گروه اخبار/
عصر سهشنبه ۱۹ خرداد ۴۰۵، بیست و سومین نشست سعدی پژوهی با عنوان «مذمت ریاکاری در حکایات سعدی و یک آشنایی زدایی شگرف» با حضور استاد سیامک کیهانی، میزبانی دکتر فریدون کورهای و اجرای استاد علی روغنی در سرای فرهنگ و هنر مهاراد عظیمیه برگزار شد.
این برنامه فرهنگی ـ ادبی که با استقبال علاقهمندان شعر و ادب فارسی همراه بود، در فضایی صمیمی و در عین حال اندیشه ورزانه، به واکاوی ابعاد کمتر دیده شدهای از هنر روایتپردازی و اندیشه اصلاحگرانه سعدی اختصاص یافت.
از راز و رمز شعر تا هنر موسیقی
در آغاز نشست، علی روغنی ضمن خوش آمدگویی به حاضران، زمینه ورود به بخشهای مختلف برنامه را فراهم کرد. سپس خانم کیمیا بیگی شاعر نوگرا به شعرخوانی پرداخت، نوجوان هنرمند رها تجلی دکلمهای ادبیاجرا کرد و در پایان استاد امیر احسان آقایی با نوازندگی هنرمندانه خود، بر غنای معنوی برنامه افزود.
چشم مخصوص تماشاست اگر بگذارند
یکی از لحظات بهیادماندنی نشست، هم خوانی غزلی از سعدی با مطلع مشهور «چشم مخصوص تماشاست اگر بگذارند» به هدایت دکتر فریدون کورهای بود؛ همخوانیای که فضای رسمی و یخزده آغاز جلسه را در هم شکست و با ایجاد همدلی و شور عاطفی، مخاطبان را برای همراهی با مباحث تخصصیتر آماده ساخت.
کورهای در ادامه با تشریح فلسفه برگزاری نشستهای سعدی خوانی و سعدی پژوهی، بر ضرورت بازخوانی مداوم میراث فکری سعدی تأکید کرد و استاد سیامک کیهانی را شاعری توانمند و پژوهشگری برجسته در حوزه خیامشناسی معرفی نمود.
سعدی حرف را تمام کرده است
کیهانی نیز ضمن استقبال از استمرار چنین برنامههایی، سعدی را شاعری «جامعالاطراف» خواند و با استناد به دیدگاه آرتور شوپنهاور گفت: «سعدی حرف را تمام کرده است.»
وی در بخش اصلی سخنان خود به مفهوم «آشناییزدایی» پرداخت و اظهار داشت که هرچند این شیوه در ادبیات معاصر به عنوان یک مسئله عادی تلقی میشود، اما سعدی هفت قرن پیش با نبوغ، جسارت و هوشمندی شگفتانگیز خود، از این ظرفیت برای انتقال مفاهیم انتقادی و اصلاحی بهره برده است.
سعدی شاعری رند و اصلاحگر
به باور کیهانی، سعدی درون ساختار اجتماعی و فرهنگی زمانه خویش یک اصلاحگر بزرگ است؛ اندیشمندی که بدون رویارویی مستقیم با قدرت، از طریق رندی، طنز و روایت هنرمندانه، به نقد آسیبهای اجتماعی میپردازد.
وی افزود: «سعدی در گلستان، آشناییزدایی را به اوج میرساند؛ مخاطب را با شوک معنایی مواجه میکند و از دل امری آشنا، دریچهای تازه به روی فهم انسان میگشاید.»
شهامت سعدی در ساختارشکنی
کیهانی با اشاره به نمونههایی از ادبیات کلاسیک و معاصر خاطرنشان کرد: آشناییزدایی زمانی رخ میدهد که مخاطب ناگهان با معنایی غیرمنتظره مواجه شود؛ لحظهای که ذهن از عادت فاصله میگیرد و به تأمل واداشته میشود.
او همچنین از جسارت سعدی در ساختارشکنیهای روایی سخن گفت و یادآور شد که در برخی حکایات، فرزند در جایگاه دانای کل مینشیند و پدر به شنوندهای پذیرنده تبدیل میشود؛ جابهجاییای که در روزگار سعدی کمتر سابقه داشته است.
سعدی و خیام شاعران ابدیتند
کیهانی با مقایسه سعدی و حافظ افزود: «همانگونه که حافظ شخصیتهایی چون رند و قلندر را از حاشیه به متن میآورد و بار معنایی تازهای به آنان میبخشد، سعدی نیز در عرصه پارادوکس، طنز و آشناییزدایی، استادی کمنظیر است.»
وی در بخش دیگری از سخنانش بر ضرورت تفکیک میان شخصیت تاریخی سعدی و راوی آثار او تأکید کرد و اظهار داشت: «سعدی و خیام همچون آب رواناند؛ شاعرانی برای همه زمانها و همه نسلها.»
زیست بوم سعدی جهانوطنی است
کیهانی با اشاره به دیدگاه زندهیاد داریوش شایگان در کتاب «پنج اقلیم حضور» گفت: «راز ماندگاری سعدی آن است که شعر و نثر او محدود به یک زیست بوم خاص نیست؛ او برای انسان و انسانیت مینویسد. از همین روست که آثارش در ترجمه نیز بخش مهمی از روح و تأثیر خود را حفظ میکنند.»
وی همچنین ریشههای ادبیات داستانی معاصر ایران را در گلستان سعدی جستوجو کرد و افزود: «ادبیات روایی ما از جمالزاده و هدایت آغاز نمیشود؛ بلکه پیشینهای عمیق در گلستان سعدی دارد. همچنین بخش مهمی از طنز ادبی فارسی از سعدی به حافظ منتقل شده است.»
سعدی؛ آیینه تمام نمای انسانیت
این نشست در فضایی آکنده از گفتوگو، اندیشه و همدلی به پایان رسید؛ نشستی که بار دیگر نشان داد سعدی، پس از هفت قرن، همچنان آیینه تمام نمای انسانیت، خرد، رندی و اصلاح گری است و سخنش هنوز برای انسان معاصر تازگی داشته و راهگشاست.
اگر زمانه به دستت بهانه داد نرو
به سمت هرکه آب و دانه داد نرو ...
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
