در گوشهای از خاک پرمهر ایران، در شهرستان نهاوند، ایدهای جوانه زده و به بار نشسته است که شاید بتواند پاسخی باشد بر یکی از کهنهترین دردهای نظام آموزشی ما.
سالهاست که میان دو جهانِ جداافتاده، یعنی میدان عمل آموزش و پرورش و عرصه پژوهشهای دانشگاهی، شکافی عمیق احساس میشود. از یک سو، معلمان، مدیران مدارس و کارشناسان آموزشی هر روز با صدها مسئله عینی و ملموس دستبهگریبانند؛ مسائلی که در هیاهوی بخشنامهها و کمبودها، فرصت آن را نمییابند تا به پرسشهایی دقیق و قابل پژوهش تبدیل شوند. از سوی دیگر، بسیاری از دانشجویان، اساتید و پژوهشگران مشتاق، در جستوجوی موضوعاتی واقعی و اثرگذار، در میان انبوهی از پایاننامهها و مقالات کلیشهای سرگرداناند و حاصل کارشان، به جای گرهگشایی از مشکلات میدان، در قفسههای بایگانی خاک میخورد.
این دور باطل، سرمایههای علمی و انسانی فراوانی را به هدر میدهد، اما در نهاوند این تهدید را به فرصتی طلایی بدل کردهاند.
در دل پژوهشگاه معلم نهاوند ؛ طرحی با عنوان «هسته پژوهشی مسئله محور» شکل گرفته است که در پی پل زدن میان این دو عرصه است. این هسته، یک تیم کوچک و چابک سه نفره از معلمان متخصص و تحصیلکرده همان منطقه است؛ نه تشکیلاتی پرهزینه و بوروکراتیک، که اتاق فکری مأموریتگرا. مأموریت اصلی آن تسهیلگری است، به این معنا که مسائل واقعی و اولویتدار نظام آموزشی را از بطن کلاسهای درس، جلسات با معلمان و حتی دغدغههای والدین و بازتابهای رسانهای بیرون میکشد.
این مسائل خام و پراکنده، طی فرایندی دقیق به بیانیههای مسئله شفاف و سپس به سؤالات پژوهشی جذاب و قابل تحقیقی تبدیل میشوند که برای هر پژوهشگری انگیزهبخش است.
اینجاست که بخش بدیع ماجرا آغاز میشود: میتوان با داشتههای اندک، اما با نگاهی بلند و طراحی هوشمندانه، مسیر حل عظیمترین مسائل آموزشی را هموار ساخت و الگویی برای گرهگشایی از کار فروبسته آموزش در سراسر ایران شد.
بانک سؤالات پژوهشی که حاصل این کوشش نظاممند است، به صورت کاملاً آزاد و رایگان در اختیار عموم جامعه علمی کشور قرار میگیرد. در این فراخوان سراسری، از دانشجویان تحصیلات تکمیلی، اساتید دانشگاه و حتی معلمان پژوهشگر دعوت میشود تا بدون هیچ قرارداد مالی یا تعهد اداری، صرفاً بر اساس دغدغه و انگیزه درونی خود برای حل یک مسئله انسانی، یکی از این سؤالات را انتخاب کرده و پژوهش خود را آغاز کنند.
هسته، در تمام این مسیر، پشتیبان علمی و مشاور رایگان پژوهشگر باقی میماند و او را همراهی میکند، بیآن که استقلال فکریاش را مخدوش سازد.
اما این چرخه به تولید دانش صرف ختم نمیشود.
در مرحله پایانی، یافتههای پژوهشی با معیار «کاربردی بودن» داوری شده و با همکاری پژوهشگر، به راهکارهای اجرایی مشخص، شفاف و گامبهگام ترجمه میشوند. این راهکارها مستقیماً به واحدهای ذیربط در اداره آموزش و پرورش بازخورد داده میشود تا در فرایندهای جاری و برنامههای سالانه به کار گرفته شوند.
بدین ترتیب، چرخه «از مسئله تا راهکار» در یک زیستبوم پژوهشی باز و کم هزینه تکمیل میگردد. آنچه این تجربه در نهاوند را از بسیاری طرحهای مشابه متمایز میکند، هوشمندی در بهرهگیری از داشتهها و تقریباً صفر بودن هزینههای آن است. این طرح اثبات کرده که برای تحول، لزوماً نیازی به بودجههای کلان یا استخدامهای جدید نیست، بلکه میتوان با تکیه بر معلمان متخصص موجود و جذب ظرفیت عظیم و پراکنده جامعه علمی در آموزش و پرورش، مسائل مزمن آموزشی را یکبهیک واکاوی کرد.
دستاوردهای این ایده برای یک اداره آموزش و پرورش، فراتر از صرفِ انجام چند پژوهش است.
اجرای این طرح، مدیر و مجموعه را از مدیریت روزمره اداری فراتر برده و آنها را در کانون یک تحول علمی و اجرایی قرار میدهد؛ جایگاهی که میتواند نام یک پژوهشگاه شهرستانی را به عنوان مرجع حل مسئله و اتاق فکر میدانی آموزش و پرورش کشور مطرح سازد.
افزون بر این، با تقویت روحیه پژوهشگری در میان معلمان و کارکنان، انگیزه و اعتماد بهنفسی تازه در سازمان دمیده میشود. پژوهشگران نیز که پیشتر در تنگنای موضوعات تکراری گرفتار بودند، اکنون سهمی واقعی در بهبود شرایط آموزشی فرزندان این مرزوبوم مییابند و نتیجه پژوهش خود را نه در قفسههای بایگانی، که در میدان عمل و بر لبخند دانشآموزی در یک مدرسه میبینند.
تجربه عملیاتی شده «هسته پژوهشی مسئله محور» در نهاوند، گواهی است بر این باور که میتوان با داشتههای اندک، اما با نگاهی بلند و طراحی هوشمندانه، مسیر حل عظیمترین مسائل آموزشی را هموار ساخت و الگویی برای گرهگشایی از کار فروبسته آموزش در سراسر ایران شد.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
صدای معلم، صدای شما
با ارائه نظرات، فرهنگ گفتوگو و تفکر نقادی را نهادینه کنیم.