
برخی اوقات در این جامعه وقایعی رخ می دهند که موجب می شود فرضیه « جامعه مرده و بی تفاوت » ایران را در معرض تردید و پرسش های جدی قرار دهد و این در جای خودش موجب امیدواری است هر چند تجارب و گذشته نشان داده که این وقایع پس از مدتی که در ویترین و در چشم افکار عمومی هستند به دلایل مختلف که همانا « ذهنیت و سرشت فراموش کار ایرانی » و « فقدان روحیه مطالبه گری » است از یادها می رود مگر آن که رخدادی از جنس مشابه دوباره بر این وجدان خفته تلنگری وارد کند و این چرخه تا اطلاع نامعلوم ادامه خواهد داشت .
در پیش گفتار کتاب « امیل » ( 1 ) نوشته ژان ژاک روسو ، ترجمه ی سعید مولوی ؛ صفحه ی 21 چنین می خوانیم :

« چگونه می توان کتابی را درباره ی تعلیم و تربیت جدی تلقی کرد در حالی که نویسنده اش در نهایت گستاخی کودکان خود را رها کرده است ! » ؛ این مطلبی است که روسو در کتاب اعترافات خود بدان اذعان نموده و نوشته است :
« من پنج فرزند خود را به پرورشگاه سپردم . »
باید پیرامون این مساله ی مهم که از سوی جوانان دیروز و امروز مورد انتقاد قرار گرفته بحث شود زیرا روسو ، نویسنده کتاب ، از جمله کسانی است که عقیده دارد پست ترین اعمال انسانی این است که کسی فرزندی به دنیا آورده از خود دور کند . روسو در این باره می نویسد :
« هنگامی که یک پدر کودکی را به وجود آورده به او غذا می دهد ، با این عمل به ایفای سه وظیفه ی مهم می پردازد :
زاد و ولد و تکثیر نفوش ، پرورش یک انسان اجتماعی و بارآوردن یک میهن پرست تمام عیار .
هر انسانی که قادر به ادای این وظیفه باشد و آن را انجام ندهد ، در برابر اجتماع مرتکب گناه شده ؛ و اگر این وظیفه را نیمه تمام بگذارد ، گناه و مسئولیت او بیشتر است .
کسی که قادر به انجام وظیفه ی پدری نباشد ؛ حق ندارد پدر شود .
نه فقر و تنگ دستی ، نه گرفتاری های زندگی و نه احترام به مردم نمی تواند مانع از تغذیه و پرورش کودکان شود .
خوانندگان عزیز !
سخن مرا بپذیرید .
روی سخنم تمام کسانی ست که حس انسانیت دارند و از انجام این وظیفه ی مقدس شانه خالی می کنند ؛ هیچ چیز نمی تواند آن ها را تا آخر عمر در برابر این گناه تسلی دهد » .
***
نخست از قاعده ی هرم آغاز کنیم :

نخستین پرسشی که مطرح می شود آن که چند نفر از معلمان و مدیران و افراد مسئول در مدرسه این کتاب را خوانده اند ؟ و یا در خود انگیزه و رغبتی برای « دانستن » و « شدن » حس می کنند ؟
اساسا آیا معلمان و کسانی که متصف به موصوف « فرهنگیان » هستند ؛ آیا سالی یک کتاب در علم « پداگوژی » می خوانند ؟ مشخص نیست حاکمیتی که حتا قادر به استقرار یک « مشاور ثابت و آموزش دیده » در مدرسه نیست ؛ با کدام دلیل و عقلانیت بر طبل « افزایش جمعیت » می کوبد ؟ تا حداقل جلوی وقوع فجایعی مانند « مرگ سوگند » گرفته شود و یا ریسک وقوع آن کاهش یابد .
آن مدیر مدرسه ای که خود را در نه در حد یک « راهبر آموزشی امین » بلکه در قامت و اندازه « مفتش » و « کارآگاه » پنداشته و با عجله و شتاب فراوان که البته در حال حاضر بیماری و سندرم ساری و جاری در کل جامعه ی ایران شده است ؛ گویی « صید و شکار » را به خانواده « سوگند » تحویل می دهد و از خود سلب مسئولیت می کند بی آن که لحظه ای درنگ فلسفی کند که شاید آن دخترک نگون بخت راست می گوید و جانش در خطر است و شاید بهتر باشد این مساله به جای آن که در جهنم خانواده حل شود آن را در درون مدرسه حل و فصل کرد ... نام این کار را چه باید نهاد ؟
آیا آن مدیر مدرسه اساسا صلاحیت و شایستگی هدایت سکان تعلیم و تربیت را دارد و بدتر آن که کدام نهاد و بخش در بورکراسی آموزش و پرورش حکم « مدیر مدرسه » او را تایید کرده است ؟
و می رسیم به پرسش همیشگی و تکراری که از فرط « تکرار » به یک واقعیت انکار ناپذیر بدل شده است .
جامعه ای که در وجدان و ضمیر خویش و بدون تفکر و صرفا بر اساس احساس و غلیان عواطف حکم به اعدام « پدر سوگند » می دهد ؛ آیا خودش و بالذات در « اندیشه » ، « گفتار » و « کردار » از پدر سوگند بهتر و برتر است ؟

راس هرم هم حکمش از پیش مشخص است :
حاکمیت جمهوری اسلامی به دلیل فقدان برنامه ریزی عملیاتی (Action Plan) و نگاه علمی به وقایع و بحران ها با رویکرد « حل مساله » با ابر بحران « کاهش جمعیت » رو به رو است .
بر اساس گفته مسئولان وزارت آموزش و پرورش تا 7 سال آینده ، نزدیک به 4 میلیون نفر از چرخه جمعیت دانش آموزی حذف خواهند شد .
در این راستا ، حکومت از هر راهی برای مقابله با این بحران استفاده می کند تا عوارض و تبعات منفی آن را کاهش دهد .
در حالی که « سرمایه انسانی » در « میزان جمعیت باکیفیت » تعریف و متمرکز می شود .
اشتباه استراتژیک حاکمیت آن است که نمی تواند جمعیت فعلی و در پیش رو را مدیریت و سازمان دهی کند . و جمعیت قابل توجهی از « جمعیت باکیفیت » به دلیل شرایط نامناسب کشور آن را ترک می کنند .
هنوز نمی خواهد بپذیرد که اقتدار یک کشور افزایش جمعیت به هر قیمتی نیست .
مشخص نیست حاکمیتی که حتا قادر به استقرار یک « مشاور ثابت و آموزش دیده » در مدرسه نیست ؛ با کدام دلیل و عقلانیت بر طبل « افزایش جمعیت » می کوبد ؟ تا حداقل جلوی وقوع فجایعی مانند « مرگ سوگند » گرفته شود و یا ریسک وقوع آن کاهش یابد .

شبکه های اجتماعی مستقر در ایران که البته نماینده واقعی و بی روتوش افکار و اعمال ی جامعه ی ایرانی هستند ؛ برای تسکین وجدان در لحظه بیدار شده خویش ؛ نوشدارویی را یافته و به سرعت آن را اشاعه دادند .
خبر این بود :
« پدر سوگند توسط یکی از بستگان ( پسر عموی سوگند ) به رگبار بسته شد .
هر چند این خبر توسط مسئولان تکذیب شد اما به واقع پرده از یک جریان و پدیده ی خطرناک و پیش رونده برداشت .

در سیستمی که اساسا نهادهای ناظر و کنترل کننده مانند « پلیس » ، « قوه عدلیه » در عمل از حیز انتفاع ساقط شده و به بخش های بی خاصیت تبدیل شده اند و شوربختانه گوش و چشمی برای شنیدن و دیدن مشاهده نمی شود ؛ جامعه سرا پا تقصیر در « محکمه » و « وهم » خویش حکم می دهد و آن را اجرا هم می کند .
این یک هشدار است برای کسانی که در قامت مسئول و تصمیم گیر چشم خود را بر واقعیات و زیر پوست جامعه بسته و بر اساس عادت به دنبال بایگانی کردن و انسداد چنین پیش لرزه هایی هستند .
( 1 )
امیل ، ژان ژاک روسو ، مترجم : سعید داوری ، چاپ دوم ، تابستان 1396 ، ناشر : ابر سفید