چاپ کردن این صفحه

" نظارت اجتماعی در تضمین و تأیید امنیت محل سکونت هر یک از ما ، می تواند عاملی برای تأمین آرامش در زندگی اجتماعی باشد "

نظریه ی پنجره شکسته

مینو امامی

نظریه ی پنجره شکسته

مقدمه
ساختمانی را در نظر بگیرید که چند پنجره شکسته دارد. اگر این پنجره‌ها تعمیر نشوند ، احتمالاً افراد خرابکار ، در هنگام مشاهده‌ این ساختمان (در مقایسه با یک ساختمان سالم) تمایل بیشتری به تخریب سایر پنجره‌ها خواهند داشت. حتی ممکن است وارد آن ساختمان شوند و اگر کسی ساکن آنجا نباشد ، آنجا را اشغال کنند تا نیت پلید خود را در آزار و اذیت قربانیان و یا پاتوقی برای مدیریت باند دزدی و مصرف مواد مخدر و.....عملی سازند.
آسیب شناسی اجتماعی ، معتقد است که زمان و مکان در نوع و فراوانی جرم و بزه ، تأثیری اجتناب ناپذیر دارد. مثلا بیان می دارد که در فصل تابستان و شرایط هوای گرم ، انگیزش هیجانی برای انجام جرم بیشتر از فصل زمستان است . و یا برخی از محیط ها با توجه به شرایط فقر اقتصادی حاکم و محرومیت از حقوق شهروندی ، برای انجام جرم مساعد است. همان مناطق محروم و حاشیه نشین تمامی کلانشهرها که به مناطق جنوب ، مشهورند. شمال همه شهرها ، حداقل در شهرهای ایران و حتی در مناطق روستایی ، محل سکونت دارایان و ثروتمندان و برخورداران از حقوق شهروندی است و جنوب آن مناطق ، بی بهره از امکانات حیاتی چون آب و برق و آسفالت و فاضلاب و ...... به جرم مهاجر بودن از مناطق محروم تر از آن و بیشتر روستاها. این افراد " یقه چرکین و آبی " نامیده می شوند و کسانی هستند که به حق و حقوق قانونی خود آگاه نیستند ، لذا با بی مهری قانون و مجریان آن ، شاید سال ها در زندان و در حبس باشند اما حقی به نام داشتن وکیل و تشکیل دادگاه برای آنان وجود نداشته باشد. (1)
البته این نظر بدان معنی نیست که در مناطق مرفه نشین ، اصلا جرم و خلافی صورت نمی گیرد ، اما آنان به دلیل داشتن پایگاه اجتماعی مورد احترام ،" یقه سفید " نامیده می شوند و با پول کثیف،قادرند کثافت جرم و جنایت خود را بشویند. وجدان نیز در لوای آن گم می گردد و کم رنگ.
نظریه پنجره شکسته در سال ۱۹۸۲ توسط " جیمز کیو. ویلسون " و " جرج ال. کلینگ " در یک مقاله‌ معرفی شد و پس از آن بحث‌های زیادی در علوم اجتماعی و مجامع عمومی در گرفت.

نظریه پنجره شکسته
این نظریه‌ در جرم‌شناسی مطرح شده است. این نظریه دقیقاً می‌گوید دیدن یک پنجره شکسته در یک خانه ، کارخانه یا نظایر آن از دور و نزدیک ،به شما این پیام را می‌دهد که در آن مکان اوضاع به‌ سامان نیست و نظمی وجود ندارد و برای انجام کار خلاف و پنهانی مساعد است. این نظریه در علوم اقتصاد و جرم‌ شناسی کاربرد دارد. به صورت خلاصه ، این نظریه معتقد است که گاهی افراد یک جامعه درباره مسائل کلی ، توسط نشانه‌های جزئی داوری می‌کنند.

این نظریه بیان می‌کند که نظارت و نگهداری محیط‌های شهری در یک وضعیت خوب ممکن است از خرابکاری بیشتر و همچنین از تشدید جرم‌های جدی‌تر جلوگیری کند. این تئوری به عنوان یک انگیزه برای اصلاحات در سیاست جنایی به کار گرفته شده‌ و مطالعات تجربی زیادی دربارهٔ تئوری پنجره شکسته انجام شده‌ است.

نظریه ی پنجره شکسته

انتقاد وارد بر این نظریه
این نظریه منتقدان زیادی نیز دارد. یکی از انتقادهایی که بر این نظریه وارد می‌کنند دخالت بیش از حد ، همراه با سخت‌گیری پلیس نسبت به شهروندان است. همچنین افزایش موارد سوءاستفاده پلیس از قدرت ، موجب نارضایتی شهروندان و نهایتاً رودررویی آنها با دولت را در پی خواهد داشت ، در حالی که ضرورت همکاری مردم در مبارزه مؤثر با جرم در یک کشور ، همواره امری اجتناب‌ناپذیر است.

نقدی بر انتقاد این نظریه
یکی از مواردی که باعث می شود تا نیروهای پلیس ، به نحو احسنت انجام وظیفه کنند و در برقراری نظم و امنیت و آرامش ، موفق عمل نمایند گشت مرتب آنان و دریافت گزارشات مردمی است. به نظرم این عمل پلیس ربطی به سخت گیری آنان نسبت به شهروندان ندارد ، بلکه تضمینی برای تأمین امنیت افراد در محلات گوناگون است. نیروی پلیس در ارتباط تنگاتنگ با شهرداری ها و یا مدیران اقتصادی شهرها ، می تواند پیگیر بلاتکلیفی مالکیت چنین ساختمان های متروک و فراموش شده باشد. بیشتر واحدهای اقتصادی به دلیل قدیمی بودن ، رها شده اند و اگر منزل شخصی است به دلیل اختلاف وراث و یا در خارج از ایران بودن فرد مالک ، چنین ساختمان هایی فرسوده و ناسالم در گوشه و کنار شهرها ملاحظه می شود.

در اقتصاد ، پس نگرفتن جنس فروخته شده یا معطل شدن پشت تلفن برای راهنمایی گرفتن جهت تعمیر یک وسیله و شنیدن چند باره موزیک انتظار ، نوعی از پنجره شکسته‌ است. یا فرض کنید در محلی در کنار خیابان ، قطعاتی از زباله ریخته شود ، چند قطعه زباله جمع می‌شود و به سرعت زباله‌ها افزایش پیدا می‌کنند ، چون دیگران نیز مجوز گذاشتن زباله را از شهروند ماقبل خود دریافت می کنند و یک تبعیت کورکورانه شکل می گیرد. انباشتی از زباله ، مانع دید رهگذران و مردان قانون گردیده و تعدادی کج اندیش به ماشین‌های پیرامون آن دستبرد می زنند. فقط کافی است این محل علاوه بر کثیف بودن ، خلوت نیز باشد.

جمع بندی
پلیس و مردم نباید صرفاً‌ به دنبال جرم‌ها ‌و آسیب‌های فردی باشند که شاکی مشخص دارد. باید هر یک از ما باید بکوشیم جامعه‌ای را حفظ و نگهداری کنیم که هیچ پنجره ای شکسته نداشته باشد. هر کس می تواند با بی اعتنایی به حقوق شهروندی خود و یا دیگران و با نقض عملی و بی اعتنایی به قانون و یا ضعف مجریان قانون ، باعث و بانی وقوع جرایم برخاسته از ماهیت نظریه پنجره شکسته در محل زندگی خود باشد. نظارت اجتماعی در تضمین و تأیید امنیت محل سکونت هر یک از ما ، می تواند عاملی برای تأمین آرامش در زندگی اجتماعی باشد.
زندگی جمعی نیازمند آگاهی اجتماعی و هوشیاری و تیزبینی آحاد مردم است و همکاری و احترام به اصل مشارکت اجتماعی ، تضمینی برای تحقق امنیت جامعه است. مفهوم پنجره شکسته در همه جای محل سکونت و زندگی هر یک از ما و در حیطه های گوناگون ، می تواند وجود داشته باشد ، حتی هر یک می توانید مصادیقی دیگر برای آن ذکر کنید و یا در مورد آن بیندیشید ، آنچه که مهم است این که مراقب باشیم در فراهم سازی بِستر مناسب و مساعد جرم خاطیان و مجرمان ، شریک و مسبب امر نباشیم .


1) تجربه انجام پژوهش دانشجویی در سال 1367 در زندان شهر تبریز در بررسی بزهکاری زنان شهر تبریز توسط بنده و سه تن از همکلاسی ها.
2) ویکی‌پدیا ، دانشنامهٔ آزاد . جرم‌شناسی و کیفرشناسی . نظریه پنجره شکسته. ویراستاری متن از مینو امامی.


ارسال مطلب برای صدای معلم

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظریه ی پنجره شکسته

چهارشنبه, 25 دی 1398 18:09 خوانده شده: 2169 دفعه

در همین زمینه بخوانید: