طبق روال سال قبل، پس از اعلام نتایج امتحانات نهایی پایههای یازدهم و دوازدهم، به دانشآموزان اعلام میشود که در مهلت تعیین شده، در صورت اعتراض به نمره، درخواست بررسی مجدد خود را ثبت کنند. با وجود اهمیت این سازوکار، شیوه فعلی اعتراض با ابهامها و کاستیهایی همراه است که میتواند بر اعتماد دانشآموزان و خانوادهها نسبت به فرآیند تصحیح و رسیدگی اثر بگذارد.
نبود امکان مشاهده برگه پیش از ثبت اعتراض
در شرایط فعلی، دانشآموز غالباً صرفاً نمره نهایی خود را مشاهده میکند و به تصویر یا نسخه اسکن شده برگه تصحیح شده دسترسی ندارد. در نتیجه، نمیتواند بهطور دقیق تشخیص دهد که:
- کدام پاسخ او نادیده گرفته شده است ؟
- در کدام سؤال نمره کمتر از میزان واقعی منظور شده است ؟
- آیا بخشی از پاسخ در هنگام تصحیح از نظر مصحح دور مانده است ؟
- آیا جمع نمرات سؤالات بهدرستی انجام شده است ؟
یا نمره اعلامشده مطابق ضوابط و راهنمای تصحیح بوده است یا خیر.
بنابراین اعتراض دانشآموز بدون مشاهده برگه، بیشتر جنبه احتمالی و حدسی پیدا میکند و امکان طرح اعتراض مستند از او سلب میشود. از سوی دیگر، ممکن است دانشآموزی به دلیل ناآگاهی از محتوای برگه خود، از ثبت اعتراض خودداری کند؛ در حالی که احتمال وجود خطای تصحیح وجود داشته باشد.
به دانشآموزان اعلام میشود که پس از اعتراض، ممکن است نمره آنان افزایش یابد، بدون تغییر بماند یا کاهش پیدا کند. هرچند بررسی مجدد باید با هدف کشف خطا و تعیین نمره واقعی انجام شود، اما اعلام احتمال کاهش نمره، در شرایطی که دانشآموز ابتدا برگه خود را مشاهده نمیکند، میتواند موجب شود بسیاری از دانشآموزان از حق اعتراض خود صرفنظر کنند.
این مسئله بهویژه درباره دانشآموزانی اهمیت دارد که اختلاف نمره اندکی میتواند بر قبولی، معدل، سابقه تحصیلی، رتبه و آینده تحصیلی آنان اثر بگذارد. دانشآموز نباید برای استفاده از حق قانونی و منطقی خود، بدون اطلاع از مبنای نمرهگذاری، با خطر نامشخص کاهش نمره مواجه باشد.
برگه امتحان نهایی معمولاً در فرآیند اولیه توسط دو مصحح و در برخی موارد توسط مصحح یا مرحله بررسی دیگری ارزیابی میشود. پس از ثبت اعتراض، برگه برای بررسی مجدد به مصحح دیگری ارجاع میگردد. در این مرحله، اگر تصمیم نهایی صرفاً بر اساس نظر یک بازبین اتخاذ شود، احتمال بروز اختلاف برداشت یا تفاوت سلیقه میان مصححان وجود دارد.
این نگرانی زمانی جدیتر میشود که:
* مصحح اعتراض از ارزیابیهای قبلی اطلاع نداشته باشد؛
* دانشآموز برگه و جزئیات نمرهگذاری را مشاهده نکرده باشد؛
* علت افزایش یا کاهش نمره بهصورت روشن اعلام نشود؛
و امکان اعتراض مؤثر به نتیجه بررسی مجدد وجود نداشته باشد.
محرمانه ماندن نمرات قبلی برای جلوگیری از تأثیرگذاری ذهنی بر مصحح قابل درک است؛ اما این امر نباید به معنای تصمیمگیری بدون کنترل کیفی یا بدون نظارت چندنفره باشد. راهحل مناسب میتواند آن باشد که بازبین، نمرات قبلی را نبیند، اما نتیجه بررسی او در صورت اختلاف معنادار با نمره قبلی، توسط یک هیئت یا حداقل دو ارزیاب مستقل کنترل شود.
پیشنهاد میشود:
- فراهم کردن امکان مشاهده تصویر اسکنشده برگه امتحانی برای دانشآموز، پیش از ثبت اعتراض یا دستکم همزمان با آن ؛
- ایجاد امکان مشاهده جزئیات نمره هر سؤال، شامل نمره تخصیصیافته، نمره کسرشده و جمع نمرات؛
- فراهم کردن راهی برای ثبت اعتراض نسبت به سؤال یا بخش مشخصی از پاسخ، نه صرفاً اعتراض کلی به نمره نهایی؛
- اعلام روشن ضوابط بررسی اعتراض و توضیح دقیق اینکه در چه شرایطی امکان افزایش، تثبیت یا کاهش نمره وجود دارد؛
- بررسی اعتراض توسط حداقل دو ارزیاب مستقل یا هیئت تخصصی، بهویژه در مواردی که نتیجه بررسی با نمره قبلی اختلاف قابل توجه دارد؛
- اعلام مستند نتیجه بررسی به دانشآموز، بهگونهای که مشخص شود تغییر نمره در کدام سؤال و بر اساس کدام معیار انجام شده است؛
اعتراض به نمره، صرفاً یک درخواست اداری نیست، بلکه یکی از راههای تضمین حق دانشآموز و اصلاح خطاهای احتمالی در فرآیند ارزشیابی است.
تحقق عدالت آموزشی مستلزم آن است که دانشآموز بداند نمره او چگونه تعیین شده و در صورت وجود خطا، بتواند با دسترسی به اطلاعات لازم و بدون نگرانی نامتعارف، درخواست بررسی کند.
بدیهی است اجرای چنین سازوکاری علاوه بر صیانت از حقوق دانشآموزان، موجب افزایش اعتماد عمومی به نظام ارزشیابی و کاهش اعتراضهای غیرمستند خواهد شد.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
صدای معلم، صدای شما
با ارائه نظرات، فرهنگ گفتوگو و تفکر نقادی را نهادینه کنیم.