در گوشهای از خاک پرمهر ایران، در شهرستان نهاوند، ایدهای جوانه زده و به بار نشسته است که شاید بتواند پاسخی باشد بر یکی از کهنهترین دردهای نظام آموزشی ما.
سالهاست که میان دو جهانِ جداافتاده، یعنی میدان عمل آموزش و پرورش و عرصه پژوهشهای دانشگاهی، شکافی عمیق احساس میشود. از یک سو، معلمان، مدیران مدارس و کارشناسان آموزشی هر روز با صدها مسئله عینی و ملموس دستبهگریبانند؛ مسائلی که در هیاهوی بخشنامهها و کمبودها، فرصت آن را نمییابند تا به پرسشهایی دقیق و قابل پژوهش تبدیل شوند. از سوی دیگر، بسیاری از دانشجویان، اساتید و پژوهشگران مشتاق، در جستوجوی موضوعاتی واقعی و اثرگذار، در میان انبوهی از پایاننامهها و مقالات کلیشهای سرگرداناند و حاصل کارشان، به جای گرهگشایی از مشکلات میدان، در قفسههای بایگانی خاک میخورد.
این دور باطل، سرمایههای علمی و انسانی فراوانی را به هدر میدهد، اما در نهاوند این تهدید را به فرصتی طلایی بدل کردهاند.
در دل پژوهشگاه معلم نهاوند ؛ طرحی با عنوان «هسته پژوهشی مسئله محور» شکل گرفته است که در پی پل زدن میان این دو عرصه است. این هسته، یک تیم کوچک و چابک سه نفره از معلمان متخصص و تحصیلکرده همان منطقه است؛ نه تشکیلاتی پرهزینه و بوروکراتیک، که اتاق فکری مأموریتگرا. مأموریت اصلی آن تسهیلگری است، به این معنا که مسائل واقعی و اولویتدار نظام آموزشی را از بطن کلاسهای درس، جلسات با معلمان و حتی دغدغههای والدین و بازتابهای رسانهای بیرون میکشد.
این مسائل خام و پراکنده، طی فرایندی دقیق به بیانیههای مسئله شفاف و سپس به سؤالات پژوهشی جذاب و قابل تحقیقی تبدیل میشوند که برای هر پژوهشگری انگیزهبخش است.
اینجاست که بخش بدیع ماجرا آغاز میشود: میتوان با داشتههای اندک، اما با نگاهی بلند و طراحی هوشمندانه، مسیر حل عظیمترین مسائل آموزشی را هموار ساخت و الگویی برای گرهگشایی از کار فروبسته آموزش در سراسر ایران شد.
بانک سؤالات پژوهشی که حاصل این کوشش نظاممند است، به صورت کاملاً آزاد و رایگان در اختیار عموم جامعه علمی کشور قرار میگیرد. در این فراخوان سراسری، از دانشجویان تحصیلات تکمیلی، اساتید دانشگاه و حتی معلمان پژوهشگر دعوت میشود تا بدون هیچ قرارداد مالی یا تعهد اداری، صرفاً بر اساس دغدغه و انگیزه درونی خود برای حل یک مسئله انسانی، یکی از این سؤالات را انتخاب کرده و پژوهش خود را آغاز کنند.
هسته، در تمام این مسیر، پشتیبان علمی و مشاور رایگان پژوهشگر باقی میماند و او را همراهی میکند، بیآن که استقلال فکریاش را مخدوش سازد.
اما این چرخه به تولید دانش صرف ختم نمیشود.
در مرحله پایانی، یافتههای پژوهشی با معیار «کاربردی بودن» داوری شده و با همکاری پژوهشگر، به راهکارهای اجرایی مشخص، شفاف و گامبهگام ترجمه میشوند. این راهکارها مستقیماً به واحدهای ذیربط در اداره آموزش و پرورش بازخورد داده میشود تا در فرایندهای جاری و برنامههای سالانه به کار گرفته شوند.
بدین ترتیب، چرخه «از مسئله تا راهکار» در یک زیستبوم پژوهشی باز و کم هزینه تکمیل میگردد. آنچه این تجربه در نهاوند را از بسیاری طرحهای مشابه متمایز میکند، هوشمندی در بهرهگیری از داشتهها و تقریباً صفر بودن هزینههای آن است. این طرح اثبات کرده که برای تحول، لزوماً نیازی به بودجههای کلان یا استخدامهای جدید نیست، بلکه میتوان با تکیه بر معلمان متخصص موجود و جذب ظرفیت عظیم و پراکنده جامعه علمی در آموزش و پرورش، مسائل مزمن آموزشی را یکبهیک واکاوی کرد.
دستاوردهای این ایده برای یک اداره آموزش و پرورش، فراتر از صرفِ انجام چند پژوهش است.
اجرای این طرح، مدیر و مجموعه را از مدیریت روزمره اداری فراتر برده و آنها را در کانون یک تحول علمی و اجرایی قرار میدهد؛ جایگاهی که میتواند نام یک پژوهشگاه شهرستانی را به عنوان مرجع حل مسئله و اتاق فکر میدانی آموزش و پرورش کشور مطرح سازد.
افزون بر این، با تقویت روحیه پژوهشگری در میان معلمان و کارکنان، انگیزه و اعتماد بهنفسی تازه در سازمان دمیده میشود. پژوهشگران نیز که پیشتر در تنگنای موضوعات تکراری گرفتار بودند، اکنون سهمی واقعی در بهبود شرایط آموزشی فرزندان این مرزوبوم مییابند و نتیجه پژوهش خود را نه در قفسههای بایگانی، که در میدان عمل و بر لبخند دانشآموزی در یک مدرسه میبینند.
تجربه عملیاتی شده «هسته پژوهشی مسئله محور» در نهاوند، گواهی است بر این باور که میتوان با داشتههای اندک، اما با نگاهی بلند و طراحی هوشمندانه، مسیر حل عظیمترین مسائل آموزشی را هموار ساخت و الگویی برای گرهگشایی از کار فروبسته آموزش در سراسر ایران شد.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
