صدای معلم سایت اخبار آموزش و پروش معلمان فرهنگیان

علی پورسلیمان/ مدیر گروه صدای معلم

آسیب شناسی تشکل های فرهنگیان( 9 ) ؛ " تعارض در نقش ها "

یکی از موضوعات مهم و قابل تامل در تشکل های معلمان که ممکن است حتی ماموریت ، فلسفه و کارکرد یک تشکل را با چالش اساسی رو به رو کند مساله " تعارض در نقش " است/ آیا فرضا فردی که یک پست ستادی ، اجرایی و یا اداری در حوزه آموزش و پرورش دارد می تواند بدون در نظر گرفتن ملاحظاتی که پست مربوطه برای او ایجاد می کند به ایفای نقش واقعی تشکل یعنی " نظارت و کنترل " بپردازد/ مگر می شود مدیرانی که خود دارای مسئولیت و اختیار در حوزه مدیریتی هستند خودشان منتقد عملکرد سیستم شوند/ بخش هایی مانند " ارزیابی عملکرد و رسیدگی به شکایات " و " حراست ها " مهم ترین حوزه ها برای جبران اشتباه و یا نقص در کارایی و اثربخشی سازمان هستند/ تاکنون هیچ یک از این تشکل ها به صورت رسمی به این عمل وزیر آموزش و پرورش اعتراضی نکرده و حتی از طرح یک پرسش ساده از فانی نیز گذشته اند/ آنان معمولا ترجیح داده اند که  این" اتحاد شکننده و تاکتیکی " استمرار یابد و اصطلاحا " صدای واحدی " از درون تشکل ها شنیده شود/ چنین ملاحظاتی نافی و ناقض صریح وظایف ذاتی یک تشکل در حوزه " نظارت " بوده و مهم ترین برون داد این وضعیت " کاهش اعتماد بدنه فرهنگیان و معلمان به تشکل ها خواهد بود/ بن مایه یک تشکل برای فعالیت از سرمایه اجتماعی و میزان اعتماد بدنه به آن تشکیل می شود/ حل نشدن مساله تعارض در نقش و یا نادیده گرفتن آن موجب خواهد شد تا تاثیرگذاری آن ها به حداقل کاهش پیدا کند و زمینه برای رشد « جریانات پوپولیستی و فرصت طلب » که حتی هیچ تعهدی به  سازمان و اهداف ندارند فراهم شود

 

آسیب شناسی تشکل های معلمان و مساله تعارض در نقش ها

یکی از موضوعات مهم و قابل تامل در تشکل های معلمان که ممکن است حتی ماموریت ، فلسفه و کارکرد یک تشکل را با چالش اساسی رو به رو کند مساله " تعارض در نقش " است .

تشکل ها در معنای عام و آن چه در این مقال در حوزه آموزش به طور اخص منظور نظر من است یک کارکرد مهم و مشترک دارند و آن بحث " نظارت " است .

آیا تشکل های معلمان تاکنون توانسته اند به این کارکرد مهم عمل کنند و یا کنش آنان تحت رویکردهای دیگری خارج و یا حتی در تضاد با این فصل مهم و حیاتی بوده است .

آیا فرضا فردی که یک پست ستادی ، اجرایی و یا اداری در حوزه آموزش و پرورش دارد می تواند بدون در نظر گرفتن ملاحظاتی که پست مربوطه برای او ایجاد می کند به ایفای نقش واقعی تشکل یعنی " نظارت و کنترل " بپردازد ؟

به عنوان مثال ؛ « حیدر زندیه » دبیر کل سازمان معلمان ایران در مورد دیدارش با حسین مظفر وزیر وقت آموزش و پرورش  به موضوعی اشاره کرده بود .

هسته اولیه و شاکله غالب این تشکل با حضور مدیران وزارت آموزش و پرورش به ویژه در سطح میانی و نیز تحتانی شکل گرفت .

زندیه در این دیدار جمله ای از مظفر را نقل قول کرد و مضمون آن جمله این بود : " مگر می شود مدیرانی که خود دارای مسئولیت و اختیار در حوزه مدیریتی هستند خودشان منتقد عملکرد سیستم شوند ."

این جمله ای قابل تامل است .

فردی که دارای اختیار و به عبارتی مسئولیت در سازمان است باید در برابر آن چه قوانین بر عهده او نهاده اند پاسخ گو باشد .

ممکن است فرد در این زمینه دچار کم کاری و یا کتمان حقایق شده و از زیر بار مسئولیت های قانونی و عرفی شانه خالی کند .

در این جاست که مکانیسم های نظارتی و کنترل مطرح می شوند .

در این جا دو گونه نظارت می تواند مورد نظر قرار گیرد .

نخست ، « نظارت درونی » است .

بخش هایی مانند " ارزیابی عملکرد و رسیدگی به شکایات " و " حراست ها " مهم ترین حوزه ها برای جبران اشتباه و یا نقص در کارایی و اثربخشی سازمان هستند .

تجارب و مشاهدات نشان داده است که گاهی این نظارت درونی تحت عوامل و پارامترهای گوناگون دچار اختلال گردیده و به عبارت بهتر ، از وظایف نظارتی خود عقب می مانند .

در خلا ناشی از نظارت درونی ، " نظارت بیرونی " مطرح می شود .

تجارب جهانی و علمی این نظارت را منبعث از دو عامل می دانند .

نخستین نظارت توسط تشکل های غیردولتی ، NGO ها و... اعمال می شوند .

این نظارت باید دقیق ، حساب شده و مستمر باشد و نباید تحت تاثیر ملاحظات قرار گیرد .

حال به این گزاره می رسیم که آیا افرادی که خود در تولید یک نقص و یا اشتباه  سهیم بوده اند می توانند این نظارت بیرونی را به صورت کامل و یا مستمر ایفا کنند  و یا آن که نقش " اصلی " در سازمان مربوطه بر نقش  " دوم " تاثیر گذاشته و آن را احتمالا بی اثر و یا کم اثر خواهد کرد ؟

به عبارت ساده تر ، آیا فرضا فردی که در وزارت آموزش و پرورش مقام مدیر کلی ، معاون وزیر ، معاون اداره و... دارد می تواند نظارت بیرونی را با ویژگی ها و شرایط گفته شده اعمال کند ؟

متاسفانه جریانات مختلف نشان داده است که افراد در این موقعیت ها دچار " تعارض در نقش " گردیده و بعضا نقش " توجیه گر " را در سیستم ایفا می کنند .

به نظر می رسد بخش مهمی از " انفعال " که در حال حاضر گریبان 8 تشکل معلمی را گرفته است و به تفصیل در یادداشت قبلی خود به آن پرداختم ( این جا ) می تواند ناشی از این مساله باشد .

در این جا لارم است به طور مشخص به یک مصداق عینی اشاره کنم .

همان گونه که قبلا نیز بیان شد ؛ یکی از اقدامات مهم و قابل تقدیر تشکل های معلمان در زمینه " برنامه ششم توسعه " و احکام آن بود که در قالب 8 پیشنهاد به وزیر آموزش و پرورش ارائه شد . ( این جا )

در نسخه ای که از سوی دولت به مجلس ارائه شد ، متاسفانه هیچ یک از موارد گنجانده نشده بود .

یکی از این موارد مهم ، تشکیل " سازمان نظام معلمی " بود .

تاکنون هیچ یک از این تشکل ها به صورت رسمی به این عمل وزیر آموزش و پرورش اعتراضی نکرده و حتی از طرح یک پرسش ساده از فانی نیز گذشته اند !

البته ممکن است این وضعیت در مورد همه تشکل های این مجموعه صادق نباشد اما آنان معمولا ترجیح داده اند که  این" اتحاد شکننده و تاکتیکی " استمرار یابد و اصطلاحا " صدای واحدی " از درون تشکل ها شنیده شود .

این در حالی است که چنین ملاحظاتی نافی و ناقض صریح وظایف ذاتی یک تشکل در حوزه " نظارت " بوده و مهم ترین برون داد این وضعیت " کاهش اعتماد بدنه فرهنگیان و معلمان به تشکل ها خواهد بود .

تشکل های معلمان اگر می خواهند در صحنه و عرصه افکار عمومی معلمان بمانند در وهله اول باید تکلیف خود را با مساله " تعارض در نقش ها " حل کنند .

منطق و عقل ایجاب می کند تا یک نظارت درست و بدون ملاحظه بر کارکرد یک سازمان اعمال شود .

لازمه تحقق این موضوع ، برخورد منطقی با قضیه و کنار گذاشتن " رودربایستی " هاست .

بن مایه یک تشکل برای فعالیت از سرمایه اجتماعی و میزان اعتماد بدنه به آن تشکیل می شود .

حل نشدن مساله تعارض در نقش و یا نادیده گرفتن آن موجب خواهد شد تا تاثیرگذاری آن ها به حداقل کاهش پیدا کند و زمینه برای رشد « جریانات پوپولیستی و فرصت طلب » که حتی هیچ تعهدی به  سازمان و اهداف آن ندارند فراهم شود .


سلسله مباحث آسیب شناسی تشکل ها :

1- آسیب شناسی تشکل های صنفی معلمان ( 1 ) ؛ کسانی که به راحتی دیگران را نقد می کنند اجازه نقد شدن را هم بدهند

2- رفتارشناسی معلمان و آسیب شناسی تشکل های صنفی فرهنگیان ( 2 ) ؛ فرآیند حل مساله در مدیریت مطالبات معلمان

3- رفتارشناسی معلمان و آسیب شناسی تشکل های صنفی مدنی فرهنگیان ( 3 ) ؛ بحران عدم صداقت و بی اعتمادی

4- رفتارشناسی معلمان و آسیب شناسی تشکل های فرهنگیان ( 4 )؛ ضعف گفتمان سازی و جریان سازی

5- رفتارشناسی معلمان و آسیب شناسی تشکل های صنفی فرهنگیان ( 5 ) ؛ کیش شخصیت و قهرمان بازی

6- رفتارشناسی معلمان و آسیب شناسی تشکل های فرهنگیان ( 6 ) – انتخابات

7- کاسبان صنف !

8- تشکل های معلمان و مساله ای به نام " انفعال "!

یکشنبه, 03 مرداد 1395 ساعت 22:15 خوانده شده: 830 دفعه چاپ

نظر شما

صدای معلم، صدای شما

با ارائه نظرات، فرهنگ گفت‌وگو و تفکر نقادی را نهادینه کنیم.




نظرسنجی

آموزش " حقوق شهروندی " را در مدارس و نظام آموزشی کشور چگونه ارزیابی می کنید؟

پربازدیدترین ها

 بیمه نوین

شبکه مطالعات سیاست گذاری عمومی

تبلیغات در صدای معلم

کالای ورزشی معلم

خدمات چاپ

تلگرام صدای معلم

تحقیقات و آموزش

چاپ مدارس

صدای معلم پایگاه خبری تحلیلی معلمان ایران

تلگرام صدای معلم

Sport

 سامانه فیش حقوقی معلمان

سامانه فیش حقوقی معلمان بازنشسته

سامانه مراکز رفاهی

صندوق ذخیره فرهنگیان

تبلیغات در صدای معلم

تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به صدای معلم بوده و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلا مانع است.
طراحی و تولید: رامندسرور