نمایش موارد بر اساس برچسب: جامعه

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

منتشرشده در محیط زیست

سه شنبه, 30 تیر 1405 13:31

" رحیم رشتچی " ؛ خاموشی چراغی از نسلِ بنیان‌گذاران آموزش عالی زنجان

مروری بر زندگی رحیم رشتچی و خاموشی چراغی از نسلِ بنیان‌گذاران آموزش عالی زنجان در صدای معلم

بسم‌الله الرحمن الرحیم
«إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ»

خبر درگذشت استاد رحیم رشتچی، از بنیان‌گذاران دانشگاه زنجان، معلمی وارسته و از چهره‌های ماندگار آموزش و پرورش زنجان، اندوهی عمیق بر جامعه علمی، فرهنگی نشاند.

این مرد بزرگ که نزدیک به نیم‌قرن از عمر پربرکت خویش را در تهران و کرج سپری کرد، امروز ۳۰ تیرماه در سن ۹۶ سالگی، در عظیمیه کرج، دعوت حق را لبیک گفت و پس از عمری سرشار از تعلیم ، پژوهش، فرهنگ‌سازی و خدمت بی‌منت، به سرای جاودان شتافت.

استاد رحیم رشتچی از نسل مردانی بود که دانشگاه را نه صرفاً مجموعه‌ای از کلاس‌ها و ساختمان‌ها، بلکه کانون اندیشه، اخلاق، خردورزی، هویت‌سازی و انسان‌پروری می‌دانست.

مروری بر زندگی رحیم رشتچی و خاموشی چراغی از نسلِ بنیان‌گذاران آموزش عالی زنجان در صدای معلم

او از بنیان‌گذاران دانشگاه زنجان بود و سهمی ماندگار در پایه‌گذاری و استحکام یکی از مهم‌ترین مراکز علمی شمال‌غرب ایران داشت؛ سهمی که در تاریخ آموزش عالی این سرزمین با احترام و افتخار ثبت خواهد ماند.

آن استاد فرزانه، افزون بر دانش ژرف و تجربه‌ای گران‌سنگ، بر زبان‌های فرانسه، ترکی، فارسی و عربی تسلط داشت و با اتکا به این پشتوانه علمی، همواره در پیوند میان فرهنگ‌ها، زبان‌ها و نسل‌ها نقشی مؤثر ایفا می‌کرد. وسعت دانش، نجابت ذاتی، فروتنی، اخلاق‌مداری، سعه صدر و عشق به ایران و زادبومش، از او شخصیتی ممتاز و الهام‌بخش ساخته بود؛ شخصیتی که احترام همگان، از دانشگاهیان تا اهالی فرهنگ و ادب، را برمی‌انگیخت و از معلمان استاد حسین منزوی سلطان غزل معاصر در زنجان بود.

شادروان رشتچی همچنین از بنیان‌گذاران مؤسسه فرهنگی و هنری اشراق البرز، تشکل زنجانی‌های مقیم استان البرز بود و سالیان متمادی با دغدغه حفظ هویت فرهنگی، تقویت همبستگی اجتماعی و حمایت از فعالیت‌های علمی و فرهنگی زنجانیان، در این مجموعه حضوری مؤثر و راهگشا داشت.

برای نگارنده نیز افتخاری فراموش‌ نشدنی است که در سال ۱۳۹۷، به همراه دوست ارجمند مهندس مصطفی ارفعی مدیر مسئول روزنامه زنگان امروز گفت‌وگویی مفصل با آن استاد فرهیخته انجام دادیم که در آن روزنامه و پایگاه خبری صدای معلم منتشر شد. امروز آن گفت‌وگو، فراتر از یک مصاحبه مطبوعاتی، به سندی ارزشمند از خاطرات، اندیشه‌ها و روایت‌های یکی از معماران آموزش عالی زنجان تبدیل شده است.

در ادامه این مسیر، توفیق یافتم به همراه مهندس مهدی حسنی و مهندس مجتبی جعفرلو، مستند یک‌ ساعته «تاریخ شفاهی استاد رحیم رشتچی» را تهیه و تولید کنیم؛ اثری که به کارگردانی اینجانب، تصویربرداری، عکاسی و تدوین مهندس مجتبی جعفرلو و با همکاری مهندس مهدی حسنی، زندگی، خاطرات، خدمات و دیدگاه‌های این استاد بزرگ را روایت می‌کند. این مستند در آیین نکوداشت استاد در سال ۱۴۰۲ برای نخستین‌بار اکران شد و با استقبال گسترده دانشگاهیان، فرهیختگان، هنرمندان و دوستداران فرهنگ و تاریخ زنجان روبه‌رو شد.

مروری بر زندگی رحیم رشتچی و خاموشی چراغی از نسلِ بنیان‌گذاران آموزش عالی زنجان در صدای معلم

امروز این اثر، نه‌تنها یک مستند، بلکه بخشی از حافظه تاریخی آموزش عالی و فرهنگ معاصر زنجان به شمار می‌آید.

همچنین در سال ۱۴۰۲، با همکاری اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان البرز و مجموعه زنجانی‌های مقیم البرز، توفیق برگزاری آیین نکوداشت استاد رحیم رشتچی را به دبیری اینجانب و با حضور جمعی از برجسته‌ترین شخصیت‌های علمی و فرهنگی کشور، از جمله پروفسور نصیری قیداری، دکتر زالی وزیر اسبق کشاورزی، استادان دانشگاه، فرهیختگان، مدیران فرهنگی و دوستداران علم و فرهنگ، داشتیم؛ آیینی باشکوه که در حقیقت پاسداشت یک عمر مجاهدت علمی، فرهنگی و اخلاقی بود.

در روزهای اخیر نیز دکتر غلامعلی حداد عادل با حضور بر بالین استاد، ضمن عیادت از ایشان، خاطرات مشترک خود با زنده‌یاد استاد روزبه زنجانی را مرور کردند؛ دیداری که بیش از هر چیز، بیانگر منزلت علمی و اخلاقی استاد رشتچی در میان بزرگان فرهنگ و اندیشه ایران بود. و در سال‌های اخیر بازدیدی از مجموعه فاخر تحصیلات تکمیلی داشته و با پروفسور ثبوتی از همکلاسی‌های دوره ابتدایی استاد دیدار و گفت و گو داشتیم.

سال گذشته در رویداد گپ با حضور مهندس دادگو شهردار اسبق کرج و از شاگردان وی از استاد رشتچی در مهردادمال عظیمیه تجلیل گردید.

مروری بر زندگی رحیم رشتچی و خاموشی چراغی از نسلِ بنیان‌گذاران آموزش عالی زنجان در صدای معلم

در سال‌های پایانی عمر، این استاد گرانقدر با عشق، دلسوزی و مراقبت شبانه‌روزی دختر فرهیخته‌شان، سرکار خانم دکتر ناهید رشتچی، روزگار را سپری کردند؛ همراهی‌ای سرشار از مهر، وفاداری و فداکاری که نمونه‌ای درخشان از تکریم مقام پدر و قدردانی از یک عمر خدمت صادقانه به علم و فرهنگ بود.

مراسم تشییع، تدفین و آیین‌های ترحیم و بزرگداشت آن مرحوم، متعاقباً از سوی خانواده محترم اطلاع‌رسانی خواهد شد.

بی‌تردید، استاد رحیم رشتچی از شمار انسان‌هایی بود که میراث حقیقی آنان نه در عناوین و مناصب، بلکه در شاگردانی است که پرورش دادند، اندیشه‌هایی که بر جای گذاشتند و منش والایی که به نسل‌های پس از خود آموختند. نام او با تاریخ دانشگاه زنجان، با فرهنگ این دیار و با خاطره نسل‌های متوالی دانشجویان و استادان، پیوندی ناگسستنی خواهد داشت.

اینجانب، درگذشت این استاد فرهیخته و سرمایه گران‌سنگ علمی و فرهنگی را به خانواده معزز رشتچی، جامعه دانشگاهی کشور، مردم شریف زنجان و البرز، شاگردان، همکاران، دوستان و همه ارادتمندان آن فقید سعید تسلیت عرض می‌کنم و از درگاه خداوند متعال برای آن عزیز سفرکرده، رحمت واسعه الهی، علو درجات، همنشینی با صالحان و برای بازماندگان، صبر جمیل و اجر جزیل مسئلت دارم.

استاد رحیم رشتچی رفت، اما چراغی که او با دانش، اخلاق و عشق به ایران برافروخت، خاموش‌شدنی نیست.

مردان بزرگ، با رفتن از میان ما نمی‌روند؛ آنان در خاطره شاگردان، در تاریخ سرزمینشان و در ثمره خدمات خویش جاودانه می‌مانند.روح استاد رحیم رشتچی شاد، یادش جاودان و راهش پررهرو باد.

مروری بر زندگی رحیم رشتچی و خاموشی چراغی از نسلِ بنیان‌گذاران آموزش عالی زنجان در صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

منتشرشده در یادداشت

سه شنبه, 30 تیر 1405 12:31

درخواست استخدام کارنامه سبزها یا ذخیره های ماده ۲۸ سال ۱۴۰۴ در هر شهر ؟

خراسان شمالی

منتشرشده در نامه های دریافتی

دوشنبه, 29 تیر 1405 13:38

برای دانش‌آموزان پایه دوازدهم : برگه‌های سفید در آتش تابستان

درخواست از طراحان سوالات امتحان نهایی و برگه‌های سفید در آتش تابستان در صدای معلم طراحان محترم سوالات نهایی، لطفاً پیش از آن که قلم را روی کاغذ ببرید، یک لحظه خود را جای این دانش‌آموز بگذارید: شبی که پیش از امتحان استرس جنگ داشته و صبحی که با چشم‌های پف‌کرده پای برگه نشسته، نه با ذهنی آرام. اگر این را باور کنید، می‌دانید که یک سوال سخت، گاهی نه برای سنجش، که برای شکستن آخرین پناه یک نوجوان طراحی می‌شود.

مهربانی در طراحی، خیانت به استاندارد نیست، وفاداری به انسانیت است.

این روزها، تقویم آموزشی ما دیگر با فصل طبیعت هماهنگ نیست، با آتش جنگ هماهنگ شده. امسال، خرداد همیشگی پر از استرس شیرین امتحانات، به تیر و مرداد سوزان موکول شد. یعنی دانش‌آموزانی که باید در خنکای نسبی بهار، ذهن خود را صافی می‌کردند، حالا در گرمای جان‌فرسای تابستان، با چشمانی خسته، پشت نیمکت‌هایی نشسته‌اند که زیر سایه‌روشن بمب‌ها و اخبار ناگوار، می‌لرزد.

اما غم این ماجرا فقط به جابه‌جایی تاریخ‌ها ختم نمی‌شود. این تعویق، فقط یک تغییر در یک خط بخشنامه نبود، یعنی یک ماه بیشتر، اضطراب خانه‌نشینی، یک ماه بیشتر، نگرانی از آینده، و یک ماه بیشتر، تحمل گرما و التهابات روانی ناشی از جنگی که حتی خواب را از بزرگ‌ترها ربوده. دانش‌آموزان ما در این ماه‌های اضافه، نه فرصت نفس‌کشیدن داشتند و نه امنیت خاطر تمرکز.

و حالا به نقطه اوج این تراژدی خاموش می‌رسیم: برگه‌های سفید. وقتی در اولین سؤال، یک دانش‌آموز قلم را روی زمین می‌گذارد و فقط به کاغذ بی‌نوشته خود خیره می‌شود، او نمی‌داند؟ نه، این یعنی نمی‌تواند. این یعنی ظرفیت وجودی او تا مرز فروپاشی پر شده.

این برگه‌های سفید، یک صدای اعتراض خاموش است. این یک پدیده فردی نیست، یک شکاف ساختاری است. از یک سو، سیستم آموزشی انتظار دارد دانش‌آموزی که مغز او با امواج فشار عصبی ناشی از جنگ و تعویق بی‌سابقه برنامه‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند، مثل همیشه یک ماشین حافظه‌محور عمل کند. از سوی دیگر، طراحان سوالات نهایی در اتاق‌های دربسته خود، چه کسی را می‌بینند؟ آنها یک موضوع درسی را می‌بینند، نه یک موضوع انسانی را.

اینجا معمای اصلی شکل می‌گیرد: چرا درک نمی‌کنند؟ یک طراح سوال،اغلب گمان می‌کند که سخت‌تر پرسیدن، نشانه کیفیت بالاتر آموزش است. او فراموش می‌کند که دانش‌آموز مقابل او، شب قبل امتحان را با شنیدن صدای آژیر یا نگرانی برای یکی از بستگان جبهه‌رفته، به صبح رسانده. او اصرار دارد که استانداردهای علمی را حفظ کند، غافل از اینکه در مدرسه‌ها را به روی انسان مضطرب باز کرده‌ایم، نه انسان آماده.

این رفتار، مصداق بارز بی‌تفاوتی سازمان‌یافته است. یک سیستم، برای بقای خود، باید خروجی‌هایی (نمرات) داشته باشد. وقتی واقعیت بیرون (جنگ و تعویق) این خروجی را تهدید می‌کند، سیستم به جای کاهش فشار، فشار را دوچندان می‌کند تا شاید از میان این غربال سخت‌گیرانه، آن نخبگان مقاوم بیرون بیایند. اما قیمت این کار، تحقیر اکثریت و نابودی اعتمادبه‌نفس نسلی است که تقصیری نداشت.

درخواست از طراحان سوالات امتحان نهایی و برگه‌های سفید در آتش تابستان در صدای معلم

وقتی دانش‌آموزی با دست لرزان، برگه سفید را تحویل می‌دهد، در واقع دارد به کل این روند می‌گوید: بین من و تو، هیچ پلی وجود ندارد. تو در دنیای فرمول‌ها زندگی می‌کنی و من در آتش این تابستان سوخته‌ام.

طراحان سوالات باید بدانند که آموزش، قبل از اینکه یک پروسه فنی باشد، یک رابطه انسانی است. درسی که با ترس و ناامیدی توأم شود، دیگر دانش نیست، زخم است. این روزها، بیش از هر زمان دیگری، به عدالت تربیتی نیاز داریم؛ یعنی فهمیدن این نکته که همه دانش‌آموزان در یک شرایط زیستی یکسان نیستند. گاهی یک سوال ساده‌تر، نه نشانه ضعف سیستم، که نشانه بلوغ انسانی آن است.

بیایید قبول کنیم که امسال، سال رفع تکلیف نیست، سال «ترمیم زخم‌ها»ست. و ترمیم، با طراحی سوالاتی که مغز خسته را بیش از پیش درهم می‌کوبد، ممکن نمی‌شود، ممکن می‌شود با دیدن چهره یک دانش‌آموز پشت آن برگه سفید و به زبان آوردن این جمله که: می‌دانم، امسال برایت خیلی سخت گذشت...

و دستی که امروز برگه سفید را پس می‌دهد، فردا شاید همان دستی باشد که برای این سرزمین، نسلی مهربان‌تر خواهد ساخت، اگر امروز او را بفهمیم؛ نه با نمره، که با نگاه.

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

منتشرشده در یادداشت

دوشنبه, 29 تیر 1405 10:48

مساله " حق انتخاب " و " حس مغبون بودن " ؟

بررسی مساله حق انتخاب و حس مغبون بودن در صدای معلم درون هر یک از ما حس خوشایندی مدام در پی تکرار خاصیت خرد و دانایی است. اغلب به تجربه خود در هر زمینه ای می بالیم و احتمال خطا یا شکست را در انتخاب های خود نزدیک به صفر می دانیم. اگر جهت اثبات این امر، تلاش و دقت بیشتری داشته باشیم « مغبون بودن » را در ذهن و باور خود بسیار کم حس خواهیم کرد. اما آیا ما حق مسلمی به نام « حق انتخاب » در هر زمینه ای را داریم؟

حس مغبون بودن بیشتر هنگام خرید هر نوع کالای سرمایه ای یا مصرفی، برای ما پیش می آید. کاش نمی خریدم. کاش مارک یا جنس دیگری می خریدم. می خواستم آن دیگری را بردارم فروشنده جهت فکر مرا تغییر داد. گول تخفیف پنجاه درصدی را خوردم. گفتم این بار نوع دیگری را بردارم، اشتباه کردم همان انتخاب همیشگی بهتر بود، حداقل تجربه پس داده بود. مسیر و آدرس را چون بلد نبودم تاکسی مرا پیچاند و پیچاند آخرش هم چند برابر کرایه گرفت. چرا حرف کس دیگر را گوش دادم و رفتم از فلان جا خرید کردم کاش از همان جای همیشگی خرید می کردم و...

این مثال ها و چندین مثال مشابه دیگر، بیشتر بُعد مادی دارند و ما با انتخاب آن ها در اثر بی دقتی، کم دقتی و یا اهمال، از نظر روحی ناراحت و پشیمان می شویم. عدم دقت در انتخاب هر نوع کالای منقول و غیرمنقول، تاوان ضرر مالی را به شما تحمیل می کند اما اشتباه در دیگر انتخاب ها، یعنی از دست دادن اختیار و اراده زندگی. یعنی سپردن افسار خود به دستان دیگری که به دلیل ایجاد حس مغبون بودن، مورد تأیید شما نیست.

مهم ترین انتخاب های زندگی هر فردی عبارتند از:

انتخاب رشته تحصیلی در دوره متوسطه، انتخاب رشته تحصیلی برای دانشگاه، انتخاب شغل، انتخاب همسر. گاه باید برخلاف مسیر آب حرکت کرد و گاه باید ماهی سیاه کوچولو را نماد اعتماد و شایستگی دانست.

برخلاف موارد قبلی، این انتخاب ها برای ما از اهمیت معنوی و حیاتی برخوردارند. انتخاب علیرغم میل یا سلیقه خود، فقط ناراحتی چند روزه یا چند ساله را برای ما تحمیل نمی کند بلکه اغلب تا آخر عمر چنین حسی برای ما آزار دهنده باقی می ماند. در زندگی این افراد تعداد کلمات مشابه کاش که، اگر که، لعنت بر شیطان، لعنت بر خودم، تو مقصری، او مقصر است، دولت و وزیر و وکیل و مدیر عامل و مدیر کل مقصر است و خلاصه زمین و آسمان همه در بدبختی امروز من دخیل هستند، بسیار زیاد است و آزار مداوم حس مغبون بودن در ذهن و باور آنان، میزبان اصلی است.

انتخاب نادرست یا بی دقتی در انتخاب منطبق با آرمان ها و ایده آل ها در همسر گزینی؛ یکی از مواردی است که اگر پدیده طلاق رویه معمولِ خانواده و خاندان شما نیست، مجبورید تا آخر عمر کسی را که دوست ندارید یا ترجیح نمی دهید تحمل کنید. تحملی که با نفرت و کراهت توأم می گردد و تشعشات نامهربانی و بی احترامی زوجین به فرزندان نیز سرایت می کند.

نوع نگاه و نیاز هر مرد و زنی هنگام ازدواج با سال های بعدی از زندگی مشترک تغییر می کند. چون برای زوجین؛ تجربه ها، دوستی ها و نگرش های جدیدی با گذشت زمان ایجاد می شود که بدان پختگی و کمال عقل گفته می شود. اما این حاصل جدید، همیشه حس خوشبختی یا اثر مثبت در زندگی مشترک ایفا نمی کند.

گاه برای کسب برخی از تجربه ها باید تاوان پرداخت چون مسیر کسب برخی از تجارب از گذرگاه منفی و خطا می گذرد. بزرگ ترین اشتباه زوجین در جریان قضاوت نسبت به یکدیگر، با نادیده گرفتن این سیر تکامل طی بیست سی سال زندگی مشترک به وجود می آید و چون اغلب هر دو یکدیگر را همان فرد روز اول ازدواج تصور می کنند، لذا انتظارات و توقعات خود را بر اساس همان شناخت اولیه مطرح می سازند و قادر به حل و فصل اختلافات مابین خود نیستند. حتی حس مغبون بودن و عدم رضایت از زندگی مشترک، بیشتر از آن که حاصل ظواهر زندگی و یا دخالت دیگران باشد، نتیجه همین تغییر فرد طی مدت زمان ازدواج است.

چون در مسیر کسب تجربه به فازهای منفی و اثرپذیری ناخوشایند بر اخلاق، رفتار و شخصیت خود دقت نمی کنیم لذا شریک زندگی ما همیشه شاکی است و یا به قول معروف بیشتر غُر می زند و دامن اختلافات را شدت می زند.

با گفت و گوی محترمانه می توانیم موارد اخلاقی و رفتاری مورد تأیید و عدم تأیید خود را یادآور شویم تا حداقل نسبت به کنش ها و واکنش های خود بیشتر بیندیشیم. اندیشه و تفکر، شرط اول تغییر است و به منزله آمادگی فرد برای پذیرش موقعیت مطلوب تر است. در این جریان آنچه حائز اهمیت است پذیرش طرفین برای انجام گفت و گوست، که اغلب بر اساس غرور کاذب تحقق نمی یابد.

بررسی مساله حق انتخاب و حس مغبون بودن در صدای معلم

یا انتخاب رشته در مدرسه ای که با دخالت جبر جغرافیایی یا اثرگذاری فقر، ما را وا می دارد تا در همان محل زندگی خود و فقط در همان رشته تحصیلی موجود تحصیل کنیم. انتخابی که زیربنای انتخاب های دیگر ماست و بر مسیر سرنوشت ما تا آخر عمر اثر می گذارد.

حس مغبون بودن با انتخاب رشته تحصیلی ناخواسته در مدرسه به انتخاب رشته تحصیلی برای دانشگاه منتقل می شود و سپس به انتخاب شغل و حتی در انتخاب همسر نیز اثر می گذارد. چون ترجیح دختران و پسران و خانواده های آنان برای داشتن نوع شغل در انتخاب همسر نیز مؤثر است. مثلا در اوایل انقلاب ترجیح مردان برای داشتن همسری متناسب با شرایط اعتقادی پیش آمده در جامعه، معلم بودن او بود. محیط شغلی عاری از مردان نامحرم و داشتن درآمدی جهت کمک کردن به هزینه ها و مخارج زندگی. و ترجیح زنان نسبت به شرایط جامعه مهندس بودن همسر بود که درآمد و موقعیت ممتاز اجتماعی مناسبی شمرده می شد. اما امروز نوع نگرش و باور هر یک و خانواده آنان به طور طبیعی بعد از گذشت حدود پنج دهه از انقلاب، تغییر یافته است.

بسیاری از ما از همان دوره نوجوانی کمتر اجازه ای برای انتخاب رشته تحصیلی بر اساس علایق و استعداد و میل شخصی خود داشته ایم. دیگران دور و نزدیک و حتی یک مشاور مدرسه بدون هر نوع سنجش و اندازه گیری و صرفا با بیان یک جمله یا پرسش، ما را به سوی سرنوشتی محتوم محکوم نموده اند. و چون در وجود ما مهارت و توانایی « انتخاب کردن » ایجاد نشد و فرصتی برای فهم اهمیت آن پیدا نکردیم لذا در سایر انتخاب های خود نیز منتظر تعیین مسیر زندگی خود توسط دیگران ماندیم.

همیشه در زندگی این افراد پدر و مادر مهربان و دایه هایی مهربان تر از آنان، تعیین کننده بوده اند.

بیشتر ما در طول زندگی نه تنها مهارت انتخاب کردن پوشاک و خوراک خود را نداشته ایم، بلکه سایر انتخاب های مهم زندگی را نیز حق طبیعی و ذاتی خود ندانسته ایم. از شما می پرسم آیا حق و حقوق فردی من در این جامعه رعایت می گردد که انتظار برآوردسازی حق و حقوق اجتماعی، مواردی چون آزادی بیان و حقوق شهروندی و مدنی را برای خود داشته باشم؟! یا آیا حقوق فردی من اهمیتی دارد که حقوق اجتماعی من نیز حائز اهمیت باشد؟ یعنی اگر من و شما از موجودیت و اهمیت حقوق فردی خود از جمله « حق انتخاب » بی اطلاع و نسبت به بی اهمیت شمرده شدن آن توسط دیگران بی اعتنا هستیم، به دنبال کدام حقوق انسانی دیگر هستیم؟

ما از سه سالگی که آغاز سن استقلال فردی است چنین حقی را به دلیل احترام به تجربه و سخن بزرگان یا ضرورت اطاعت از آنان، به دیگران سپرده ایم.

بردگان زمانی به مبارزه با بی عدالتی برخاستند که متوجه چنین ودیعه الهی در وجود خود شدند. آنان چون فهمیدند که حق هر انسانی انتخاب مسیر زندگی و داشتن اختیار برای چینش دل به خواهی الفبای آن است، پس بر علیه ظلم و استثمار و بی عدالتی سفیدها، شورش کردند. هر چند هنوز در جوامع نژادپرست، تاوان این اراده را می دهند اما با احترام گذاشتن به حقوق فردی خود، حقوق اجتماعی را حق مسلم خود اعلام می دارند.

وقتی در رستوران بیان می کنید که هر چی شما بخورید من نیز همان را می خورم، این نشانه احترام گذاشتن به همسر یا همراهان نیست، بلکه نشانه عدم وقوف شما نسبت به « حق انتخاب » است. وقتی من و شما چنین حقی را به رسمیت نمی شناسیم پس در هر مقطعی از زندگی، عده ای آن را دست مایه گزینش های خود می کنند. چون حق انتخاب نداریم پس دیگران ما را برای انجام هر نوع کاری علیرغم میل باطنی، برمی گزینند. همانند تجمع کارگران جویای کار ساده و ارزان روزانه بر سر چهارراه ها برای انجام هر نوع کاری، که هیچ اختیار و اراده ای از خود ندارند. تنها اختیار آنان رفتن با کارفرما بر سر محل کار است، اما شما 16 سال و بیشتر تحصیل کرده اید که بفهمید، بشناسید و برگزینید.

حال شرایط فردی را تصور کنید که از همان سال اول متوسطه تا آخر عمر خود حس مغبون بودن را در تمامی ابعاد زندگی با خود یدک می کشد. چنین فردی حس رضایت از زندگی را نه برای خود خواهد داشت و نه به همراهان خود آن را هدیه خواهد بخشید.

بررسی مساله حق انتخاب و حس مغبون بودن در صدای معلم

چه کسانی از شرایط زندگی فردی و اجتماعی خود رضایت خاطر دارند و در سلامت کامل روحی - روانی به سر می برند؟

اغلب اوقات بیشتر ما از زمین و زمان شاکی و از چرخش روزگار ناراضی هستیم؛ به چند دلیل:

- چون کسی جهت احراز چنین حقی برای من ارزش و احترامی قائل نشده است.

- چون در طول زندگی مسیر بسیاری از انتخاب ها، علیرغم میل، اراده و اختیار ما بوده است.

- چون بر اساس مهربانی بیمارگونه عاطفی والدین، ضرورت حتمی جای خود را به مصلحت مرضی داده است.

چون نقش و اهمیت « من » در هر نوع « انتخابی » مجهول و مغفول مانده و هرگز اجازه و اراده ای برای رشد خود نیافته است.

روندی هر دائم سرکوب شونده که بر شخصیت فردی و اجتماعی و در شکل گیری اخلاق و رفتار من اثر گذاشته است.

بررسی مساله حق انتخاب و حس مغبون بودن در صدای معلم

نقش و اهمیت نحوه تربیت و آموزش کودکان، در ایجاد توانایی و مهارت انتخاب کردن در مسیر هر نوع تصمیم گیری ساده و پیچیده و یا فردی و اجتماعی، به ما والدین و معلمان گوشزد می کند که شنونده ای صبور و قاضی عادلی باشیم. به کودکان اجازه دهیم تا صحبت کنند. احساسات خود را بیان کنند و به عنوان یک راهنمایی دلسوز او را تا انتخاب نهایی، فقط همراهی کنیم.

از تحمیل نظر خود نسبت به کودکان بپرهیزیم و آنان را زیر فشار شدید عاطفی پدرانه یا مادرانه قرار ندهیم و یا با ابزار ضرورت احترام گذاشتن به معلم و سایر اولیای مدرسه، به او زور نگوییم .

کودک امروز بسیار جلوتر از کودک دیروز است و حتی از ما بزرگ تر ها نیز گاهی جلوتر است. پس با ذهنیتی مردود یا مطرود، « حق انتخاب » کودکان امروز را ضایع نسازیم .

استقلال فردا منوط به استقلال رأی امروز کودکان است. مطیع و منقاد بودن همیشه نشانه محترم شمرده شدن نیست. گاه باید برخلاف مسیر آب حرکت کرد و گاه باید ماهی سیاه کوچولو را نماد اعتماد و شایستگی دانست.

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

منتشرشده در یادداشت

یکشنبه, 28 تیر 1405 15:44

هموطنان جنوب کشورمان را دریابیم

همدلی با هموطنان جنوب ایران در صدای معلم فیلم فراموش نشدنی « باشو غریبه ای کوچک » اثر شادروان بهرام بیضایی را خیلی ها دیده اند. در یکی از سکانس های فیلم ، بعد از این که تقدیرِ خشن و بی رحم جنگ پسرکی آواره و در به در و جدا مانده از پدر و مادر به نام « باشو » را از جنوب کشور به روستایی خوش آب و هوا و دور از نکبت جنگ در شمال می کشاند ؛ کارگردان با خَلق صحنه دراماتیک و دیالوگی تکان دهنده ، رویارویی پسرک غریب با هم سن و سالانش را آن چنان هنرمندانه به تصویر می کشد؛ در حدی که پیام اصلی فیلم درهمین سکانس به بیننده منتقل می شود .

ماجرا از این قرار است که هم سن و سالانِ باشوی غریب در روستایی که در طول این سفرِ ناخواسته ی اتفاقی به آن جا رسیده بنا به طبیعت کودکی ، وقتی لباس های گرد و غبار گرفته و چهره گندمگون او را می بینند؛ بی خبر از آن چه بر این تازه وارد ناخوانده گذشته ، در سرگرمی کودکانه دور او را گرفته و با به سخره گرفتن سر و وضع او ، دسته جمعی او را کتک می زنند .

« باشو » ی غریب با چهره ای خسته و غمگین و درمانده در حالی که با هیچ وسیله ای نمی تواند وضعیت خود را برای هم سن وسالان خود توضیح دهد ؛ ناگهان چشمش به کتاب درسی ای می افتد که روی زمین افتاده و شبیه کتاب درسی خودش است.

او که گویی زبان مشترک خود با همسن و سالان ناشناس خود را پیدا کرده ؛ کتاب را بر می دارد و با صدای خسته و بغض در گلو گرفته هق هق کنان همه توان خود را به کار می گیرد و چنین می خواند :

« ایران سرزمین ماست . ما از یک آب و خاک هستیم . ما فرزندان ایران هستیم.... و بعد کتاب را به صورتش می چسباند و هق هق گریه می کند » .

و در ادامه به همت یک بانوی مهربان روستایی که اتفاقا همسر او هم در جبهه می باشد و خانواده او هم به نوعی تحت تاثیر جنگ می باشد او را مثل یک فرزند خوانده در کنار دو فرزند خود به خانه می برد و بقیه داستان جذاب فیلم را رقم می زند...

این روزها به دنبال تجاوز وحشیانه دشمن به میهن عزیزمان ؛ استان های جنوبی کشور دوباره در خط مقدم تجاوز قرار گرفته و به تبع آن هموطنان خونگرم ساکن این مناطق گرفتار شر شروری شده اند که بر خلاف صدام از امکانات مالی و تکنولوژیکی و نفوذ بین المللی به مراتب بیشتری نیز برخوردار است .

باشو غریبه ای کوچک و همدلی با هموطنان جنوب ایران در صدای معلم

در این تجاوز ناجوانمردانه و نابرابر که خطه جنوب کشور از خوزستان تا سیستان و بلوچستان ( غرب تا شرق ) را تحت تاثیر قرار داده ؛ در کنار تخریب جاده ها و زیرساخت های حیاتی کشور فجایع تکان دهنده ای مثل حمله ددمنشانه به مدرسه کودکان معصوم میناب و یا تخریب و انهدام غمگنانه آسایشگاه سربازان در سیستان نیز دیده می شود و در یک تکرار تلخ تاریخ ، عفریت کریه المنظر جنگ یک بار دیگر آثار ناخوشایند خود را بر زندگی مردم خونگرم و صبور جنوب کشور تحمیل می کند و حتما پرسشی به ذهن هموطنان جنوبی خطور می کند مبنی بر این که آیا نمی شد ضمن حفظ عزت نفس و کرامت ملی از بروز این جنگ جلوگیری کرد تا این فجایع اتفاق نیفتد؟

باشو غریبه ای کوچک و همدلی با هموطنان جنوب ایران در صدای معلم

پاسخ این پرسش به لحاظ پیچیدگی های سیاسی و چند وجهی بودن ماهیت جنگ اصلا راحت نیست و قطعا مسئولین و متخصصین و استراتژیست های کشور ، در فضای آرام بعد از جنگ ، تحلیلی دقیق و کارشناسانه ارائه خواهند داد تا به عنوان تجربه در اختیار نسل بعد قرار گیرد. اما آنچه در حال حاضر بسیار مهم است حفظ وحدت ملی و کمک معنوی و مادی و باز بودن آغوش مردم سایر شهرها و روستاهای کشور بر روی مردم و ساکنین این مناطق است.

یادمان باشد که کلیه طرح های بزرگ عمرانی و صنعتی در کشور از ساخت و ساز شهرها و راه های ارتباطی تا کارخانجات و صنایع بزرگ و در کل هر خشتی که در 120 سال اخیر روی خشتی گذاشته شده ، به نوعی وابسته به برکت منابع نفت و گاز خوزستان است و هر آنچه به کشور وارد و یا از کشور صادر می شود از طریق بنادر و جزایر جنوب از خرمشهر تا چابهار و به همت ایرانیان خونگرم ساکن و شاغلین مناطق است و اگر بگوییم عمده داشته های ایران امروز مرهون سواحل و بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان و ساکنان صبور و خونگرم این مناطق است گزاف نگفته ایم .

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

منتشرشده در یادداشت

شنبه, 27 تیر 1405 15:38

جایزه بین‌المللی " اسپینوزالنز " ۲۰۲۷ به " رامین جهانبگلو " فیلسوف و پژوهشگر ایرانی اهدا می‌ شود

گروه رسانه/

خبری صدای معلم در مورد اهدای جایزه بین‌المللی اسپینوزالنز ۲۰۲۷ به رامین جهانبگلو فیلسوف و پژوهشگر ایرانی

جایزه بین‌المللی «اسپینوزالنز» ۲۰۲۷ به رامین جهانبگلو، فیلسوف و پژوهشگر ایرانی، اهدا می‌شود .

بنیاد بین‌المللی اسپینوزا در نامه‌ای رسمی اعلام کرد که جایزه معتبر اخلاق و فلسفه «اسپینوزالنز» (Spinozalens) برای سال ۲۰۲۷ به رامین جهانبگلو، فیلسوف و پژوهشگر ایرانی، تعلق گرفته است .

هیئت داوران این دوره که با محوریت موضوع «آزاداندیشی» برگزار شد، آثار و زیست فکری جهانبگلو را نمونه‌ای بارز از «هنر هم رنگ جماعت نشدن و تن ندادن به هم نوایی» توصیف کرده‌اند .

جایزه اسپینوزالنز هر دو سال یک‌بار به متفکرانی اهدا می‌شود که نقش برجسته‌ای در تحلیل بنیان‌های اخلاقی جامعه معاصر داشته‌اند .

پیش از این، چهره‌های سرشناسی چون ادوارد سعید و مارتا نوسباوم موفق به دریافت این نشان شده بودند.

رامین جهانبگلو (زاده ۱۳۳۵ در تهران)، فیلسوف و اندیشمند ایرانی-کانادایی است که آثار متعددی در حوزه‌ فلسفه سیاسی دارد. او دانش‌آموخته دکتری فلسفه از دانشگاه سوربن فرانسه است و سابقه تدریس و پژوهش در دانشگاه‌های معتبری چون هاروارد و تورنتو را در کارنامه دارد.

تمرکز اصلی آثار او بر مفهوم «جامعه مدنی»، «نافرمانی مدنی» و «گذار به دموکراسی» است. او همواره از مدافعان گفت و گو میان فرهنگ‌ها و جریان‌های فکری بوده است.

در بهار سال ۱۳۸۵، او در حالی که قصد خروج از ایران را داشت، بازداشت و به مدت چهار ماه در زندان اوین در سلول انفرادی نگهداری شد. نهادهای امنیتی وقت، او را به «تلاش برای براندازی نرم» و طراحی آنچه «انقلاب مخملی» در ایران می‌نامیدند، متهم کردند.

جهانبگلو پس از آزادی از زندان، ناگزیر به خروج از ایران شد و هم‌اکنون به فعالیت‌های پژوهشی و آکادمیک خود در سطح بین‌المللی ادامه می‌دهد.

جهانبگلو پیشتر در سال ۲۰۰۹ برنده جایزه صلح سازمان ملل شده بود.

« صدای معلم » این موفقیت را به ایشان و جامعه روشنفکری تبریک می گوید .

پایان پیام/

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

منتشرشده در اخبار فرهنگیان و آموزش و پرورش

جمعه, 26 تیر 1405 19:03

انتقاد از مدیر آموزش و پرورش منطقه 14 تهران و درخواست برکناری

تهران

منتشرشده در نامه های دریافتی

جمعه, 26 تیر 1405 19:00

درخواست کمک برای یک دانش آموز مبتلا به بیماری " اس ام ای "

تهران

منتشرشده در نامه های دریافتی

جمعه, 26 تیر 1405 12:35

بررسی و تحلیل فلسفی تنوع مدارس در نظام آموزش و پرورش و نقش آنها در ترویج عدالت و کیفیت آموزشی با تاکید بر سند تحول بنیادین

بررسی و تحلیل فلسفی تنوع مدارس در نظام آموزش و پرورش و نقش آنها در ترویج عدالت و کیفیت آموزشی با تاکید بر سند تحول بنیادین در صدای معلم نظام آموزش و پرورش ایران در دهه‌های اخیر شاهد تنوع گسترده‌ای از مدارس بوده است که هرکدام با فلسفه خاصی ایجاد شده‌اند. و همواره مورد نقد چالش برای صاحب نظران و دغدغه مندان عرصه تعلیم و تربیت و حتی مسئولین رأس کار بوده است .

در ادامه ابتدا به دسته‌بندی این مدارس می‌پردازیم و سپس از منظر عدالت آموزشی، تاثیرات بر کیفیت آموزشی، کنکور و انطباق با سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و تأثیرات آن‌ها را تحلیل خواهیم کرد :

۱. انواع مدارس در نظام آموزش و پرورش ایران

مدارس کشور به‌طور کلی به دو دسته اصلی دولتی و غیردولتی (غیرانتفاعی) تقسیم می‌شوند، اما در دل هرکدام، تنوع ساختاری وجود دارد:

* مدارس دولتی عادی: مدارسی که تحت پوشش مستقیم وزارت آموزش و پرورش هستند، شهریه‌ای دریافت نمی‌کنند و دانش‌آموزان بر اساس محدوده جغرافیایی در آن‌ها ثبت‌نام می‌شوند.

* مدارس غیردولتی (غیرانتفاعی): مدارسی که با دریافت شهریه اداره می‌شوند و مدیریت آن‌ها خصوصی است.

* مدارس خاص (تیزهوشان یا سمپاد): مدارسی با آزمون ورودی دشوار که برای دانش‌آموزان با استعداد درخشان طراحی شده‌اند.

* مدارس نمونه دولتی: مدارسی که حد واسط مدارس دولتی عادی و تیزهوشان هستند و با آزمون ورودی پذیرش می‌کنند.

* مدارس شاهد: مدارسی که در ابتدا برای فرزندان شهدا، جانبازان و ایثارگران ایجاد شد، اما امروزه پذیرش گسترده‌تری دارد.

مدارس هیئت‌ امنایی: مدارس دولتی که با مشارکت اولیا و هیئت‌امنا اداره می‌شوند و عملاً در برخی موارد مبالغی تحت عنوان «کمک به مدرسه» دریافت می‌کنند.

۲. چالش‌های این تنوع در برهم زدن عدالت آموزشی

عدالت آموزشی به معنای برخورداری همگان از فرصت‌های برابر برای یادگیری و پیشرفت است. منتقدان معتقدند تنوع مدارس در ایران «طبقه‌بندی آموزشی» ایجاد کرده که عدالت را با چالش‌های جدی رو به رو ساخته است:

الف) ایجاد شکاف طبقاتی (پولی‌ سازی آموزش)

مدارس غیردولتی با دریافت شهریه‌های سنگین، امکانی را فراهم کرده‌اند که کیفیت آموزش به «توان مالی خانواده» گره بخورد. این یعنی فرزندان خانواده‌های مرفه به امکانات آموزشی، معلمان مجرب‌تر و فضای رقابتی بهتر دسترسی دارند، در حالی که دانش‌آموزان در مدارس دولتی عادی، به‌ویژه در مناطق محروم، از حداقل‌های آموزشی رنج می‌برند.

ب) جداسازی نخبگان (نخبه‌گرایی)

مدارس تیزهوشان (سمپاد) و نمونه دولتی، دانش‌آموزان با نمره بالاتر را از توده دانش‌آموزان جدا می‌کنند. این روند منجر به «تضعیف سرمایه اجتماعی» در مدارس دولتی می‌شود، زیرا دانش‌آموزان مستعد که می‌توانستند محرکی برای رشد علمی در مدارس عادی باشند، از محیط عمومی آموزش خارج می‌شوند. این کار باعث می‌شود مدارس دولتی عادی به حاشیه رانده شده و به اصطلاح «فقیرتر» شوند.

ج) کالایی شدن آموزش

وقتی آموزش به یک کالا تبدیل شود که هرچه پول بیشتری پرداخت شود، کیفیت آن بالاتر می‌رود .

اصل ۳۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که دولت را موظف به تأمین وسایل آموزش و پرورش رایگان برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه کرده است، عملاً زیر سوال می‌رود. این امر منجر به ایجاد یک «نظام آموزشی چند لایه» شده است که در آن لایه‌های بالای جامعه به دانشگاه‌های برتر دست می‌یابند و لایه‌های پایین عملاً در رقابت علمی نابرابر شکست می‌خورند.

بررسی و تحلیل فلسفی تنوع مدارس در نظام آموزش و پرورش و نقش آنها در ترویج عدالت و کیفیت آموزشی با تاکید بر سند تحول بنیادین در صدای معلم

د) کاهش انگیزه و افت کیفیت در مدارس عادی

با تمرکز منابع دولتی و توجه خانواده‌های آگاه و متمول به مدارس خاص و غیرانتفاعی، مدارس دولتی عادی اغلب با کمبود منابع مالی، تراکم بالای کلاس‌ها و فرسودگی تجهیزات مواجه می‌شوند. این مسئله نه تنها عدالت آموزشی را مخدوش می‌کند، بلکه به افت کیفیت عمومی نیروی انسانی در کشور منجر می‌شود.

تنوع مدارس در ایران اگرچه در ظاهر با هدف پاسخ به نیازهای مختلف (مانند تربیت نخبگان یا مشارکت مردمی) ایجاد شده، اما در عمل به «کالایی شدن آموزش» و «تبعیض ساختاری» دامن زده است.

برای بازگشت به عدالت آموزشی، کارشناسان اغلب بر تقویت مدارس دولتی عادی، یکسان‌سازی استانداردهای آموزشی در سراسر کشور و محدود کردن شکاف میان مدارس برخوردار و غیربرخوردار تأکید دارند.

در ادامه بحث قبلی، باید به این نکته اشاره کرد که تنوع مدارس در ایران فراتر از بحث‌های اقتصادی، تأثیرات عمیقی بر ابعاد تربیتی دانش‌آموزان و فرآیند رشد اجتماعی آن‌ها گذاشته است. دسته‌بندی این آسیب‌های تربیتی را می‌توان در محورهای زیر خلاصه کرد:

۱. آسیب‌های ابعاد تربیتی و اجتماعی

تضعیف حس همبستگی ملی و شکاف طبقاتی:

مدارس به جای اینکه «محل تلاقی طبقات مختلف جامعه» باشند، به «جزیره‌های جدا از هم» تبدیل شده‌اند. دانش‌آموزان در محیط‌های کاملاً همگن (از نظر سطح اقتصادی) رشد می‌کنند.

این موضوع باعث می‌شود کودک با واقعیت‌های متنوع جامعه آشنا نشود و در آینده درک متقابل بین طبقات اجتماعی جامعه (مثلاً بین مدیران آینده از مدارس خاص و کارگران آینده از مدارس عادی) دشوار شود.

بررسی و تحلیل فلسفی تنوع مدارس در نظام آموزش و پرورش و نقش آنها در ترویج عدالت و کیفیت آموزشی با تاکید بر سند تحول بنیادین در صدای معلم

نهادینه‌سازی فرهنگ رقابت به جای رفاقت:

سیستم مدارس خاص (تیزهوشان و نمونه) بر پایه «رقابت برای حذف دیگری» استوار است. این جوِ سنگین تربیتی باعث می‌شود دانش‌آموزان دچار اضطراب مزمن شوند و ارزش‌های اخلاقی مثل همکاری، همدلی و کار تیمی در سایه رقابت‌های فردی برای ورود به دانشگاه‌های برتر قرار بگیرد.

تغییر سبک زندگی و القای برتری‌جویی:

دانش‌آموزان مدارس غیرانتفاعی لوکس، اغلب در محیطی رشد می‌کنند که «پول و امکانات» به عنوان شاخص اصلی موفقیت یا ارزشمندی معرفی می‌شود. این نوع نگاه تربیتی، تضاد عمیقی با ارزش‌های تربیتیِ ساده‌زیستی و عدالت‌خواهی دارد که در اهداف کلان سند تحول بنیادین بر آن‌ها تأکید شده است.

احساس «از پیش بازنده بودن» در دانش‌آموزان دولتی:

وقتی نظام آموزشی مدام این پیام را مخابره می‌کند که «مدارس برتر = افراد برتر»، دانش‌آموز مدارس دولتی عادی دچار کاهش عزت‌نفس و احساس حقارت ساختاری می‌شود. این آسیب روانی یکی از مخرب‌ترین بخش‌های نظام فعلی است که باعث یأس و دلسردی دانش‌آموزان از شکوفایی استعدادهایشان می‌شود.

بررسی و تحلیل فلسفی تنوع مدارس در نظام آموزش و پرورش و نقش آنها در ترویج عدالت و کیفیت آموزشی با تاکید بر سند تحول بنیادین در صدای معلم

2- معایب کلان این نظام تربیتی (از منظر سند تحول و عدالت)

اگر معایب این تعدد مدارس را از نگاه کارشناسی بررسی کنیم، به موارد زیر می‌رسیم:

1. عدم تحقق «حیات طیبه»: سند تحول بنیادین بر تربیت تمام‌ساحتی (اعتقادی، اخلاقی، زیستی، هنری و ...) تأکید دارد. اما تنوع مدارس باعث شده آموزشگاه‌ها عمدتاً بر «ساحت علمی و آموزشی» (آن هم به شکل تست‌زنی) متمرکز شوند و سایر ابعاد تربیتی به فراموشی سپرده شود.

2. پارادوکس عدالت در اسناد: تناقض اصلی اینجاست که در اسناد بالادستی (مانند سند تحول بنیادین) بر «عدالت آموزشی» تأکید شده، اما در عمل، قوانین مربوط به مدارس خاص یا غیردولتی، عملاً مسیر را برای تفکیک دانش‌آموزان بر اساس تمکن مالی هموار کرده‌اند. این «تضاد بین گفتار و کردارِ آموزشی» باعث بدبینی نسل جدید به نهاد آموزش می‌شود.

3. کاهش نقش «معلم» به عنوان الگوی تربیتی: در نظام فعلی، معلمان خبره به دلیل حقوق و مزایای بالاتر، به سمت مدارس خاص و غیرانتفاعی جذب می‌شوند. این یعنی مدارس دولتی که بیشترین نیاز را به معلمان باصبر و اخلاق دارند، از وجود آنان محروم می‌مانند و این یک ضایعه تربیتی برای اکثریت دانش‌آموزان کشور است.

4. تضعیف خانواده: اولیا در ایران اکنون درگیر «اضطراب آموزشی» هستند. والدین دائماً در تلاشند تا به هر قیمتی فرزندشان را به مدارس خاص بفرستند. این فشار اقتصادی و روانی بر خانواده، محیط خانه را از کانونی برای «آرامش تربیتی» به «میدان نبرد آموزشی» تغییر داده است.

تعدد مدارس در ایران به نوعی «طبقاتی شدن آموزش» منجر شده است که عوارض تربیتی آن از عوارض آموزشی‌اش خطرناک‌تر است. این نظام باعث شده است که:

- دانش‌آموزان «مهارت‌های اجتماعی» لازم برای زندگی در جامعه‌ای متکثر را نیاموزند.

- ارزش‌های «عدالت‌خواهانه» در نظام تربیتی تضعیف شود.

- «اعتماد به نفس ملی» و امید به آینده در بخش‌های بزرگی از جامعه به دلیل ناعدالتی آموزشی کاهش یابد.

برای عبور از این وضعیت و کاهش تبعیض‌های ساختاری در نظام آموزشی، کارشناسان و منتقدانِ عدالت آموزشی، مجموعه‌ای از راهکارها را در سه سطح کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت پیشنهاد می‌دهند. این راهکارها با هدف «کاهش شکاف کیفی میان مدارس» تدوین شده‌اند:

بررسی و تحلیل فلسفی تنوع مدارس در نظام آموزش و پرورش و نقش آنها در ترویج عدالت و کیفیت آموزشی با تاکید بر سند تحول بنیادین در صدای معلم

۱. اصلاحات ساختاری و سیاستی (کوتاه‌مدت و میان‌مدت)

توقف گسترش مدارس خاص: اولین گام، متوقف کردن روند افزایش تعداد مدارس تیزهوشان (سمپاد) و نمونه دولتی است. تجربه جهانی نشان می‌دهد که تفکیک دانش‌آموزان با استعداد در سنین پایین، نه تنها تأثیر مثبت معناداری بر پیشرفت کلی کشور ندارد، بلکه به نخبگان‌کشی در مدارس عادی منجر می‌شود.

تغییر روش پذیرش دانشگاه‌ها (تأثیر قطعی معدل): یکی از بزرگترین دلایلِ تقاضا برای مدارس خاص، رقابت ناعادلانه در کنکور است. اگر ملاک ورود به دانشگاه به جای «تست‌زنی» (که در مدارس خاص تمرکز بیشتری روی آن است)، «سوابق تحصیلیِ واقعی و استاندارد» باشد، انگیزه خانواده‌ها برای پرداخت هزینه‌های سنگین جهت ورود به مدارس خاص کاهش می‌یابد.

افزایش سهم بودجه مدارس دولتی: دولت باید از طریق یک «تبصره عادلانه»، بودجه سرانه مدارس دولتی (به‌ویژه در مناطق محروم) را به‌طور معناداری افزایش دهد تا کیفیت آموزش در این مدارس با مدارس غیردولتیِ متوسط، رقابت‌پذیر شود.

بررسی و تحلیل فلسفی تنوع مدارس در نظام آموزش و پرورش و نقش آنها در ترویج عدالت و کیفیت آموزشی با تاکید بر سند تحول بنیادین در صدای معلم

۲. ارتقای کیفیت در مدارس عادی (میان‌مدت)

به‌کارگیری معلمان باکیفیت در مناطق محروم: در حال حاضر بهترین معلمان به مدارس خاص یا مناطق برخوردار جذب می‌شوند. راهکار، ایجاد «نظام تشویقی (مالی و رفاهی)» ویژه برای معلمانی است که در مدارس دولتی عادی و مناطق محروم تدریس می‌کنند. (جذب نخبگانِ دانشگاه فرهنگیان به مدارس عادی).

مدرن‌سازی تجهیزات و محتوا: مدارس دولتی باید از نظر سخت‌افزاری (آزمایشگاه، کتابخانه، اینترنت و فضای ورزشی) به استانداردی برسند که خانواده‌ها احساس نکنند با ثبت‌نام فرزندشان در مدرسه دولتی، فرصت‌های آینده او را از بین می‌برند.

۳. بازنگری در مدل مدارس غیردولتی (بلندمدت)

نظارت بر «تجاری‌سازی» آموزش: فعالیت مدارس غیردولتی باید به گونه‌ای مدیریت شود که صرفاً برای پاسخ به «تنوع نیازها» باشد، نه برای «ایجاد شکاف طبقاتی». وضع قوانین سخت‌گیرانه بر سقف شهریه‌ها و جلوگیری از تبدیل آموزش به یک تجارتِ پربازده، ضروری است.

حمایت از مدارس دولتی «هیئت‌امنایی» با کنترل دقیق: این مدارس می‌توانند الگویی برای مشارکت مردم باشند، به شرطی که «کمک به مدرسه» به معنای «خرید صندلی یا خدمات بیشتر» نباشد و تمام درآمدهای مردمی صرفِ ارتقای کیفیت کلیِ مدرسه شود.

۴. تغییر پارادایم تربیتی (فرهنگی)

تأکید بر «مهارت‌های زندگی» به جای «نمره»: تا زمانی که جامعه و خانواده‌ها موفقیت را فقط در «پزشکی و مهندسیِ دانشگاه‌های برتر» ببینند، این رقابت نابرابر ادامه دارد. آموزش و پرورش باید با همکاری رسانه‌ها، تعریف موفقیت را به سمت «مهارت‌محوری» و «کارآفرینی» ببرد تا فشار روانیِ ورود به مدارس خاص کاهش یابد.

بازگرداندن نخبگان به مدارس عادی (الگوی فراگیرسازی): به جای جدا کردن دانش‌آموزان مستعد، می‌توان از روش «آموزش در کلاس‌های ناهمگن» (Inclusive Education) استفاده کرد که در بسیاری از کشورهای پیشرو اجرا می‌شود. در این سیستم، دانش‌آموزان با توانایی‌های مختلف در کنار هم هستند و برای هر گروه، برنامه‌های غنی‌سازیِ درونیِ کلاس در نظر گرفته می‌شود.

بررسی و تحلیل فلسفی تنوع مدارس در نظام آموزش و پرورش و نقش آنها در ترویج عدالت و کیفیت آموزشی با تاکید بر سند تحول بنیادین در صدای معلم

اما اولویت با چیست؟

اگر بخواهیم فقط یک اولویت برای شروع تعیین کنیم، آن «تقویتِ بی‌قید و شرطِ کیفیتِ مدارس دولتی عادی» است. وقتی مدرسه دولتی عادی، "خوب" باشد، دیگر هیچ خانواده‌ای حاضر نیست هزینه‌های گزاف برای مدارس غیردولتی پرداخت کند و هیچ دانش‌آموزی برای فرار از مدارس دولتی، خود را به آب و آتش نمی‌زند تا در آزمون‌های تیزهوشان قبول شود.

۱. کنکور به مثابه «فیلترِ طبقاتی» (نقش مدارس در نابرابری)

کنکور در ایران عملاً به ابزاری برای بازتولید نابرابری‌های اجتماعی تبدیل شده است. مدارس با تنوعی که دارند، دانش‌آموزان را برای این فیلتر به‌طور متفاوتی آماده می‌کنند:

انباشت سرمایه آموزشی: مدارس خاص (تیزهوشان، نمونه و غیرانتفاعی‌های برتر) تنها محل آموزش نیستند؛ بلکه «مراکز تست‌زنی و مدیریت کنکور» هستند. دانش‌آموز در این مدارس، تکنیک‌های آزمون‌دادن، دسترسی به کتاب‌های کمک‌درسی گران‌قیمت و مشاوره تخصصی کنکور را دریافت می‌کند.

شکاف در کیفیتِ معلم و محتوا: در حالی که دانش‌آموز مدارس دولتی عادی با کمبود معلم یا تدریس سنتی مواجه است، دانش‌آموز مدارس خاص با معلمان برند و ساعت‌های آموزشی متمرکز بر موفقیت در کنکور تغذیه می‌شود.

نتیجه نهایی: آمار قبولی در دانشگاه‌های برتر (رشته‌های پرطرفدار مثل پزشکی و مهندسی دانشگاه‌های مادر)، به شدت در قبضه‌ی دانش‌آموزان مدارس خاص و غیرانتفاعی است. این یعنی «نمره کنکور» بیش از آن که نشان‌دهنده «هوش» باشد، نشان‌دهنده «توان مالی و دسترسی به امکانات آموزشی» است.

۲. سند تحول بنیادین؛ آرمان در مقابل واقعیت

سند تحول بنیادین (مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی) در ظاهر، راهکارهای دقیقی برای رفع این نابرابری‌ها دارد، اما در اجرا دچار چالش شده است:

تأکید سند بر «عدالت آموزشی»: در «فصل هفتم» این سند، بر تأمین فرصت‌های برابر آموزشی و کاهش فاصله کیفیت مدارس تأکید شده است. سند به صراحت می‌گوید که نظام آموزشی باید به گونه‌ای باشد که کیفیت مدارس دولتی برای عموم مردم اطمینان‌بخش باشد.

تأکید بر «تربیت تمام‌ساحتی»: سند تحول، آموزش را فراتر از تست‌زنی می‌داند و بر ساحت‌های شش‌گانه (اخلاقی، اعتقادی، زیستی، هنری و...) تأکید دارد. اما کنکور به عنوان یک «نیروی گریز از مرکز»، تمام تلاش‌های آموزشی را به سمت «ساحتِ علمی» (آن هم در سطح حفظیات و تست) می‌کشد و عملاً سند را از درون تهی می‌کند.

پارادوکس نهادی: نکته کلیدی اینجاست که خودِ دستگاه آموزش و پرورش درگیر تناقض است؛ از یک‌سو متولی اجرای سند تحول است و از سوی دیگر، به دلیل کمبود بودجه، خودش مدارس خاص را (برای درآمدزایی یا پاسخ به تقاضای خانواده‌های نخبه‌گرا) توسعه می‌دهد. این «سیاست دوگانه» عملاً بندهای عدالت‌خواهانه سند تحول را به حاشیه رانده است.

۳. چرا تأثیر قطعی معدل، نسخه درمان نیست؟

در سال‌های اخیر، برای اجرای عدالت (و در راستای کاهش اثر کنکور)، طرح «تأثیر قطعی سوابق تحصیلی» اجرا شد. اما از منظر عدالت آموزشی، این طرح هم با چالش رو به روست:

فروش نمره و عدالت: وقتی امتحانات نهایی معیار می‌شوند، باز هم مدارس خاص و غیرانتفاعی به دلیل امکانات بیشتر برای «آمادگی برای امتحانات نهایی» (مانند کلاس‌های تقویتی ویژه) همچنان برتری خود را حفظ می‌کنند.

تفاوت در سطح آزمون‌ها: نمراتِ دانش‌آموزان مدارس دولتی عادی در مناطق محروم با دانش‌آموزان مدارس برخوردار، در یک مقیاس یکسان سنجیده می‌شود، در حالی که شرایط آموزشی آن‌ها (کیفیت آزمایشگاه، کیفیت معلم و...) فرسنگ‌ها با هم فاصله دارد. این یعنی «عدالتِ صوری» به جای «عدالتِ ماهوی».

راهکارِ اصلاحی بر اساس روح سند تحول:

اگر بخواهیم سند تحول بنیادین واقعاً به نفع عدالت آموزشی عمل کند، باید موارد زیر اجرایی شود:

1- بودجه‌بندیِ معکوس: مطابق سند تحول، بودجه باید به سمتی برود که مدارس دولتی مناطق محروم، در تجهیزات و کیفیت معلم، از مدارس خاص پیشی بگیرند. تا زمانی که مدرسه دولتی "پایگاه آموزشیِ درجه دو" باشد، کنکور همچنان نابرابر خواهد بود.

2- حذفِ رقابتِ غیرضروری در دوره ابتدایی و متوسطه اول: سند تحول بر حفظ دوران کودکی و نوجوانی تأکید دارد. آزمون‌های ورودی تیزهوشان برای سنین پایین، در تضاد مستقیم با این اصل است و باید حذف شود.

3- تغییر شیوه پذیرش دانشگاه (جایگزینی مدل‌های چندلایه): دانشگاه‌ها باید علاوه بر سوابق تحصیلی، ترکیبی از آزمون‌های استعدادسنجی (که کمتر با آموزشِ پولی قابل خرید باشد) و توجه به «سهمیه مناطق» را به کار بگیرند تا دانش‌آموزِ مستعدِ اما محروم، پشتِ سدِ مدارسِ پولی نماند.

اما سوالات نهایی اینها هستند؛

آیا به نظر شما مقاومت ذی‌نفعان (مانند مؤسسات کنکوری، مدارس غیردولتی و خانواده‌های دارای نفوذ) مانع اصلی اجرای این بندهای عدالت‌خواهانه سند تحول است یا ضعفِ مدیریتی و کمبود منابع؟

آیا فکر می‌کنید با توجه به شرایط اقتصادی فعلی، دولت توان یا اراده‌ی کافی برای تأمین بودجه مورد نیاز جهت ارتقای مدارس دولتی را دارد، یا این راهکارها همچنان در سطح تئوری باقی می‌مانند؟
و....

بررسی رابطه بین تنوع مدارس، نابرابری در کنکور و سند تحول بنیادین، قلبِ چالش‌های نظام آموزشی ایران است. این مثلث، نشان می‌دهد که چرا تلاش‌های اصلاحی تاکنون چندان موفق نبوده‌اند.

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

منتشرشده در یادداشت