تاکنون من در پست های مختلفی به ستایش از تلاش ها و زحمات طاقت فرسای میرزا حسن رشدیه پرداخته ام .
اما رشدیه نیز مانند هر کسی دیگر، عاری از ضعف نبوده و من همیشه فکر می کنم نقد آن ضعف ها می تواند برای رشد و استعلا به ما کمک کند تا اشتباهات پدرانمان را دوباره و برای چندمین بار تکرار نکنیم.
هنگامی که یک نفر را بسیار دوست داریم معمولا قادر به دیدن عیب او نیستیم چون برایمان خوشایند و لذت بخش نیست. اما او آن عیب را دارد و ما نیز هر خاکی بر سر کنیم گریزی از دیدن نداریم . با چشم بستنِ ما آن عیب پاک نمی گردد ؛ تنها خود را به ندیدن زده ایم.
رشدیه حق بزرگی بر گردن ما دارد اما هیچ شکی نیست که ضعف او در ارتباط با قتل فریدون فارسی (زرتشتی) قابل اغماض نیست.
ابتدا داستان قتل فریدون فارسی(زرتشتی) را می آورم تا برسم به آن بندی که میرزا حسن رشدیه به آب داده .
( فریدون خسرو اهرستانی، مشروطهخواه برجسته زرتشتی ایرانی ؛ معروف به « گل خورشید » از موسسان انجمن زرتشتیان تهران ، رییس شعبه تجارت خانه جهانیان در تهران و فعال جنبش مشروطه )
در 17دی 1286 ش در گرماگرم مشروطه، جماعتی شبانه به خانه فریدون فارسی ریخته او را با دشنه می کشند و زنش را هم زخمی می کنند. خبر قتل فریدون پیچیده به مجلس مشروطه نیز کشیده می شود. پای محمدعلی شاه در میان بوده و مشروطه طلبان خواهان قصاص قاتلان می گردند و الی آخر که اینها را شنیده اید...
(حیات یحیی، دولتآبادی... ج ۲، ص۱۸۷)
فریدون فارسی تا زمان کشته شدنش در خدمت مشروطه بوده و از هیچ تلاشی دریغ نکرده بود. اما داستان قتل فریدون فارسی (زرتشتی) که آورده ام چه ارتباطی با رشدیه دارد؟!
در همین ایام شاهزاده سالارالدوله پسر مظفرالدین شاه وکالت نامه ای به رشدیه داده بود که یکی از دهاتش را بفروشد و پولش را به او برساند. مشتری های مسلمان برای خرید می آمدند اما بیشتر از هفت و هشت و نه هزار تومان حاضر نبودند بپردازند اما این فریدون فارسی (زرتشتی) که غیرمسلمان بود آن قدر قیمت را بالا برده بود که هیچ مشتری دیگری حاضر نبود با آن قیمت بخرد . شاهزاده سالارالدوله هم مته به خشخاش گذاشته و بر رشدیه فشار می آورد که زمین را زودتر به فریدون فارسی بفروشد و قباله را بنویسد.
رشدیه خودش در شرحی که در این مورد در اختیار کاشانی گذاشته می نویسد:
«دو شب قبل از قتل فریدون از شدت اضطراب خواب نکرده با روح مقدس نبوی، صلى الله عليه و اله در مناجات بودم که یا رسول الله... فردای قیامت این مواخذه را از من خواهید کرد که من به هر یک ذرع مربع خاک ایران را اقلاً یک مسلمان به کشتن داده این خاک را از زرتشتیان گرفته به دست شما دادم و تو به چه دلیل این همه اراضی را به دست زرتشتیان دادی؟ پس شر این آدم را از سر من رفع كن، به حمدالله صبح آن شب خبر در شهر پیچیده که فریدون زرتشتی...بدان تفصیل که می گویند مقتول شده است. ما رمیت اذ رمیت و و لكن الله رمى....».
(بنگرید به: واقعات اتفاقیه در روزگار، نوشته شریف کاشانی... جلد اول، ص 160).
البته شریف کاشانی نیز درباره نوشته ی رشدیه شرحی مختصر نوشته به این ترتیب:
«عصر امروز جناب مستطاب شریعت مآب، حاجی میرزا حسن رشدیه در باب چوب زدن قاتلین فریدون شرحی مرقوم داشته، به جهت داعی فرستاده که در واقع موجب حیرت است. خیلی به موقع دید، که در تاریخ ثبت و ضبط شود. چون فقره ای تازه و شنیدنی است. رشديه مرقوم فرموده اند. امروز دیدم که جمعی را در عدلیه به جرم قتل فریدون چوب می زنند. یعنی از استنطاق به مقصود نرسیده، به استعمال شلاق پرداخته اند. لازم دیدم که یکی از معجزات حقیقت اسلام را به جنابعالی که مورخ وقایع ایام این ملک هستید عرض کنم...».
(همان منبع).
که خوشبختانه، شریف کاشانی نیز این شرح بسیار گزنده را که درکی نارس از روح مشروطه است در کتابش آورده که رشدیه شکر خدا می کند که فریدون زرتشتی مشروطه خواه کشته شد تا زمین یک مسلمان (یعنی شاهزاده مستبد و ضد مشروطه) به او فروخته نشود. چون فریدون نامسلمان است! و خود رشدیه کشته شدن فریدون زرتشتی را «یکی از معجزات حقیقت اسلام» دانسته که باعث شده تا زمین سالارالدوله به یک زرتشتی فروخته نشود!
به قول دکتر آجودانی «این جا دیگر شیخ فضل الله و یاران او نیستند که از قتل فریدون فارسی مشروطه خواه، شادی می کنند. این رشدیه ی مشروطه خواه و رشدیه معارف پرور است که تناقض عمیق «مشروطه ایرانی» را در پنج سطر پایانی یک صفحه ای، در سینه تاریخ به یادگار می جهد...»!.
(مشروطه ایرانی...صص149-150)
تناقض ایران و زندگی ایرانیان بی پایان است. رشدیه نیز مانند کثیری از ایرانیان یک پایش گرفتار در سنت بود و پای دیگرش در تجدد و دنیای مدرن.
چنان می نماید که ایرانی جماعت چه بسا در سایه منابع غنی و درآمدهای نفتی ظاهرش مدرن شده ! انگار چاروق از پا درآورده آرخالیق و عبا و قبا را نیز کنار گذاشته کت و شلوار شیکی پوشیده و کراوات زده اما به سرش که نزدیک می شویم می بینیم همان کلاه نمدی را به سر دارد و داخل آن قسمت نیز چندان تفاوتی نکرده...
دیدگاه ماشاالله آجودانی در مورد چالش دموکراسی در ایران و اولویت و تقدم تحول فرهنگی بر سیاست :
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
