به نام قلم و حقیقت
« روز خبرنگار » ، بیش از آنکه صرفاً مناسبتی برای تبریک گفتن باشد، فرصتی است برای درنگ و تأمل در جایگاه کسانی که مسئولیت دشوار روایت رویدادها و آگاهیبخشی به جامعه را بر دوش دارند؛ بهویژه در حوزه آموزش و پرورش، جایی که هر خبر و هر تصمیم، تنها یک رویداد اداری نیست، بلکه میتواند بر زندگی، آینده و سرنوشت نسلهای آینده اثر بگذارد.
شاید در نگاه نخست، سخن گفتن درباره حرفه خبرنگاری از سوی کسی که خود خبرنگار نیست، چندان شایسته به نظر نرسد؛ اما نمیتوان از کنار جایگاه خبرنگار و رسالت خطیر او به سادگی گذشت.
خبرنگاری تنها انتقال خبر نیست؛ جستوجوی حقیقت، پرسیدن آنچه باید پرسیده شود، شنیدن صداهای کمتر شنیدهشده و روایت منصفانه واقعیتهاست. این رسالت در آموزش و پرورش اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا در این حوزه، پشت آمارها، بخشنامهها، افتتاحها و گزارشهای رسمی، انسانهایی قرار دارند: دانشآموزانی با نیازها و آرزوهای متفاوت، معلمانی با دغدغههای فراوان و خانوادههایی که آینده فرزندان شان را به نظام تعلیم و تربیت سپردهاند.
رسانه در حوزه آموزش و پرورش نباید صرفاً بلندگوی اخبار رسمی باشد. رسالت رسانهای آن است که در کنار انعکاس موفقیتها و دستاوردها، درباره کیفیت آموزش، عدالت آموزشی، کمبود امکانات، وضعیت مدارس، منزلت و معیشت معلمان، فاصله میان سیاستگذاری و واقعیت کلاس درس و همچنین مسائل تربیتی و اجتماعی دانشآموزان نیز سؤال کند. یک روایت نادرست یا یک نگاه سطحی میتواند تصویری نادرست از معلم، دانشآموز، مدرسه یا یک مسئله آموزشی در ذهن جامعه ایجاد کند.
جامعه حق دارد بداند تصمیمهایی که در اتاقهای اداری گرفته میشوند، در کلاس درس و زندگی دانشآموزان چه پیامدی دارند.
یکی از آسیبهای جدی در روایت مسائل آموزش و پرورش، تقلیل مشکلات عمیق این حوزه به خبرهای کوتاه و مناسبتهای تقویمی است. گاهی از «معلم» در روز معلم سخن میگوییم، از «دانشآموز» در آغاز سال تحصیلی یاد میکنیم و از «مدرسه» هنگام افتتاح یک واحد آموزشی گزارش تهیه میشود؛ اما پرسش اساسی این است که میان این مناسبتها، چه اندازه صدای واقعی مدرسه شنیده میشود؟
خبرنگار حوزه تعلیم و تربیت باید بتواند از سطح خبر عبور کند و به مسئله برسد؛ از اعلام یک تصمیم آموزشی فراتر برود و درباره چرایی، پیامدها و میزان تحقق آن سؤال کند. اگر از عدالت آموزشی سخن گفته میشود، باید پرسید این عدالت در مدرسهای محروم با مدرسهای برخوردار چه تفاوتی دارد؟
اگر از تحول در نظام تعلیم و تربیت سخن میگوییم، باید دید این تحول در تجربه روزمره معلم و دانشآموز چه تغییری ایجاد کرده است. اگر از کیفیت آموزشی سخن گفته میشود، باید صدای کلاس درس نیز در کنار صدای مدیران و مسئولان شنیده شود.
از همین منظر، خبرنگاری و تعلیم و تربیت یک نقطه مشترک مهم دارند: هر دو با آگاهی انسان و آینده جامعه سروکار دارند. آموزش، ذهن و شخصیت نسل آینده را شکل میدهد و رسانه، نگاه جامعه به واقعیت امروز را.
اگر رسانه در انجام رسالت خود کوتاهی کند، بخشی از واقعیتهای مدرسه ناگفته میماند؛ و اگر آموزش و پرورش از نقد و پرسش گری فاصله بگیرد، امکان اصلاح و پیشرفت نیز کاهش مییابد.
خبرنگار در بسیاری از مواقع، میان شتاب خبر و ضرورت دقت، میان مطالبهگری و مسئولیت، و میان گفتن و نگفتن، با انتخابهایی دشوار روبهروست. ارزش کار او نیز تنها به تعداد خبرها یا سرعت انتشار آنها نیست؛ بلکه به میزان صداقت، دقت، استقلال و مسئولیتی است که در این مسیر به خرج میدهد.
در حوزه آموزش و پرورش، این مسئولیت سنگینتر است؛ چراکه یک روایت نادرست یا یک نگاه سطحی میتواند تصویری نادرست از معلم، دانشآموز، مدرسه یا یک مسئله آموزشی در ذهن جامعه ایجاد کند.
نوشتن درباره خبرنگاران نیز، اگر قرار باشد حق مطلب ادا شود، آسان نیست؛ چراکه پشت هر گزارش، ساعتها جستوجو، پی گیری، گفتوگو و گاه تحمل دشواریهایی نهفته است که کمتر دیده میشود. همانگونه که کار معلم نیز تنها به ساعاتی که در کلاس حضور دارد محدود نمیشود، کار خبرنگار نیز تنها به لحظه انتشار یک خبر خلاصه نمیشود.
روز خبرنگار را به همه کسانی که با قلم، دوربین و کلمه برای روشنتر شدن حقیقت و افزایش آگاهی جامعه تلاش میکنند، بهویژه خبرنگاران و فعالان رسانهای حوزه آموزش و پرورش، صمیمانه تبریک میگویم.
امید که قلم خبرنگار، نه ابزار ستایش بیچونوچرا، بلکه امانتدار حقیقت، پناه پرسشهای بیپاسخ و زبان گویای مدرسه و جامعه باشد؛ قلمی که در کنار دیدن موفقیتها، کاستیها را نیز ببیند، در کنار شنیدن صدای مسئولان، صدای معلم و دانشآموز را نیز بشنود و در کنار روایت آنچه هست، برای ساختن آنچه باید باشد، مطالبهگر بماند؛ چراکه جامعهای آگاه، مدرسهای پویا و آیندهای روشن، بینیاز از قلمهای مسئول، صادق و حقیقتجو نیست.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
صدای معلم، صدای شما
با ارائه نظرات، فرهنگ گفتوگو و تفکر نقادی را نهادینه کنیم.