صدای معلم

" هر فرد دانشمند و تحصیل کرده‌ای روشنفکر (Intellectual) محسوب نمی‌شود و هر جامعه‌ای هم که دانشگاه و دانشجو زیاد داشته‌ باشد از دوران تاریکی به عصر خرد نقل مکان نکرده‌ است "

روشنفکر کیست؟

دکتر محمدرضا سرگلزایی/ روان‌پزشک

روشنفکر کیست و ویژگی های روشنفکری

الف- «امانوئل کانت» اعتقاد دارد اگر در جامعه‌ای گزاره غالب این باشد که «فکر نکنید اطاعت کنید» آن جامعه در دوران تاریکی به سر می‌برد و اگر در فردی هم این گزاره غالب باشد آن فرد در دوران کودکی به سر می‌برد. گزاره‌ای که یک جامعه را به دوران روشنایی می‌برد و یک فرد را به بلوغ روانی می‌رساند این است که «جرات و شهامت آزاد‌اندیشی داشته‌باش».

بنابراین از نظر کانت روشنفکر بودن دو ویژگی دارد: اول علم و آگاهی و دوم شجاعت و شهامت.

ب- «کارل مانهایم» اعتقاد دارد که تمام شناخت‌ها به ساختارهای اجتماعی وابسته هستند. از نظر او این منافع طبقات و گروه‌های اجتماعی است که نحوه اندیشیدن آن‌ها را تعیین می‌کند. بنابراین کشیش‌ها شبیه هم فکر می‌کنند، نظامیان شبیه هم و پزشکان شبیه هم.

تنها افکار روشنفکران است که وابسته به شرایط و ساختارهای اجتماعی نیست. مانهایم روشنفکران را افرادی بی‌طبقه می‌دانست که اندیشه‌های‌شان تحت‌تاثیر منافع طبقاتی نیست.

ج- « ادوارد سعید » روشنفکر را کسی می‌داند که به نقد «قدرت» و «سنت» می‌پردازد. روشنفکر این نقد را در انظار عموم انجام می‌دهد بنابراین همه هستی‌اش را موکول به یک تشخیص انتقادی می‌کند. پس می‌توان برای روشنفکران دو ویژگی قائل‌شد:

اول این که تفکر نقاد در آن‌ها فعال است. پس گرفتار تفکر عاطفی – عادتی، جوزدگی و تقلید نیستند.

دوم این که این نقد‌ها را با شهامت مطرح می‌کنند و از نگرانی در مورد حاصل عملی کار خویش فاصله گرفته‌اند.

پس ملاحظه می‌کنید که هر فرد دانشمند و تحصیل کرده‌ای روشنفکر (Intellectual) محسوب نمی‌شود و هر جامعه‌ای هم که دانشگاه و دانشجو زیاد داشته‌ باشد از دوران تاریکی به عصر خرد نقل مکان نکرده‌ است.

«انتشارات کویر» در سال ۱۳۹۳ کتاب ارزشمندی منتشر کرده است به نام «گونه شناسی روشنفکران ایرانی» این کتاب نوشته «دکتر نظام بهرامی کمیل» است. مطالب این یادداشت برداشتی از اولین فصل این کتاب ارزشمندند.

گونه شناسی روشنفکران ایرانی

مناسب می‌بینم این یادداشت را با شعری گویا و زیبا از «احمد شاملو» به‌پایان برسانم:

من بی‌نوا بندگکی سر به‌راه نبودم
و راه بهشت مینوی من بز روی طوع و خاکساری نبود،
مرا دیگر گونه خدایی می‌بایست،
شایسته آفرینه‌ای
که نواله ناگزیر را گردن کج نمی‌کند،
و خدایی دیگرگونه آفریدم!

سایت دکتر محمدرضا سرگلزایی

روشنفکر کیست و ویژگی های روشنفکری

یکشنبه, 22 تیر 1399 12:01 خوانده شده: 232 دفعه چاپ

نظرات بینندگان  

پاسخ + +1 0 --
مجمع نویسندگان دربار 1399/04/22 - 12:56
بسیار عالی.
پاسخ + +6 -1 --
علی صادقی / مشاور 1399/04/22 - 13:13
با سلام
سید ابراهیم نبوی:
« روشنفکر کسی است که قبل از رسیدن به قدرت خود را فدای ملّت می کند و بعد از رسیدن به قدرت، ملّت را فدای خود. »
پاسخ + 0 0 --
زهره 1399/04/22 - 15:01
بسيار عالي ... ممنون از صداي معلم كه آرا و نظرات دكتر سرگلزايي را به اشتراك گذاشتن .
پاسخ + 0 0 --
این الله بی بی سی 1399/04/22 - 16:06
Fine
پاسخ + +3 0 --
ناشناس 1399/04/22 - 16:52
استاد محترم بهتر می دانند، برای جستجوی روشنفکر می بایست به
دخالت دو متغیر زمان و مکان ، اشاره
داشت. در شرایط فعلی و در کشور ایران، چه کسی و با کدام ویژگی ها
روشنفکر نامیده می شود؟
پاسخ + 0 0 --
مدرس آزاد 1399/04/31 - 20:47
احسنت
پاسخ + +3 0 --
داود 1399/04/22 - 18:53
مرحوم جلال ال احمد در کتاب خدمت وخیانت روشنفکران روشنفکر را کسی می داند که:فارغ از تعبد وتعصب ودور از فرمانبری وبا آزاد اندیشی اغلب کار فکری می کندونه کار بدنی وحاصل کارش ذا که در اختیار جماعت می گذاردکمتر به قصد جلب نفع مادی می گذارد وبرای حل مشکل اجتماعی است. وبرای روشنفکر سه شرط داشتن فرصت ووتوانایی فکری وجرات را لازم می داند.

نظر شما

صدای معلم، صدای شما

با ارائه نظرات، فرهنگ گفت‌وگو و تفکر نقادی را نهادینه کنیم.




نظرسنجی

به نظر شما ، جنس ارتباط نمایندگان مجلس شورای اسلامی با آموزش و پرورش از کدام نوع است ؟

دیدگــاه

تبلیغات در صدای معلم

درخواست همیاری صدای معلم

شبکه مطالعات سیاست گذاری عمومی

کالای ورزشی معلم

تلگرام صدای معلم

صدای معلم پایگاه خبری تحلیلی معلمان ایران

تلگرام صدای معلم

Sport

 سامانه فیش حقوقی معلمان

سامانه فیش حقوقی معلمان بازنشسته

سامانه مراکز رفاهی

تبلیغات در صدای معلم

تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به صدای معلم بوده و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلا مانع است.
طراحی و تولید: رامندسرور