود بخشی از حفاظت از جامعه و آینده ایران است.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
صدای معلم، صدای شما
با ارائه نظرات، فرهنگ گفتوگو و تفکر نقادی را نهادینه کنیم.