در آستانه آغاز سال تحصیلی، همزمان با دغدغه ی خانوادهها برای انتخاب مدرسه و تأمین هزینههای تحصیل فرزندان، یک پرسش قدیمی اما همچنان بیپاسخ دوباره خودنمایی میکند:
بر کیفیت واقعی مدارس غیردولتی چه کسی و با چه سازوکاری نظارت میکند؟
در بیش از سه دهه معلمی، با وجود پیشنهادها و درخواستهای متعدد، هرگز به سمت مدارس غیردولتی نرفتم و همواره دل در گرو مدارس عادی دولتی داشتم. با این حال، با مدارس غیردولتی که قانون مند، حرفهای و متعهدانه فعالیت میکنند نیز مشکلی ندارم.
آنچه امروز مینویسم، گلایه شخصی نیست؛ صدای شماری از اولیایی است که نگرانند فاصله میان شهریه پرداختی و کیفیت دریافتی روزبهروز بیشتر شود. سال تحصیلی جدید را با شعار «نظارت» آغاز نکنیم؛ نظارت را واقعی کنیم.
خانوادهها برای آینده فرزندان شان هزینه میکنند، نه برای خرید یک صندلی در مدرسه.
مدرسه غیردولتی حق دارد هزینههای قانونی خود را دریافت کند؛ اما غیردولتی بودن نباید به معنای کاهش مسئولیت نظارتی آموزش و پرورش باشد.
پرسش اینجاست که آیا صرف صدور مجوز، بررسی ساختمان، ظرفیت کلاس و تکمیل پروندههای اداری میتواند تضمینکننده کیفیت آموزشی باشد؟
آیا کیفیت واقعی تدریس در کلاس درس ارزیابی میشود؟
آیا وضعیت حقوقی و معیشتی معلمان، امنیت شغلی و شرایط کاری آنان در ارزیابی کیفیت مدرسه مورد توجه قرار میگیرد؟
آیا رضایت واقعی دانشآموزان و خانوادهها در نظام ارزیابی مدارس جایگاهی دارد؟
و درباره هزینههایی که خارج از شهریه رسمی از خانوادهها مطالبه میشود، چه سازوکار شفاف و مؤثری برای نظارت وجود دارد؟
نظارت کاغذی، کیفیت آموزشی تولید نمیکند.
مدرسه را نمیتوان فقط پشت میز اداره و با فرم، گزارش و بخشنامه ارزیابی کرد. نظارت مؤثر باید از اتاقهای اداری خارج و به کف مدرسه منتقل شود؛ به کلاس درس، وضعیت معلم، کیفیت آموزش و گفتوگوی مستقیم با دانشآموز و خانواده.
نظارت واقعی باید میدانی، مستمر، تخصصی، شفاف و نتیجهمحور باشد.
از سوی دیگر، خانوادهای که نسبت به شهریه یا کیفیت آموزشی مدرسه اعتراض دارد، نباید برای شنیده شدن صدایش گرفتار دیوار بلند بوروکراسی شود.
سامانه شکایت اگر صرفاً شماره پرونده تولید کند و خانواده را از نتیجه رسیدگی بیخبر بگذارد، عملاً به ابزار حل مسئله تبدیل نشده است.
خانواده حق دارد بداند شکایتش چه زمانی بررسی میشود، چه مرجعی مسئول رسیدگی است و نتیجه چه خواهد بود.
پاسخ بودن ؛ حق خانواده است؛ نه لطف مدرسه یا اداره آموزش و پرورش.
البته این نقد متوجه همه مدارس غیردولتی نیست. در سراسر کشور مدیران، مؤسسان و معلمان شریفی فعالیت میکنند که با وجود مشکلات فراوان، دغدغه اصلیشان آموزش و تربیت فرزندان ایران است.
اتفاقاً نظارت دقیق و عادلانه بیش از همه به نفع همین مدارس سالم است؛ زیرا نباید عملکرد معدودی از مدارس، اعتبار مجموعه بزرگی از مدارس حرفهای و متعهد را مخدوش کند.
مسئله اصلی، احتمال غلبه نگاه اقتصادی بر مأموریت آموزشی و ضعف نظارت مؤثر است.
آموزش و پرورش نباید اجازه دهد رقابت بر سر شهریه و درآمد، جای رقابت بر سر کیفیت آموزشی و تربیتی را بگیرد.
اگر مدرسهای شهریه بیشتری دریافت میکند، باید بتواند در برابر آن، کیفیت بیشتر و پاسخ گویی بیشتری نیز ارائه کند.
این زیادهخواهی نیست؛ حداقل حق خانواده ایرانی است.
آقای وزیر!
مدرسه بنگاه اقتصادی صرف نیست.
دانشآموز مشتری نیست.
معلم نیروی مصرفی نیست.
و آموزش کالایی نیست که کیفیت آن صرفاً با توان مالی خانواده تعیین شود.
هر دانشآموز، فارغ از وضعیت اقتصادی خانواده، حق برخورداری از آموزش باکیفیت و محیط تربیتی سالم دارد.
غیردولتی بودن مدرسه نیز مسئولیت حاکمیت در تضمین استانداردهای آموزشی و صیانت از حقوق دانشآموزان را ساقط نمیکند.
اکنون انتظار میرود وزارت آموزش و پرورش، پیش از آغاز سال تحصیلی، این پرسشها را شفاف و عمومی پاسخ دهد:
چه میزان شهریه، در برابر چه کیفیتی، با چه شاخصهایی، تحت چه نظارتی و با چه ضمانت اجرایی؟
مدارس باید در برابر کیفیت آموزشی، وضعیت تربیتی، حقوق دانشآموزان و نحوه دریافت هزینهها پاسخ گو باشند؛ نه فقط زمانی که تخلفی رسانهای یا بحرانی عمومی رخ میدهد.
نظارت واقعی باید پیش گیرانه باشد، نه پس از وقوع خسارت.
آقای وزیر!
آموزش و پرورش امروز بیش از هر زمان دیگری به اعتماد عمومی نیاز دارد.
این اعتماد با شعار و بخشنامه ساخته نمیشود؛ با شفافیت، عدالت، نظارت و پاسخ گویی ساخته میشود.
سال تحصیلی جدید را با شعار «نظارت» آغاز نکنیم؛ نظارت را واقعی کنیم.
با وعده «کیفیت» آغاز نکنیم؛ کیفیت را قابل سنجش و قابل مطالبه کنیم.
و اجازه ندهیم خانوادهای تصور کند که هرچه بیشتر میپردازد، الزاماً آینده بهتری برای فرزندش میخرد.
زیرا مدرسه، محل معامله آینده کودکان ایران نیست.
شهریه میتواند هزینه اداره مدرسه باشد؛ اما نباید به بهای خرید آینده فرزندان ایران تبدیل شود.
آقای وزیر؛
مدرسه را به دانشآموز برگردانید؛
نظارت را به مدرسه ببرید؛
و اعتماد خانوادهها را دوباره بسازید.
این یک گلایه شخصی نیست؛
مطالبهای ملی برای عدالت آموزشی، شفافیت و حکمرانی مسئولانه در آموزش و پرورش است.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
صدای معلم، صدای شما
با ارائه نظرات، فرهنگ گفتوگو و تفکر نقادی را نهادینه کنیم.